ଲଙ୍କାର ଦିଗରେ ଯାଉଥିବା ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ ନେଇ, ସଂଘର୍ଷ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଲେ—“ଆମେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର କିମ୍ବା ନିଜ ମୁଷ୍ଟିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବା!” ଏହି ସମୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମ ଶୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସେନା ସୁସଂଖଳିତ ଅଛି; ଏହି ଶୁକାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।” ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ବାନରରାଜ ଶୁଗ୍ରୀବ ଶୁକାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହିପରେ ରାବଣ ହସି କହିଲେ—“ଶୁକା, ତୁମର ପକ୍ଷ ଧଳା ଦେଖାଯାଉଛି, ତେବେ ତୁମେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛ ଯେ ପକ୍ଷ ଉଖାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ତୁମେ ଆସିନାହିଁ କି?” ରାବଣଙ୍କ ଭୟ ଓ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଶୁକା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମହାସାଗରର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଆପଣଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତା ମୁଁ ଯଥାଯଥ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଥିଲି। ତେବେ ମୋତେ ଦେଖିବା ସହିତ, କ୍ରୁଧିତ ବାନରମାନେ ମୋତେ ଧରି, ମୋତେ ମୁଷ୍ଟିରେ ମାରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ନାହିଁ, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ବାନରମାନେ ସ୍ୱଭାବରେ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଭୟଙ୍କର। ରାମ ଏବଂ ଶୁଗ୍ରୀବ, ଯେଉଁମାନେ ବିରାଧ, କବନ୍ଧ, ଖରକୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ସିତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରି, ଲବଣ ଜଳ ଉତ୍କ୍ରମ କରି, ରାଘବା ଧନୁଷ ହାତରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦୂର କରି, ଏଠାରେ ଉଭୟ ଅଟୁ ଅଛନ୍ତି। ହଜାର ହଜାର ଭାଲୁ ଓ ବାନର ଦଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ମେଘ ପରି ଭୂମିକୁ ଢାକି ରଖିଛି। ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ମିଳନ ନାହିଁ, ତେଣୁ ରାକ୍ଷସ ଦଳ ଓ ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମିଳନ କେବେ ହେବ ନାହିଁ। ସେମାନେ ପ୍ରাচୀର ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ—ସିତାକୁ ଦେଇଦିଅ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।” ଶୁକାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ରୋଷରେ ଆଖି ଲାଲ କରି, ଦହିଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଇ, କହିଲେ—“ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସିତାକୁ ଦେଇଦେବି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। କେବେ ମୋ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ରାଘବଙ୍କୁ ବସନ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲଉଠିଥିବା ଗଛକୁ ଭମର ଭଳି ଆକ୍ରମଣ କରିବ? କେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦହିଦେଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇଦେବି, ପ୍ରହରିତ ହାତୀ ଉପରେ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଥିବା ପରି? ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆପଣା ଶକ୍ତିରେ ଆବୃତ କରି ନେଇଦେବି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ସମସ୍ତ ତାରାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କୁ ନେଇଯାଏ। ମୋ ଗତି ସାଗର ଭଳି, ଶକ୍ତି ପବନ ଭଳି; କିନ୍ତୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ଏହା ଜାଣିନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ରାମ ମୋ ତୁଣୀର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ସେମାନେ ବିଷ ଭରିଥିବା ସର୍ପପରି; ତେଣୁ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛି। ରାଘବା ଏଯାଁ ମୋ ଯୁଦ୍ଧ ଶୌର୍ୟ, ମୋ ଧନୁର ଗୁଣ, ଅସ୍ତ୍ର ତୀରର ଟିପ୍ସରେ ବିଣା ପରି ବାଜେ—ଏହା ଜାଣିନାହିଁ। ମୋ ଧନୁର ଭୟଙ୍କର ରଣ୍ଧନ୍ଧ୍ୱନି, ଦୁଃଖିତ ଚିତ୍କାର, ଲୋହା ତୀରର ଝଙ୍କାର, ଏବଂ ବଡ଼ ନଦୀ ପରି ପ୍ରବାହ ମହାରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାଲିବି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଯମ, କୁବେର ମଧ୍ୟ ମୋତେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ଏଠି ଏକ ନୂତନ ପର୍ବ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ପ୍ଚ୍ଚିଶତମ ସର୍ଗ। ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ସାଗର ଉତ୍କ୍ରମ କରିଲାପରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁକା ଓ ସାରଣାକୁ କହିଲେ—“ରାମ ତାଙ୍କ ବାନର ସେନା ସହିତ ସାଗର ଉତ୍କ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରିବା ଅପୂର୍ବ। ମୁଁ କେବେ ଭାବିନଥାଏ ଯେ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ହେବ, ତେବେ ବାନର ସେନାର ଶକ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅନୁମାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ବାନର ସେନାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେନାର ଆକାର, ଶକ୍ତି, କେଉଁ ବାନର ମୁଖ୍ୟ, ତାଙ୍କ ବିଶେଷ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ କାହା, ରାମ ଓ ଶୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପ୍ରଶାସକ କେଉଁ, କେଉଁ ବାନର ନାୟକ, ସେତୁ କିପରି ହେଲା, ମହାବାନରମାନେ କେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ, ରାମଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଶକ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ର, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶୌର୍ୟ, ଏବଂ ବାନରମାନେ ମୁଖ୍ୟ କିଏ—ସବୁ ଖବର ନିଖୁଟ ଭାବରେ ଜାଣି, ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ। ରାବଣଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ପାଇଁ, ଶୁକା ଓ ସାରଣା ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ, ବାନର ରୂପ ଧରି, ବାନର ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହି ବାନର ସେନାର ଆକାର ଅନୁମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଅପାର ଓ ଭୟଙ୍କର। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ଝରଣା, ଗୁହା, ସାଗର ତଟ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ବାନରମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଏଉଁଠି ଆସୁଛନ୍ତି, ଏଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି, ସାଗର ଉପରେ ଚାଲିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ଏହି ସେନା ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ଅଚଳ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଛି, ଉତ୍ତେଜନାରେ ଗର୍ଜିତ କରୁଛି। ଏପରି ସମୟରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଭୀଷଣ ଦୁଇ ଗୁପ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦେଖି, ଶୁକା ଓ ସାରଣାକୁ ଧରି ରାମଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ—“ଏହି ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଲଙ୍କାରେ ଚର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ଦଳ ଜୟକର୍ତ୍ତା ରାମ!” ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଇ ଚର ଭୟରେ ଅତିବି ଅଶାନ୍ତ ହେଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି, ଆତଙ୍କିତ ଭାବରେ କହିଲେ...