ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ହେ ରାଘବ, ବୀଭୀଷଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ଏହି ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସମୟରେ ଯାହା ସଫଳତା ଆଣିବ, ସେଥିରେ ଆମେ କାହିଁକି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବୁ? ବରଂ, ବୀଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ସମୁଦ୍ର—ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ—ଉପରେ ସେତୁ ନ ହେଲେ, ଦେବତା-ଦାନବ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ଲଙ୍କା ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ବୀର ବୀଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ବିତ କରାଯାଉ; ଅଧିକ ବିଳମ୍ବ ନ ହେଉ। ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ, ଯେପରି ଆମର ସେନା ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ନଗର ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇପାରିବ।” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ରାମ ତାଲପତ୍ର ଛାଡ଼ିଥିବା ତଟରେ, ନଦୀମହାରାଜଙ୍କ ତୀରେ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞବେଦୀ ଉପରେ ଶୟନ କରିଥିବେ, ସେପରି ଶୋଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ମହାନ ରାମାୟଣର ବିଜୟ ବିଭାଗର ବିଶ୍ୱିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ତାପରେ ଶର୍ଦୂଳ ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସ ଆସି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେନା ଶିବିରକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚର, କୁ-ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିଲେ। ସେ ସେନାକୁ ଚତୁର୍ଦିଗରୁ ଶାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଗଲେ। ଲଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମହାରାଜ, ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନା ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆଗ୍ରସର ହେଉଛି। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଦୁଇ ଭାଇ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୁଦ୍ର ପରି। ସେମାନେ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ସେନା ଦଶ ଯୋଜନା ଚତୁର୍ଦିଗକୁ ଆକାଶ ଢାକିଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଜାଣିବାକୁ ତୁମର ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ—ଦାନ, ସମ୍ମିଳନ କିମ୍ବା ବିଭେଦ, କ’ଣ ଉପାୟ ହେବ?” ଶର୍ଦୂଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ସେ ଅପନାର ପରାମର୍ଶଦାତା ଶୁକଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ମୋର ପକ୍ଷରୁ ମୃଦୁ ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କଥା କହ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖାଅ ନାହିଁ। ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମେ ରାଜବଂଶର ସନ୍ତାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ରିକ୍ଷରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର। ତୁମ ପାଖରେ କୌଣସି ଅଭାବ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ତଥାପି ମୁଁ ତୁମକୁ ଭାଇ ପରି ମାନେ। ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରଜ୍ଞାନି ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଜନାନୀକୁ ନେଇଛି, ତାହାର କ’ଣ ତୁମ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ? ତୁମେ କିଶ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଯାଅ। ବାନରମାନେ କୌଣସି ଭାବରେ ଲଙ୍କା ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ—ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ମଣିଷ ବା ବାନର ତ କଥା ଛାଡ଼।" ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଶୁକ ଏକ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୂର ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଉଡ଼ି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଦୂତିୟ ସନ୍ଦେଶ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ବାନରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଶୁକ ଉପରେ ଝାପି ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ମୁକ୍କା ଦେଇ ଆକାଶରୁ ଭୂମିକୁ ଟାଣି ନେଲେ। ଶୁକ ବେଶ କଷ୍ଟ ପାଇ, ଏପରି କହିଲେ— “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ଦୂତମାନେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ବାନରମାନେ, ଆପଣମାନେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଦୂତ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କିଛି କହିବା କିମ୍ବା କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେବେ ସେ ଦୂତ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ।” ଶୁକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ରାମ ବାନରମାନେ କହିଲେ— “ତାଙ୍କୁ ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଏହି ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଦୃଢ଼ ଓ ପ୍ରବଳ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ କ’ଣ କହିବି? ସେ ଯେଉଁଜଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ କିଛି କହିବି ନାହିଁ। ଏହି ଦୂତ ମୋର ମିତ୍ର ନୁହେଁ, ଦୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଉପକାରୀ କିମ୍ବା ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ରାମଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ—ଏହି କାରଣରୁ ବାଲି ପରି ଏହା ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମ ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମେତ ହତ୍ୟା କରିଦେବି, ଏବଂ ମୋର ବୃହତ୍ ସେନା ସହିତ ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳାଇଦେବି। ରାବଣ, ତୁମେ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, କିମ୍ବା କୌଣସି ରକ୍ଷାରେ ରୁହ, ସୂର୍ଯ୍ୟମାର୍ଗକୁ ଯାଅ, ପାତାଳକୁ ଲୁଚ, କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଧର, ତଥାପି ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ହସ୍ତରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ। ତିନି ଲୋକରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ଦେଖୁନି—ଏକ ଭୂତ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ଅସୁର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ ବୃଦ୍ଧ ଗୃଧ୍ର ରାଜା ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସାମ୍ନାରେ ତୁମେ କ’ଣ କରିପାରିବ? ତୁମେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲ, ଯେଉଁ ମହାବଳୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଚିହ୍ନିପାରିନାହ, ସେ ରାମ ତୁମ ଜୀବନ ନେବେ।” ଏପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବିରୋଧିତା ଶୁଣି, ବାନରାଙ୍ଗଦ—ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ—କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଏହି ଶୁକ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୂତ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତଚର ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ତୁମ ସହିତ ତୁଳନା ହେଉଛି, ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ଉଚିତ।” ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେନାପତିମାନେ ଏଗିଯାଇ ଶୁକଙ୍କୁ ଧରି, ବେଳେଇ ଦେଲେ। ଶୁକ ବିପଦ୍ ଅନୁଭବ କରି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଦୟାର ଅନୁରୋଧ କଲେ— “ମୋ ପକ୍ଷ ଚିରିଦେଉଛନ୍ତି, ଆଖିକୁ ଆଘାତ ଦେଉଛନ୍ତି। ମୁଁ ଯେ ରାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ଯେ ରାତିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ, ଏ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଯେ କିଛି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲି, ଯଦି ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ସେ ଦୋଷମାନେ ମୋ ଉପରେ ଆସୁ।” ଶୁକଙ୍କ ଏହି ଦୟାବାନ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ରାମ ବାନରମାନେ କହିଲେ— “ଏହି ଦୂତକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।” ଏହା ସହ ବିଶ୍ୱିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଉଛି।