ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀରାମ ଦୟା, ଶାନ୍ତି ଓ ଉଚିତ ଆଦର ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ତଥାପି, ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖାଇଲେନି, ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଉପାୟ ଅଫଳ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହେଇଗଲା, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—“ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଆପଣାରେ ଆସିନାହିଁ। ଶାନ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସାଧା ଓ ମୃଦୁ କଥା କେବଳ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ ଫଳ ଦେଉଛି, ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ଅହଂକାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ, ଅନ୍ୟାୟୀ ଓ ଅଶିଷ୍ଟଙ୍କୁ ଏହି ଗୁଣ ଲାଗୁ ନେଇ। ଏହି ଜଗତରେ ଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ; କେବଳ ସମ୍ମତି ଦ୍ୱାରା କ୍ୟାନ୍ତି ଓ କୀର୍ତି ମିଳିନାହିଁ।” “ଏହି ଜଗତରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କୌମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଲଭିବା ଯାଉନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ମୋର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମକର ଓ ତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେବି। ଦେଖ, ମୃଦୁଭାବୀ, କିପରି ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ଲମ୍ବି ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଟକି ଯିବ; ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋର ବାଣରେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦେହ କିପରି ଭାଙ୍ଗି ଯିବ। ଏଠାରେ ବଡ଼ ମାଛ, ହାତୀ, ଶଙ୍ଖ, ମୁଙ୍ଗା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମକର ଦେଖାଯିବ। ଆଜି ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଖାଇ ଦେବି; ଏହି ମକର ନିବାସ ମୋର ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ଦୂର୍ବଳତା ଭାବରେ ନେଇଛି।” “ମୃଦୁଭାବୀ, ମୋର ଧନୁ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସଦୃଶ ବାଣ ଆଣ। ମୁଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଖାଇ ଦେବି—ବାନରମାନେ ପାଉଁ ଚାଲି ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ। ଆଜି, ମୁଁ ରୋଷରେ ଅଚଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଦେବି, ଯାହାର ସୀମା ତୀରେ ଚିହ୍ନିତ ଏବଂ ହଜାର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା। ମୋର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହାର ସୀମା ଭଙ୍ଗି ଦେବି, ଭାରୁଣ ନିବାସକୁ ବି ଉତ୍ପାତ କରିଦେବି, ଏହି ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା।” ଏପରେ, ରାମ ଧନୁ ହାତରେ ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ତିବ୍ର ହୋଇ ଅଜୟ ହେଇଗଲେ, ଯେପରି ଏକ କଳାନଳ ଅଗ୍ନି। ତିନି ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ତାଣି, ବିଶ୍ୱକୁ କମ୍ପିତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୁଳି ପରି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତିବ୍ର, ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା, ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସର୍ପମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର, ମାଛ ଓ ମକରରେ ଭରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଉତ୍ତଳ ହେଲା, ପବନର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଘୋର ରବ କରିଲା। ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଓ ଶଙ୍ଖ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଧୂଆଁ ଓ ଘୁର୍ଣ୍ଣିତ ଜଳରେ ଏହା ଅଚିରେ ଉତ୍ପାତ ହେଲା। ଅଗ୍ନିମୁଖ ଓ ଅଗ୍ନିନୟନ ସର୍ପମାନେ ଉତ୍ତଳ ହେଲେ, ତଳାପଥରେ ବସିଥିବା ବିଶାଳ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗମାନେ, ଶିର ଉଠାଇ ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯିବା, ହଜାର ହଜାର ଉପରେ ଉଠିଗଲା। ବାରୁଣ ନିବାସ, ତରଙ୍ଗର ରାଶି ଦ୍ୱାରା ଚଞ୍ଚଳ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ ଓ ବଡ଼ କ୍ରୋକୋଡାଇଲ୍ ଉପରେ ତଳା ହେଇ, ଚଞ୍ଚଳ ଧ୍ୱନି କରିଲା। ଏବେ, ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉତ୍ତଳ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ଅଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଧନୁକୁ ଧରି, ରାମଙ୍କୁ ବିନୟରେ କହିଲେ—“ଏହି ଉପାୟ ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ, ମହାବୀର, ଆଜି ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ବିଷୟରେ ପୂରଣ ହେବ। ତୁମେ ଅଙ୍ଗ୍ରୋଷ ଅଧୀନ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରି ଦେଖାଯିବା ଦରକାର।” ଏହି ଭଳି, ଆକାଶରୁ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ସୁରର୍ଷିମାନେ 'ହାୟ!' ରବ କରି, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ 'ନ କର!' ଭାବେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏଉଁପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ୨୨ତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠାରେ, ରାମ ରାଗରେ ସମୁଦ୍ରକୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—“ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତଳପଥ ସହିତ ଶୁଖାଇ ଦେବି, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର। ମୋ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଜଳ ଦହି ଯିବାପରେ, ତୁମର ଶୁଖା ତଳରୁ ବଡ଼ ଧୂଳି ଉଠିବ। ବାଣରମାନେ ମୋ ବାଣର ଝଡ଼ ଦ୍ୱାରା ପାଉଁ ଚାଲି ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ। ତୁମେ ମୋର ପୁରୁଷତ୍ୱ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଚିହ୍ନିନାହିଁ, ଅନ୍ୟଥା ଦୈତ୍ୟ ନିବାସ, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ମୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିବ।" ଏହିପରେ, ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁରେ ବ୍ରହ୍ମାଷ୍ତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ବାଣ ଲଗାଇଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ତାଣିଲେ। ରାଘବ ଏହି ବାଣ ତାଣିବା ସମୟରେ ଆକାଶ ଗଞ୍ଜିଲା, ପାହାଡ଼ମାନେ କମ୍ପିତ ହେଲେ। ଜଗତ ଅନ୍ଧାର ହେଲା, ଦିଗ ଚମକିଲାନି, ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରାମାନେ ଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଚଳିଗଲେ; ଆକାଶ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ଧାରରେ ଆବୃତ ହେଲା। ପରେ ଆକାଶ ଶତ ଶତ ଧୂମକେତୁ ଦ୍ୱାରା ଚମକିଲା, ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଉପରେ ଧ୍ୱନି ହେଲା। ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦିବ୍ୟ ପବନ ଚଳିଗଲା, ବାରମ୍ବାର ଗଛ ଉପଡ଼ି ମେଘ ଉଠାଇ ନେଲା। ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଆକାଶରେ ବଡ଼ ମେଘ ଚଞ୍ଚଳ ଧ୍ୱନି କରି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ବଡ଼ ଦେବତାମାନେ ବିଜୁଳି ସଦୃଶ ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଲେ, ଦୃଶ୍ୟମାନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଜୁଳି ଧ୍ୱନି ସହିତ କାନ୍ଦିଲେ। ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରିଲେ; ତାଙ୍କ ଭୟରେ ସେମାନେ ଶୀତଳ ହେଇ, ଭୟଭୀତ ଓ କମ୍ପିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ତରଙ୍ଗ, ଜଳ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ଉତ୍ତଳ ହେଇ ଚଳିନାହିଁ। ଏହିପରେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୁଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ତୀବ୍ରତାରେ ଏକ ଯୋଜନା ଦୂରେ ତୀର ଅତିକ୍ରମ କରି ବଡ଼ ବନ୍ୟା ଆଣିଲା। ରାଘବ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏହି ଉତ୍ତଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେନି, ବରଞ୍ଚ ନଦୀ ଓ ତାଳ ନାୟକ ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ଏହି ଭଳି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ପ୍ରାକ୍ରମ, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଶକ୍ତି ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଦେଲା, ଦେବତା, ରାକ୍ଷସ, ପ୍ରାଣୀ ଓ ପୃଥିବୀ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଉତ୍ତଳ ହେଲେ।