ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ।" ନିର୍ମଳ କର୍ମ ଥିବା ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବିଭୀଷଣ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ରାଜପୁତ୍ର, ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କ ଦୟାରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେବେ ନାହିଁ। ରାବଣ ପରେ ମୋର ବଡ଼ ଭାଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କର ସେନାପତି ପ୍ରହସ୍ତ, ଯିଏ କୈଳାଶ ପର୍ବତରେ ଯୁଦ୍ଧକାଳେ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭେଦ୍ୟ କବଚ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଧନୁର୍ବାଣ ନେଇ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅଟଳ କରିଥାନ୍ତି। ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି। ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଏବଂ ଅକମ୍ପନ ଏହାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ସେନାପତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହି ଲଙ୍କାନଗରୀରେ ଏକ ଲକ୍ଷ କୋଟି ରୂପ ବଦଳାଉଥିବା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭକ୍ଷକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ରାବଣ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।" ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଘବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଭିତରେ ଭାବି କହିଲେ, "ବିଭୀଷଣ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ଯେଉଁ ଅପକର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିଛି। ରାବଣ ରସାତଳ, ପାତାଳ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋ ହାତରୁ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାବଣ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିନଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଆଉଦ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ; ଏହି ତିନି ଭାଇଙ୍କ ନାମରେ ଶପଥ କରୁଛି।" ରାମଙ୍କ ଏହି ନିର୍ମଳ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ଲଙ୍କା ଜୟରେ ସହଯୋଗ କରିବି, ଏବଂ ସେନାରେ ଯୋଗ ଦେବି।" ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ରାମ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଖୁସି ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ଆଣ।" "ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ଅଭିଷେକ କର।" ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସୌମିତ୍ରି ମହାବନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ରାମଙ୍କ ଏହି କୃପା ଦେଖି, ବନରମାନେ ତୁରନ୍ତ "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!" ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରି ଉଲ୍ଲାସ କରିଲେ। ଏଥିରେ ହନୁମାନ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବନରମାନେ ସହିତ ଏହି ଅଡ଼ିଗ ଓ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ର, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, କିପରି ଅଟିବା?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଚଳ, କିଛି ଉପାୟରେ ନଦୀ ଓ ଝରଣାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଏହି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଅଟିପାରିବା।" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, "ରାଘବ, ରାଜା ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ଶରଣ ନେଇବା ଉଚିତ। ଏହି ଅପାର ସମୁଦ୍ର ସଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖୋଦାଯାଇଛି; ତେଣୁ ଏହି ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ବଂଶଜ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ।" ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଚୌଡ଼ ଗଳାରେ କହିଲେ, "ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଆମେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ବସି ଆଲୋଚନା କରୁଛୁ।" ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ରାମଙ୍କ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଓ ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ଲାଗିଲା। ନୀତିନିପୁଣ ରାମ ହସି କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ମୋତେ ଖୁସି କରୁଛି।" "ସୁଗ୍ରୀବ ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଉପଦେଶରେ ପାରଙ୍ଗତ; ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ତାହା କହ।" ଏହିପରି କହିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉଚିତ ଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲେ, "ଏହି ସମୟରେ ବିଭୀଷଣ କହିଥିବା କଥା କିପରି ଆମେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବୁ, ରାଘବ? ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଉପରେ ସେତୁ ନ ହେଲେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଙ୍କା ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଶୂରବୀର କଥା ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରାଯାଉ, ଆଉ ବିଳମ୍ବ ହେଉ ନାହିଁ। ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମ ସେନା ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ନଗରୀ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ କୁଶ ଛାଡ଼ିଥିବା ତଳେ ଯଥା ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ଶୟନ କରିଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ମହାବିର ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ବିଶ୍ୱିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ଶାର୍ଦୂଳ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେନା ଶିବିରକୁ ଆସି ଦେଖିଲେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଚର ଥିଲେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସେନାକୁ ଶାନ୍ତ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଗଲେ। ଲଙ୍କାକୁ ପହଞ୍ଚି ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ସେନା ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆଗ୍ରସର ହେଉଛି। ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅପାର ଓ ଅଗାଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୁଦ୍ର ପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଓ ଦୀପ୍ତି ଥିବା ଏହି ଦୁଇଜଣୀ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଏବେ ସମୁଦ୍ର ପାରେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି।