ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଆକାଶ ଗାଢ଼ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଏକ ଦାହଜନକ ରେଖା ପଡ଼ୁଥିଲା। ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସବୁଦିଗରେ ଅଜଗର, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚାହିଁ କୁହୁକୁହା କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଭୟବହ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାତିରେ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇ, ତାହାର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରପଞ୍ଚକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିଲା—ତାହାର କୂଳ ତମସା ଓ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦୁନିଆକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିବାକୁ ଉଠିଛି। ପ୍ରସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଛୋଟ, କଠିନ, ଅପଶକୁନୀ ଓ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ଆଭା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏବଂ ଏକ ନୀଳ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା। ବଡ଼ ଧୂଳି ରାଶି ଦ୍ୱାରା ତାରାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସବୁ ଚିହ୍ନ ଦୁନିଆର ଶେଷ ଘୋଷଣା କରୁଛି। କାଉ, ଶ୍ୟେନ, ଗୃଧ୍ରମାନେ ନିମ୍ନ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ୱଳା ଭୟାନକ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଭୂମି ଶୀଘ୍ର ହେବ ଶୂନ୍ୟ, ପାହାଡ଼, ବାଣ, ତଳୱାର, ଓ ବନର ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଢାକିଯିବ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁରେ ଲପେଟିଯିବ। ଏହି ଅପଶକୁନ ଦେଖି ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆସ, ଆଜି ଏହି ମହାବଳୀ ବନର ସେନା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯିବା।" ଏପରି କହି, ଧନୁର୍ଧର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ରାମ ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ବିଭୀଷଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ସମସ୍ତ ବନର ନାୟକମାନେ ଦୁସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଘୋର ଚିତ୍କାର କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ବନରମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସରେ ରାମ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଭୟାନକ ଅପଶକୁନ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଗମନର ମଧ୍ୟରେ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ସେନାର ବ୍ୟୁହ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଶୁଭ ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ବିଶାଳ ସେନାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ସମୁଦ୍ର ସମ୍ମିଳିତ ତେଜର ଭାରକୁ ଭୋଗୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଲଙ୍କାର ଅନ୍ତଃପ୍ରବେଶରେ ରହୁଥିବା ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଢୋଲ, ଦିମିରି ଓ ଅନ୍ୟ ତାଲବାଦ୍ୟର ଗଜ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଚମଡ଼ ଶିରି ଉଠିଯାଉଥିଲା। ବନର ନାୟକମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରମୋଦିତ ହୋଇ, ଆଉ ଅଧିକ ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆଶାଙ୍କିତ କରିଥିଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ବନରମାନଙ୍କ ଗଜ୍ଜନ ଶୁଣି, ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା; ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ସୀତାକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ। "ଏଠି ଏହି ମୃଗନୟନୀ ସୀତା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ, ଯେପରି ରୋହିଣୀ ଗ୍ରହ ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ," ରାମ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଲଙ୍କା ଏପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚିତ୍ରିତ, କେବଳ ମନସ୍ପୃତି ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏହି ଲଙ୍କା ବହୁ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଆକାଶରେ ବିଷ୍ଣୁର ନିବାସ ପରି, ଧୂସର ମେଘରେ ଆବୃତ। ଏଠି ଫୁଲିଥିବା ଅରଣ୍ୟ, ଚିତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି, ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନି ଓ ଫଳ-ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା। ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ, ମଧୁମକ୍ଷୀ, ଖୁସିରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ; କୋଇଲି ମାନେ ଗାଁଉଥିବା ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଶିତଳ ଓ ଶୁଭ ପବନରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।" ଏପରି କହି ରାମ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟୁହରେ ବିଭାଜନ କରିଦେଲେ। ଶୂର ବନର ଅଙ୍ଗଦ ଓ ନୀଳ ମିଶି, ଏହି ବନର ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଦମ୍ୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ସେନାର ଦାହାଣ ଦିଗରେ ବନର ରିଷଭ ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ବନରମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ବାମ ଦିଗରେ ମହାବଳୀ ଗନ୍ଧମାଦନ ବନର ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ମୁଁ ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ସୁଷେଣ ଓ ବେଗଦର୍ଶୀ ସହିତ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବି। ତିନି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଲୁ ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ବନର ରାଜା ସେନାର ପଛ ଅଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ସମୁଦ୍ରପତି ପରି ତେଜସ୍ବୀ। ଏହି ଭଳି ବ୍ୟୁହରେ ଅନେକ ବଳଶାଳୀ ବନରମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସମସ୍ତ ବନର ନାୟକମାନେ ନିଜ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—"ଆମେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ନିଜ ମୁଠିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବା।" ଏହି ସମୟରେ ତେଜୋମୟ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସେନା ଭଲ ଭାବେ ବ୍ୟୁହିତ ହୋଇଛି; ଏହି ଶୁକକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।" ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ବନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୂତ ଶୁକକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଶୁକ ରାବଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ରାବଣ ହସି କହିଲେ, "ତୋର ପଖ ଧଳା ଦେଖାଯାଉଛି, ତଥାପି ତୁମେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛ, ଯେପରି ତୋ ପଖ ଉଖିଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି। ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ସେହି ବନରମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିନାହ?'' ରାବଣଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଭୟଭୀତ ଓ ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଶୁକ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର ସନ୍ଦେଶ ଉତ୍ତର ତୀରରେ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସେହି କ୍ରୁଧ୍ଧ ବନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଲି, ସେମାନେ ମୋତେ ଧରି ଗୁଡ଼ି ମାରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ କିଛି କଥା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସ୍୵ଭାବତଃ ବନରମାନେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ଦୁଷ୍ଟ।" ଏହିଭଳି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ, ସେନାର ଚେତାବନୀ, ରାମଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ବ୍ୟୁହ ରଚନା ସହିତ ଲଙ୍କା ଉପରେ ବନର ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଗ୍ରସର ହେଲା, ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।