ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କ୍ରନ୍ଦନ ଏବଂ ବିୟୋଗଭରା ସ୍ୱରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ବ୍ୟାପିଯାଇଥିଲା। ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ଅପ୍ରଭାସ୍ୱରୂପ ତାହାର କିରଣରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲା, କଳା ଓ ଲାଲ୍ ଧାରାରେ ଘେରି ରହିଥିବା ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ପୃଥିବୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇଛି। ପ୍ରକାଶମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, କଠୋର, ଅଶୁଭ ଓ ଲାଲ୍ ଅଳୋକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏବଂ ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଏକ ନୀଳ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବଡ ଧୂଳିର ଦଳ ଦ୍ୱାରା ତାରାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳ ସଂକେତ ପୃଥିବୀର ଶେଷ ଘୋଷଣା କରୁଥିଲା। କାଉ, ଶ୍ୟେନ, ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ତଳକୁ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଶ୍ୱଳା ଭୟଙ୍କର ଓ ଅମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଭୂମି ଶୀଘ୍ର ମେଘ, ବଣ୍ଡୁକ, ତଳୱାର, ଓ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ଦେହରେ ଢାକିଯିବ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଦ୍ରବରେ ପୃଥିବୀ ମାଟି ହେବ। ଏପରି ଅପୂର୍ବ ନିମିତ୍ତ ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଏହି ଭୟାନକ ରାବଣ ଶାସିତ ଲଙ୍କା ଉପରେ ସମସ୍ତ ବାନର ସେନା ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉ।" ଏପରି କହି, ଧନୁର୍ଧାରୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ରାମ ଲଙ୍କା ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ବିଭୀଷଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନର ରୋଷର ଧ୍ୱନି କରି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ୟମରେ ଚାଲିଗଲେ। ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଓ ପ୍ରୟାସ ଦେଖି ରାମ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଚବିଶତମ ସର୍ଗ ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଉଛି। ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଏହି ବୀରମାନଙ୍କର ସଭା ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ଭଳି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ବିଶାଳ ସେନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପୃଥିବୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବିକଳ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଲଙ୍କାରେ ଅବସ୍ଥିତ ବନବାସୀମାନେ ଡମ୍ବ, ଦୁମ୍ଦୁଭି ଓ ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନିର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ। ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ଅଧିକ ଗର୍ଜନ କରିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କର ଏହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଆକାଶରେ ମେଘ ଗର୍ଜନ ଭଳି ଅନୁଭବ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ନାନା ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜାରେ ଶୋଭିତ ଲଙ୍କା ଦେଖି, ମନେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ଅନ୍ତର୍ବେଦନା ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏଠି, ଲାଲ୍ ଗ୍ରହ ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ୱାରା ରୋହିଣୀ ଯେପରି ଦୁଃଖିତ, ତେଣୁ ଏଠି ମୃଗନୟନୀ ଶୀତା ମଧ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ।" ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ରାମ ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ କଥା କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଲଙ୍କା କିପରି ଆକାଶରେ ଚିତ୍ରିତ, ମନରେ ଭାବିଥିବା ଭଳି ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଏହି ଗଢ଼, ପାହାଡ଼ ମୁଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।" "ଏହି ଲଙ୍କା ଅନେକ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନେମେଷ୍ଟି ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠ ଭଳି। ମନୋହର ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଲଙ୍କା ଚିତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନର ଭଳି, ନନା ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନି ଏଠିରେ ଗଞ୍ଜିଉଛି। ମଦୋନ୍ମତ ପକ୍ଷୀ, ମଧୁମକ୍ଷୀକା ଏଠିରେ ମିଶିଛି, କୋଉଳିର ଗୀତ ଓ ଶୁଭ ପବନ ବହୁଛି।" ଏପରି କହି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସେନାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପ୍ରକାରେ ବିଭକ୍ତ କରିଲେ। ଶୂର ଅଙ୍ଗଦ ଓ ନୀଳ ମିଶି ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଦମ୍ୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରାଣ୍ତରେ ରିଷଭ ନାମକ ବାନର ଅନେକ ବାନର ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ବନ୍ୟ ହାତୀ ଭଳି ଶୀଘ୍ର ଓ ଅଦମ୍ୟ ଗନ୍ଧମାଦନ ବାମ ପ୍ରାଣ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। "ମୁଁ ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜାମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ ଓ ବିଗଦର୍ଶୀ ସହିତ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରହିବି। ତିନି ମହାବଳୀ ଭାଲୁ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଓ ବାନରରାଜ ପଛ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସମୁଦ୍ରରାଜ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।" ଏପରି ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଓ ବୃକ୍ଷ ନେଇ ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, "ଆମେ ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ନିଜ ମୁଠିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେବା।" ଏହି ସମୟରେ ରାମ ତେଜସ୍ବୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସେନା ଭଲଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଏହି ଶୁକକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।" ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ବଳଶାଳୀ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଶୁକକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏଠିରେ ରାବଣ ହସି ଶୁକକୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମ ଡେଙ୍କା ଧଳା ହେଉଛି, ତଥାପି ତୁମେ କାହିଁକି ଚିରା ହୋଇଛ?" ରାବଣଙ୍କ ଭୟ ଓ ଆଜ୍ଞାରେ ଶୁକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ର ତୀରେ ତୁମର ବାର୍ତ୍ତା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଇଥିଲି। କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଦେଖିବା ସହିତ ବାନରମାନେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ମୋତେ ଧରି, ମୋତେ ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ିଲେ। ସେଠାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା କିମ୍ବା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ବାନରମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ଭୟଙ୍କର।" "ସେଇ ରାମ, ଯିଏ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ମିଶି, ବିରାଧ, କବନ୍ଧ ଓ ଖରଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଏବେ ଶୀତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।" ଏପରି ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବର ଲଙ୍କା ମହାସମରର ଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଭୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଅଗ୍ରଗତି ନେଲା।