ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଦୂତ ଦୁଇଜଣ ରାକ୍ଷସ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ, ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରଘୁବଂଶର ମହାନ ରାମଙ୍କ ଶିବିରକୁ ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ସମଗ୍ର ବାନର ସେନା ଓ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନାରେ ନିରତ, ହସି ହସି କହିଲେ— “ତୁମେ ଯଦି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଓ ସେନାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖିଛ, କିମ୍ବା ତୁମର କାମ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି, ତେବେ ଇଚ୍ଛା କରି ଫେରିଯାଅ । ଯଦି କିଛି ଅପରିଚିତ ଅଛି, ତେବେ ଆଉ ଦେଖିପାର, କିମ୍ବା ବିଭୀଷଣ ତୁମକୁ ପୁଣି ସବୁ ଦେଖାଇଦେବେ । ତୁମେ ଧରାପଡ଼ିଛ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନ ନେଇ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ— ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଛ, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ । ଏହି ଦୁଇ ରାତିରେ ଚଳିବାକୁ ଶକ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦୂତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସଦା କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଭୀଷଣ, ଏମାନେ ଛାଡ଼ିଦିଅ ।” “ଲଙ୍କାକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ରାକ୍ଷସ ରାଜା, କୁବେରଙ୍କ ଭାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ମୋର କଥା କହିଦିଅ— ‘ମୋଠାରୁ ସୀତାକୁ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ଅପହରଣ କଲ, ସେଇ ଶକ୍ତି ଏବେ ତୁମ ସେନା ଓ ପରିବାର ସହିତ ଦେଖାଅ । କାଲି ସକାଳେ ଲଙ୍କା ନଗର ଦୁର୍ଗ ଓ ଦ୍ୱାର ଦେଖିବ, ଏବଂ ମୋର ବାଣରେ ରାକ୍ଷସ ସେନା କିପରି ଭସ୍ମ ହେବ, ତାହା ଦେଖିବ ।’” ଏହିପରି ଆଦେଶ ମିଳି, ଶୁକ ଓ ସାରଣ ରାମଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି “ଜୟ ହେଉ” ବୋଲି କହିଲେ । ସେମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରି ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୁଁମାନେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଲୁ, ରାଜନ, ଆମକୁ ମାରିବା ନିମିତ୍ତ । କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଛାଡ଼ାପାଇଲୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରି ଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଏକାଠି ଥିଲେ— ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଭୀଷଣ ଓ ଏନ୍ଦ୍ର ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ । ଏମାନେ ଲଙ୍କା ଦୁର୍ଗକୁ ଉଖାଡ଼ି ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ । ବନର ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି— ରାମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ତୁମେ ଚମତ୍କୃତ ହେବ । ଏକେବଳ ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ ତିନିଜଣ ପାଖେ ଦଢ଼ ରହିବେ । ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଏହି ବାନର ସେନାକୁ ଦେବତା-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ । ବନବାସୀ ବିର ମହାବଳୀ ସେନା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ସୁକ୍ତ— ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁତାର କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ, ଶାନ୍ତି କରି ସୀତାକୁ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ ।” ଏହିପରି ବିବରଣୀ ଶୁଣି, ମହାବୀର ସାରଣଙ୍କ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଆମ ପ୍ରତି ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ମୁଁ ଭୟରେ କିମ୍ବା ଆଉ କୌଣସି କାରଣରେ ମଧ୍ୟ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦେବିନାହିଁ । ତୁମେ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଏମିତି କହୁଛ, ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ କିଏ ଅଛି ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ମୋତେ ଜିତିପାରିବ ?” ଏପରି କଠୋର କଥା କହି, ରାବଣ ଚାହିଲେ ସେ ନିଜେ ଦେଖିବାକୁ । ସେ ଦୁଇ ଦୂତଙ୍କ ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ହିମର ଭଳି ଧଳା ଏକ ରାଜମହଳରେ ଚଢ଼ି, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ଭୂମି ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି, ଏବଂ ସେହି ବାନରମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଏହା ଦେଖି, ରାବଣ ସାରଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— “ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପ୍ରଧାନ, କିଏ ବୀର, କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ? କିଏ ପ୍ରଥମେ ଆଗେ ବଢ଼ିଆସୁଛି ? ସୁଗ୍ରୀବ କାହାର କଥା ଶୁଣନ୍ତି ? ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ସେନାପତିମାନେ କିଏ ? ତୁମେ ସବୁ ଖୋଲାସା କର ।” ସାରଣ, ଯିଏ ବନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି ସେଥିରେ ପ୍ରବୀଣ, କହିଲେ— “ଏହି ବାନର ଯିଏ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହୁଂକାର ଦେଉଛି, ସେ ଏଠାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ । ସେ ଏକ ଲକ୍ଷ ସେନାପତି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ତାଙ୍କ ହୁଂକାରରେ ସମଗ୍ର ଦୁର୍ଗ ଓ ଦ୍ୱାର ଓ ଲଙ୍କା ନଗର ଉପ୍ରକମ୍ପିତ । ସେହି ମହାବଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା । ସେନା ଆଗରେ ଯିଏ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଁତ ଦେଖାଉଛି, ସେ ନୀଳ ନାମକ ବୀର । ସେ ରୋଷରେ ଆପଣକୁ ବଡ଼ କରି ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଯାଉଛି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଛି । ସେ ତାଙ୍କ ପୁଛକୁ ଦୁଇଁ ଦୁଇଁଥର ଝଟକି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଏହି ଧ୍ୱନିରେ ଦଶ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି । ଏଠି ଅଂଗଦ, ଯେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଛନ୍ତି । ସେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି । ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଗଦ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପରମ ପ୍ରିୟ, ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ । ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଉପରେ ଅଟୁଟ । ସେ ବହୁ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ସେନା ନେଇ ତୁମକୁ ଦଳିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି । ଅଂଗଦଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଘିରି, ନଳ ନାମକ ବୀର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ସେତୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏମାନେ ଶରୀରକୁ ଦଢ଼ କରି, ଗର୍ଜନ କରି, କ୍ରୋଧରେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି— ଏହିମାନେ ସବୁ ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ।