ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ଚିନ୍ତା ଓ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଦୂର୍ବୃତ୍ତି ଓ ଦୁଷ୍ଟ କଥା କହିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ତେଣୁ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ରହିଲା ନାହିଁ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଏ, ସେଥିରେ ଶୀଘ୍ର ଫଳ ମିଳେ—ଏହି କଥାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଜ୍ଞ ମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ବିଭୀଷଣଙ୍କର ତୟାରି, ରାବଣଙ୍କ ମିଥ୍ୟା ଚରିତ୍ର, ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଦେଖି, ସେ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଚିନ୍ତାଭାବନା ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହା ଭଲ ଭାବେ ବିବେଚନା କରି, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି। ରାକ୍ଷସର ପବିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ମୋର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲି; ଏବେ ଆପଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ, ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ। ଏହିପରେ, ବଳଶାଳୀ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟାଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ଧୃଢ଼ କରି, ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢ଼ ଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୋତେ ବିଭୀଷଣ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଛ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯେଉଁଜଣ ମିତ୍ର ରୂପେ ଆସେ, ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିଛି ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଦୋଷ ନାହିଁ।” ଏହାପରେ, କପିମୁଖ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର କଥା ବିବେଚନା କରି, ଅଧିକ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ—“ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦୁଷ୍ଟ କି ନୁହେଁ, ଏହା ଯାହା ହେଉ, ଜଣେ ଭାଇ ଯଦି ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ତାକୁ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? ଏହି ଭାବେ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ?” ସମସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିବେଚନା କଲେ। ତାପରେ, ଶୂରବୀର କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ମନେ ହସି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ସେବା ଛାଡ଼ି, ସୁଗ୍ରୀବ ଯେପରି ବକ୍ତବ୍ୟ ଦେଲେ, ଏପରି କଥା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମୋତେ ଏଠାରେ କିଛି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅର୍ଥ ଦେଖାଯାଏ; ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲୋକାନୁଭବ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଶତ୍ରୁ, ଉତ୍ତମ କୁଳର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀମାନେ—ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖକାଳରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ସେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଲୋକେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳକାମୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ରାଜାମାନେର ସାଧାରଣ ଚରିତ୍ର, କିନ୍ତୁ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୋଷ କହିଥିଲ, ତାହା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ଶୁଣ। ଆମେ ତାଙ୍କର କୁଳର ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବୁଝିପାରିବେ—ତେଣୁ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ଏକାଠି ହେଇ ଅନନ୍ଦିତ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେବେ; ଏହି ଭାବେ ଏକ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ଉଠିବ, ଏବଂ ପରସ୍ପର ଭୟ ଜନ୍ମିବ; ଏହି ଭାବେ ବିଭେଦ ହେବ—ସେଉଁଥିରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଭାଇ ବର୍ତ୍ତ ଭଳି ନୁହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପୁଅ ମୋତେ ଭଳି ନୁହନ୍ତି, ନାହିଁ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ ତୁମେ ଭଳି।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥାରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଉଠି, ବିନୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ—“ଏହି ରାତ୍ରିଚର ନିଶ୍ଚୟ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛନ୍ତି; ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ନିର୍ବିକାରତା ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ। ଏହି ରାକ୍ଷସ ଚତୁର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବ, ଯେଉଁବେଳେ ମୁଁ ଅସନ୍ଦିଗ୍ଧ ରହିବି, ସେଉଁବେଳେ ଆଘାତ କରିବ।" ଏହିପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ। ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବିଚାର କରି, ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶୁଭ ବକ୍ତବ୍ୟ କପିମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ରାତ୍ରିଚର ଦୁଷ୍ଟ କି ନୁହେଁ, ଯେପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉପାୟ ହେଉ, ସେ କିପରି ମୋତେ କ୍ଷତି କରିପାରିବ? ମୁଁ ଚାହିଲେ ମାତ୍ର ଆଙ୍ଗୁଠିର ଛୁଆଁରେ ପିଶାଚ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ସଂହାର କରିପାରିବି। ଏକ କଥା ଶୁଣାଯାଇଛି—ଏକ ପକ୍ଷୀ ଶତ୍ରୁକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ, ନିଜ ମାଂସ ଦେଇ ଆଦର କରିଥିଲେ। ସେଇ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ଜନାନୀକୁ ନେଇଥିବା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ଏମିତି ମୋ ଭଳି ଲୋକର କଥା କଣ କହିବେ? ଏଠି କଣ୍ଡୁ ମୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଣ୍ଡୁଙ୍କ ଗୀତିତ ଶ୍ଳୋକ ଶୁଣ—“ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁ ଆସେ, ତାକୁ କ୍ଷମା କରିବା ନାହିଁ, ଏହା କ୍ଷମ୍ୟ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଅଭିମାନୀ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଭୟ, ମୋହ କିମ୍ବା ଆଶାରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷା ନ କରି, ଏହା ପାପ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି। ଯଦି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରକ୍ଷକଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ରକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିନଥିଲେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହିପରି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ନ କରିବାରେ ମହାପାପ ଅଛି; ଏହାର ଫଳ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ ହାରାଇବା, ଖ୍ୟାତି ଓ ପ୍ରଭାବ ନଷ୍ଟ ହେବା। ମୁଁ କଣ୍ଡୁଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ଯାହା ଖ୍ୟାତି ଦେଉଛି ଓ ଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉଛି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏକଥର ‘ମୁଁ ତୁମର’ ବୋଲି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଛି; ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ଏବେ, ହେ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଭୀଷଣ ହେଉ କି ରାବଣ ହେଉ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଛି—ତାଙ୍କୁ ଏଠି ଆଣ।" ରାମଙ୍କ ଏହି ମାଧୁର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, କପିମୁଖ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ ମିତ୍ରତା ଭରି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।