ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧ୍ୱଜପତାକା ପରି ମହାବୃକ୍ଷଗୁଡିକୁ ମୂଳ ସହିତ ଓ ମୂଳ ବିନା ଉଠାଇ ନେଇଯାଉଥିଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ତାଳ, ଦାନା, ଡାବ, ବିଭୀତକ, କରୀର, ବକୁଳ ଓ ନିମ୍ବା ଗଛ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ବାନରମାନ୍ୟ, ଏହି ମହାକାୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣ, ହାତୀ ପରି ମହାପାଥର ଓ ପାହାଡ଼ ଉପଡ଼ି ମେସିନ୍ରେ ଉଠାଇ ନେଇଯାଉଥିଲେ। ପାହାଡ଼ଗୁଡିକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ପକେଇବା ସମୟରେ, ଜଳ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ଏହା ପୁନଃ ସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା। ପାହାଡ଼ ଏଠେ ଏଠେ ପଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇଯାଉଥିଲା; ଅନ୍ୟମାନେ ନିମ୍ନାପାଟି ନେଇ ଶତ ଯୋଜନା ଯାଏଁ ମାପିଥିଲେ। ନଳ ମହାନଦୀ ଓ ନଦୀମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ସେତୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ବାନରମାନ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। କେହି ଲଠି ଉଠାଇଥିଲେ, କେହି ଖୋଜିଥିଲେ; ଶତ ଶତ ବାନର ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାମ କରୁଥିଲେ। ଗଛର ଫୁଲ ଥିବା ଶିରଷ, କୁଶ, କାଠ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଓ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସେତୁ ତିଆରି ହେଉଥିଲା। ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଓ ପାହାଡ଼ର ଶିରସ୍ଥଳ ନିମ୍ନା, ରାକ୍ଷସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାନରମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁତ ଉଠାଇ ନେଇଯାଉଥିଲା। ଏହି ମହାସମୁଦ୍ରରେ ପାଥର ଓ ପାହାଡ଼ ପକେଇବା ସମୟରେ ଭୟାନକ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ପ୍ରଥମ ଦିନ, ଖୁସି ଭରା ବାନରମାନ୍ୟ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦ୍ୱାରା ଚୌଦ୍ଦ ଯୋଜନା ସେତୁ ତିଆରି ହେଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ମହାକାୟ ବାନରମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଭାବେ କୁଂଶି ଯୋଜନା ତିଆରି ହେଲା। ତୃତୀୟ ଦିନ, ଏହି ବଡ଼ ଶରୀର ଓ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକାଇଶ ଯୋଜନା ସେତୁ ତିଆରି ହେଲା। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଇଶି ଯୋଜନା ତିଆରି ହେଲା। ପଞ୍ଚମ ଦିନ, ବାନରମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏକାଇଶ ଯୋଜନା ସେତୁ ତିଆରି ହେଲା ଏବଂ ସୁୱେଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ଏହିପରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନଳ, ତାଙ୍କ ପିତା ପରି ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ନଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେତୁ ମକରା ନିବାସୀ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଚମତ୍କାରି ସେତୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହା ଋଷିମାନେ ଆକାଶରେ ଆସି, ସେହି ଚମତ୍କାରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନଳଙ୍କ ସେତୁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ ଓ ଶତ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଥିଲା, ଏହା ତିଆରି କରିବା ଅତି ଦୁଷ୍କର ଥିଲା। ବାନରମାନ୍ୟ ଲାଫି, ଭସି, ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ଅସମ୍ଭାବ୍ୟ ଓ ଭୟାନକ ସେତୁ ଦେଖି ଚମତ୍କୃତ ହେଇଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେତୁ ତିଆରି କରିବା ସମୟରେ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନ୍ୟ ସମୁଦ୍ରର ଦୂର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ; ସେତୁ ଚଉଡ଼, ଭଲଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଚମତ୍କାରି ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ସେତୁ ଏକ ରେଖା ପରି ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଚମକୁଥିଲା; ଦୂର ତୀରରେ, ଗଦା ହାତରେ ଭିଭୀଷଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟ ସହିତ ଶତ୍ରୁକୁ ପ୍ରହାର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ; ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହନୁମାନ ଆପଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଙ୍ଗଦା ଉପରେ ବସିବା ଉଚିତ; ଏହି ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର, ମକରା ନିବାସୀ, ଆମ ଆଗରେ ଅଛି।" "ଏହି ଦୁଇ ବାନର, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିବା, ଆପଣମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେବେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦଳର ଆଗରେ ଯିବେ।" ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ, ଧନୁଷ ହାତରେ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯିବାରେ, କେହି ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାଲିଥିଲେ। କେହି ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କେହି ତୀରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; କେହି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ମହାଗର୍ଜନ ସହିତ, ବାନର ଦଳର ଶବ୍ଦ ସମୁଦ୍ର ପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇଯାଉଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦଳ ସେତୁ ଉପରେ ଚାଲିଗଲେ। ବାନର ଦଳ ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ତୀରରେ ବସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରୂଟ, ଫଳ ଓ ଜଳ ରାଜା ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା। ରାଘବଙ୍କର ଏହି ଚମତ୍କାରି ଓ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ମହା ଋଷିମାନେ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଆସି, ଶୁଭ ଜଳରେ ରାମଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। "ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କର, ରାଜା; ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କର, ଅନେକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ"—ଏହିପରି ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ। ଏବେ ଏହି ବିଭବଶାଳୀ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକାଇଶ ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଶକୁନ ବିଦ୍ୟାର ଜ୍ଞାତା, ତିନି ଦୁଃଖଦ ଶକୁନ ଦେଖି, ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ— "ଚଳ, ଅମ୍ରୁତ ଜଳ ଓ ଫଳ ନେଉଁ, ଏହି ବଡ଼ ଦଳକୁ ବିଭାଜନ କରି, ଆମ ଆକାର୍ଷଣ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ।" "ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଏକ ଭୟାନକ ଆପଦ ଆସୁଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଉଛି, ଏହି ମହାବାନର, ଭାଲୁ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ହତ୍ୟା କରିବା ଚିହ୍ନ।" "ବାୟୁ ଅସୁଧ୍ଧ ହେଉଛି, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଛି, ପାହାଡ଼ର ଶିରସ୍ଥଳ ଚଳିଉଛି, ମହାବୃକ୍ଷ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଉଛି।" "ମେଘ, ଭୟାନକ ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ମାଂସ ଭକ୍ଷୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, କ୍ରୂର ଓ ରକ୍ତ ମିଶ୍ର ଫୁଟା ଝରାଉଛି।" "ସନ୍ଧ୍ୟା ଖୁବ ଲାଲ ହେଉଛି, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ପରି; ଜଳାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଏକ ଅଗ୍ନି ଚକ୍ର ପଡ଼ିଉଛି।" "ସମସ୍ତେ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀ, ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଶୋକ ଭରା ଚିତ୍କାର କରୁଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚିଅଁ ଦେଉଛି, ଏହି ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ କରୁଛି।