ରାଘବ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ନାଶକ, ଏହି ଉତ୍ତଳ ମହାସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିନଥିଲେ; ସେ ନଦୀ ଓ ଝରଣାମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ସାଗରଙ୍କ ପାଖରେ ଉଭୟ ହେଇ ଦଉଡିଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ସାଗରର ମଧ୍ୟରୁ ସାଗର ନିଜେ ଉଦୟ ପର୍ବତ କିମ୍ବା ମେରୁରୁ ଉଦିତ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସାଗର ଅନେକ ଅଗ୍ନିମୁଖୀ ସର୍ପମାନଙ୍କ ସହିତ ଦିଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ମଣିମାଣି ଚମକୁଥିଲା, ସୁନା ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ଶୁଭ୍ର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଶୋଭାପାଇଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେ ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ଓ ଶୁଭ୍ର ମଣିର ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସାଗରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ, ହିମବତ ପର୍ବତର ଅନେକ ଧାତୁ ମାନଙ୍କ ପରି ଏକ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ମନ୍ଦ ଚମକରେ ଅଳକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ସାଗର ଗଙ୍ଗା ଓ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ଅନେକ ନଦୀ, ବଡ଼ ମକର ତରଙ୍ଗିତ ହେଉଥିବା, ଅସ୍ଥିର ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘିରିଥିଲେ। ସାଗର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଧିପତି, ପ୍ରଥମେ ଅନେକ ଆକୃତିର ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଧନ କରି ରାଘବଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ହାତ ଯୋଡି, ଧନୁର୍ଧର ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ରାଘବ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି ସବୁ ନିଜର ନିଜର ନିତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ମୋର ଏହି ସ୍ୱଭାବ ଯେ, ମୁଁ ଗଭୀର ଓ ଅତିକ୍ରମଣ ଅସମ୍ଭବ; ଯଦି ମୁଁ ଅତିକ୍ରମଣ ଯୋଗ୍ୟ ହେଇଯାଏ, ତାହା ଏକ ବଦଳ ହେବ—ମୁଁ ଏହି ଯଥାର୍ଥ କଥା ତୁମକୁ କହୁଛି। ଆକାଂକ୍ଷା, ଲୋଭ, କିମ୍ବା ଭୟରୁ ମୁଁ ଏହି ମକର ଓ ଘଣ୍ଟିପିଲା ଭରିତ ଜଳ ଅଟକାଇପାରିବିନି। ମୁଁ ତୁମପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବି, ଏବଂ ଏହା ସହିବି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ବାନର ସେନା ଅତିକ୍ରମ କରିବ, ମକର ଅଟକାଇବେନି। ବାନରମାନେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାପାଇଁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଭୂମି ପରି ଦୃଢ଼ କରିଦେବି।" ତାପରେ ରାମ ଏହିପରି କହିଲେ—"ହେ ବରୁଣ ନିବାସ, ମୋର ଏହି ଅପରାଜିତ ବାଣ କେଉଁ ଦିଗରେ ମୁକ୍ତ କରିବି?" ସାଗର ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏବଂ ଏହି ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣକୁ ଦେଖି, ଚମକୁଥିବା ସାଗର ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୋର ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଲୋକମାନେ ଡ୍ରୁମକୁଳ୍ୟା ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତି, ଏପରି ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଆଭୀର ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅପରାଧୀମାନେ ମୋର ଜଳ ପିଉଥିବା, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର। ମୁଁ ଏହି ଅପରାଧୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ପାପୀ ଦୂଷିତତା ସହିପାରିବିନି; ତୁମର ଏହି ଅପରାଜିତ ବାଣ ସେଠି ବ୍ୟବହାର କର।" ସାଗରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ବାଣକୁ ସାଗରରୁ ଦୂରେ ଡ୍ରୁମକୁଳ୍ୟା ଦିଗରେ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ବାଣ ମାରୁକାନ୍ତାର ନାମକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆଘାତ କଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବାଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ତୁରାଡ଼ ଭଳି ଚମକିଲା। ବାଣର ଆଘାତରେ ପୃଥିବୀ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଉଁଠିଲା, ଏବଂ ଏହି ଆଘାତର ମୁଖରୁ ତଳପାଟିରୁ ଜଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏଠାରେ ଏକ କୁଆଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହାକୁ 'ବ୍ରଣ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ, ଏଠାରେ ସାଗର ଭଳି ଜଳ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଭୟଙ୍କର ଫାଟିବା ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ବାଣର ପ୍ରଭାବରେ ତଳପାଟିରେ ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲା। ମାରୁକାନ୍ତାର ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଶୁଷ୍କ ହେବା ପରେ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ବିବେକୀ ଓ ଶୂର ରାମ ସେଠି ମରୁକାନ୍ତାରକୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ଏହି ବର ଦେଲେ—"ଏଠାରେ ଗୋଧନ, ଅଳ୍ପ ରୋଗ, ଅଧିକ ଫଳ ଓ କଣ୍ଡ, ଅଧିକ ମମତା, ଅଧିକ ଦୁଧ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧି ରହିବ।" ଏପରି ରାମଙ୍କ ବରରେ, ମରୁକାନ୍ତାର ଅଞ୍ଚଳ ଅନେକ ଉପକାର ଓ ଶୁଭାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଉତ୍ତମ ପଥ ହେଇଗଲା। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦଗ୍ଧ ହେବା ପରେ, ସାଗର, ନଦୀମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଶାସ୍ତ୍ରଗ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ନଳ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ବର ଦ୍ୱାରା ଉପକୃତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଏହି ଉତ୍ସାହୀ ବାନର ମୋର ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରୁ; ମୁଁ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବି, ଯେପରି ତାଙ୍କ ପିତା କରିଥିଲେ।" ଏହିପରି କହି, ସାଗର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ନଳ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ବିଶାଳ ମକର ନିବାସ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରିପାରିବି, କାରଣ ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଅନୁସୃତି କରିଛି, ସାଗର ଏହି କଥା ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।" "ଏହି ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସହିଷ୍ଣୁତା, ସମ୍ମିଳନ କିମ୍ବା ଅକୃତଜ୍ଞଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାରେ ଲଜ୍ଜା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସାଗର, ସେତୁ ନିର୍ମାଣ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁଥିବା, ଦଣ୍ଡର ଭୟରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଗଭୀର ପଥ ଦେଇଛି।" "ମୋର ମାତା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ବର ମିଳିଥିଲେ—'ତୁମକୁ ଏକ ମୋ ପରି ପୁତ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହେବ।' ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁତ୍ର, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସମାନ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସତ୍ୟ ମନେ ପକାଯାଇଛି, ହେ ମହାସାଗର। ମୁଁ ତୁମେ ଅନୁରୋଧ କରିନଥିଲେ, ମୋ ଗୁଣ ନେଇ ଏହି କଥା କହିବିନି।" "ମୁଁ ବରୁଣ ନିବାସ ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରିପାରିବି; ତେଣୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନରମାନେ ଆଜି ଏହି ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ।" ଏହା ପରେ, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ଅନନ୍ଦରେ ଶତ-ଶତ ହଜାରେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଉଁଠିଗଲେ। ବାନରସେନାର ନେତାମାନେ ପର୍ବତ ପରି ଦିଖୁଥିଲେ, ଗଛମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଏହାକୁ ଏଣ୍ଡି ସାଗର ଦିଗରେ ନେଇଗଲେ। ବାନରମାନେ ସାଗରକୁ ସାଳ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଧବ, ବାଁଶ, କୁଟଜ, ଅର୍ଜୁନ, ତାଳ, ତିଲକ, ତିନିଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଦେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।