ଶ୍ରୀରାମ ତିନି ରାତି ଧରି କୁଶ ଘାସରେ ବିଛାଇଥିବା ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶୟନ କରି, ସଚେତନ ଓ ନିୟମିତ ଭାବେ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟପରାୟଣ ଶ୍ରୀରାମ ତିନି ଦିନ ଧରି ତପସ୍ୟା କରି, ନଦୀମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ସାଗରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସାଗର, ଯଥାଯଥା ମାନ୍ୟତା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ରାମଙ୍କ ପୂଜା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତଥାପି ତିନି ଦିନ ପରେ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ନାହିଁ । ଏହା ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହେଇଯାଇ, ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ସାଗର ନିଜେ ଆସୁନାହିଁ । ଶାନ୍ତି, ଧୈର୍ୟ, ସରଳତା ଓ ମୃଦୁ ବାଣୀ— ଏହି ଗୁଣ ମାତ୍ର ଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ ଫଳ ଦିଏ, ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ ନୁହେଁ । ଯିଏ ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଦୁଷ୍ଟ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଅନିୟମିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଲୋକେ କେବଳ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି; କେବଳ ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା କଦାଚିତ୍ କ୍ୟାନ୍ତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେନାହିଁ । “ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଜଗତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କେବଳ ମୃଦୁତା ଦ୍ୱାରା ହୁଏନାହିଁ । ଆଜି ମୁଁ ମୋ ତୀରେ ସାଗରର ମକର ଓ ତାଙ୍କର ବାସସ୍ଥଳୀକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବି । ଦେଖ, ଏହି ସାଗରର ଜଳକୁ କେମିତି ମୁଁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଦେବି, ମକରମାନେ ଚାଲିଯିବେ, ତୁମେ ଦେଖିବ, ସେଠାରେ ମୁଁ ନାଗମାନେ ଓ ମହାମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଦେବି । ଏଠି ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ, ହସ୍ତୀମୁଣ୍ଡ, ଶଂଖ ଓ ମୁକ୍ତା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଛ ଓ ମକର ଅଛନ୍ତି । ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମ ଦ୍ୱାରା ଆଜି ମୁଁ ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି, କାରଣ ଏହି ସାଗର ମୋର ଧୈର୍ୟକୁ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବିଛି । ମୋ ବାଣ ଓ ବିଷସ୍ପର୍ଶୀ ତୀର ଆଣିଦିଅ, ମୁଁ ଏହି ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି, ଭାନରମାନେ ପଦେ ପଦେ ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ । ଏହି ଅଚଳ ସାଗରକୁ ମୁଁ ରୋଷରେ କମ୍ପିତ କରିଦେବି, ତାହାର ସୀମା ଓ ତରଙ୍ଗମାଳାକୁ ଭଙ୍ଗିଦେବି, ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ଥିବା ବରୁଣଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଦେବି ।” ଏପରି କହି, ରାମ ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ, ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ଜ୍ୱଳି, ଅପରାଜେୟ ଅଗ୍ନି ପରି ଦିଶିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷକୁ କଷି, ନିଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ବତ୍ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେମିତି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି । ଏହି ଦାହକ, ଶୀଘ୍ର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ସାଗରର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭୀଷଣ ଭାବରେ ନାଗମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ । ମହାସାଗର ମକର ଓ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିକଟ ଭାବେ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲା, ବାୟୁର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା । ତରଙ୍ଗ ଓ ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଏହି ସାଗର, ଧୂମ୍ର ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଜଳରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା । ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଁହ ଓ ଅଗ୍ନିମୟ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ନାଗମାନେ ଏବଂ ପାତାଳରେ ବସିଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ । ସାଗରର ରାଜାଙ୍କ ତରଙ୍ଗମାଳା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶିଖର ଏମିତି ଉଠିଲା, ଯେମିତି ବିନ୍ଧ୍ୟା ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ । ବରୁଣଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀ ଚଞ୍ଚଳ ତରଙ୍ଗ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପଦ୍ରବିତ, ମହାମକର ଉଲ୍ଲଂଘି ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା । ଏତିକି ବେଳେ, ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉତ୍ତାପରେ ଉଠି, ରାଘବଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ କଷିବାକୁ ଦେଖି, ଧନୁଷକୁ ଧରି କହିଲେ, “ନା କରନ୍ତୁ! ଏପରି କ୍ରୋଧ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏହି ସାଗର ବିଷୟରେ ଏହିପରି କ୍ରିୟା ବିନା ବି ସଫଳ ହେବ । ଆପଣଙ୍କ ନାୟକତ୍ୱ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦେଖାଯାଉ ।” ଏହି ଭାବରେ ଆକାଶରୁ ଗୋପନ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ସୁରର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ “ହାୟ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ “ନା କରନ୍ତୁ!” ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀରାମ ସାଗରକୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏବଂ ପାତାଳକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି । ମୋର ତୀର ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହେଲେ, ତୁମର ଶୂନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଧୂଳି ଅନେକ ଚାଡ଼ିଯିବ । ମୋର ତୀରବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନେ ପଦେ ପଦେ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ । ତୁମେ ମୋର ପୁରୁଷ ଧୈର୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପକୁ ଅବହେଳା କରିଛ । ଏବେ ତୁମେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଥିବା ସାଗର, ମୋର କ୍ରୋଧ ଅନୁଭବ କରିବ ।” ଏହିପରି କହି, ଶ୍ରୀରାମ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ସଦୃଶ ଏକ ତୀର ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ତାହାକୁ କଷିଲେ । ଏହି ଅଚାନକ ଧନୁଷ କଷିବା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା, ପର୍ବତମାନେ କମ୍ପିତ ହେଲେ । ଅନ୍ଧକାର ଦିଗ ଆବୃତ ହେଲା, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲୋକିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସରୋବର ଓ ନଦୀମାନେ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରାମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ଆକାଶ ଏକାଧିକ ରେଶ୍ମି ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହେଲା । ଏବେ ଶତାଧିକ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ଆକାଶକୁ ଅଲୋକିତ କଲା, ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା । ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଦିବ୍ୟ ବାୟୁ ବହି, ବାରମ୍ବାର ବୃକ୍ଷ ଉଖଡ଼ିଦେଲା, ମେଘ ଉଠିଗଲା । ଏହି ବାୟୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉଖଡ଼ିଦେଲା, ଆକାଶରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା । ଏହି ମେଘ ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଛାଡ଼ିଲେ, ଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ମେଘ ସହିତ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ । ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ, ଭୟରେ ସେମାନେ ଷୀତଳ ଓ କମ୍ପିତ ହେଲେ । ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ, ଚଳନ୍ତି ନାହିଁ; ତରଙ୍ଗ, ଜଳ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୟରେ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ । ଏହିପରି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ଧୈର୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଚମ୍ବିତ କରିଦେଲା ।