ବନରେ ରାମଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାନରମାନେ ବିଲ୍ବ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଆମ୍ବ ଓ ଅଶୋକ ଗଛ ନେଇ ସାଗରକୁ ଭରିଦେଲେ। ସେମାନେ ଶୃଙ୍ଗାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ପରି ମୂଳ ସହିତ ଓ ମୂଳ ବିନା ଗଛ ଉଠାଇ ନେଇଗଲେ। ପରେ ତାଳ, ଦାନିମ୍ବ ଝାଡ, ନଡିଆ, ବିଭିତକ, କରୀର, ବକୁଳ ଓ ନିମ୍ବା ଗଛ ଚାରିପାଖରୁ ଏକତ୍ର କରିଲେ। ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ମହାନ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ହାତୀ ପରି ଥିବା ପଥର ଓ ପାହାଡ ମୂଳ ସହିତ ଉଠାଇ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଇଗଲେ। ପାହାଡ ଏପରି ସାଗରରେ ପକାଯିବା ସମୟରେ ଜଳ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲା, ପଛେ ଆଉ ଶାନ୍ତ ହେଇ ଫେରିଲା। ପଥର ଓ ପାହାଡ ଚାରିପାଖରେ ପକାଯିବାରୁ ସାଗର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା; ଅନ୍ୟମାନେ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରେ ମାପିବା ଦୂରୀ ଉଠାଇ ମାପିଲେ। ନଳା ମଧ୍ୟରେ, ନଦୀ-ନଦୀର ମହାପତି ସାଗର ଉପରେ ବିଶାଳ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ; ବାନରମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗି ଥିଲେ। କିଛି ବାନର ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇଲେ, କିଛି ଚାରିପାଖ ଖୋଜିଲେ; ଶତାଧିକ ବାନର ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ଘାସ, କାଠ, ଆଉ ମେଘ ଓ ପାହାଡ ପରି ଦେଖାଯିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନେ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ। ପାହାଡ ପରି ପଥର ଓ ପାହାଡର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଦୂତମାନେ ତ୍ୱରିତ ଚାଲି ନେଇଗଲେ। ସେତୁ ତିଆରି ସମୟରେ ସାଗରରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା। ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ବାନରମାନେ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯିବା, ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଚଳି, ଚଉଦ ଯୋଜନା ସେତୁ ତିଆରି କଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ବଡ ଶରୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ବିଶ୍ ଯୋଜନା ତିଆରି କଲେ। ତୃତୀୟ ଦିନରେ ଏକାଇଶ ଯୋଜନା, ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ବାଇଶ ଯୋଜନା, ତଥା ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ଏକାଇଶ ଯୋଜନା ସେତୁ ତିଆରି କରି ସୁବେଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ନଳା, ତାଙ୍କ ପିତା ପରି ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ। ସାଗରରେ ମକରମାନେ ବସୁଥିବା ସେତୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା, ଆକାଶରେ ଶ୍ୱାତି ତାରାର ମାର୍ଗ ପରି ଚମକିଲା। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଆକାଶରେ ଆସି, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେଖିଲେ—ଏହି ସେତୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼, ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଦୀର୍ଘ, ତିଆରି କରିବା ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ବାନରମାନେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୀଡା କରି, ଉଡ଼ି, ଜଳରେ ପ୍ଲବିତ ହେଇ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ସେତୁ ଦେଖି ଅନ୍ତର ଭୟରେ ଭରିଗଲେ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏହି ବିଶାଳ ବାନରମାନେ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେତୁ ତିଆରି ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ସାଗର ପାର ଚଉଡ଼ ଓ ଦୃଢ଼, ଭଲ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ସୁନ୍ଦର ସେତୁ ଉପରେ ଦୂର ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସାଗର ଉପରେ ଏହି ସେତୁ ବିବିଶନା ଗଦା ହାତରେ ତୀରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ସହ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବା ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଇଲେ। ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହନୁମାନ ତୁମକୁ ଉଠାଇ ନେବେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଦା ଉଠାଇ ନେବେ; ଏହି ବିଶାଳ ସାଗର ଆମେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ଏହି ଦୁଇ ବାନର ଆକାଶ ମାନେ ଉଡ଼ିପାରିବେ, ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ସେନାର ଆଗରେ ଯିବେ।” ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଧନୁଷ ହାତରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ଆଗେ ଚଲିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ, କିଛି ବାନର ପ୍ରାନ୍ତରେ ଚଲିଲେ। କିଛି ବାନର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିଛି ତୀରକୁ ଆସିଲେ; କିଛି ବାନର ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି, ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ପରି ଚଲିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେନା ସାଗର ଉପରେ ଏପରି ଗର୍ଜନ କଲେ ଯେ ମହାସାଗରର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲା। ବାନର ସେନା ନଳାଙ୍କ ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି, ରୁଟ ଓ ଫଳ ଓ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀରେ ରାଜା ପାଇଁ ଶିବିର କଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆସି, ଶୁଭ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କଲେ। “ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କର, ରାଜା; ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ଯୁଗ ପରି ଶାସନ କର,” ଏହିପରି ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏବେ ଶୁଣ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଉନେଶ ତୃତୀୟ ସର୍ଗ। ରାମ, ଶକୁନ ଦେଖି, ଶକୁନ ବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ, ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ବାହିଁ ଧରି କହିଲେ: “ଚଳ, ଜଙ୍ଗଲରୁ ଶୀତଳ ଜଳ ଓ ଫଳ ନେବା; ଏହି ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଭାଗ କରି, ଆମେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା। ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କଟ ଆସୁଛି, ଯାହା ଦୁନିଆକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ, ବାନର, ଭଲୁଆ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟା ଆଣିବାକୁ। ତୁଫାନ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ହେଉଛି, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଛି, ପାହାଡ ଶିଖର ଭୂକମ୍ପ ହେଉଛି, ବଡ଼ ଗଛ ଭୂମିକୁ ଝଡ଼ିଯାଉଛି। ମେଘ ମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଛି, ମାନେ ମାଂସ ଭକ୍ଷକ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଛାଡ଼ୁଛି। ସାନ୍ଧ୍ୟା ଗାଢ଼ ଲାଲ ହୋଇଯାଉଛି, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ପରି; ତତ୍ତ୍ୱ ରବିରୁ ଏକ ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳ ପଡ଼ିଯାଉଛି।