ଏହି ମହାବିଭୟ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଦରବାରରେ ବିଭୀଷଣ ନିଜ ଅନୁଭବ ଓ ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଏକ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ମହାପର୍ଷ୍ୱ, ମହୋଦର, ନିକୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭ, ଏବଂ ଅତିକାୟ—ଏମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ରଘୁବୀରଙ୍କ ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଟିକି ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯଦି ବଞ୍ଚି ଯାଉଛ, ତଥାପି ରାମଙ୍କୁ ଏଡ଼ି ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ସବିତା, ମାରୁତ, ଇନ୍ଦ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ପାତାଳକୁ ଶରଣ ନେଇଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏଡ଼ି ଯିବାରେ ଅସମ୍ଭବ।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ପ୍ରହସ୍ତ କହିଲେ, “ଅମେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଭୟ ଦେଇପାରିନାହାନ୍ତି; ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗ, ଗରୁଡ, ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଭୟ ଦେଇପାରିନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ ରାମ, ମାନବମାନ୍ୟ ପ୍ରିନ୍ସ, ଆମକୁ କେମିତି ଭୟ ଦେଇପାରିବେ?" ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଏହି ଅନୁଚିତ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବିଭୀଷଣ ରାଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଭିତ୍ତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ, “ପ୍ରହସ୍ତ, ରାଜା, ମହୋଦର, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ—ତୁମେ ଯାହା ରାମ ବିଷୟରେ କହୁଛ, ଏହା ଅସମ୍ଭବ। ଅଧର୍ମ ମନେ ରଖିଥିବା ଲୋକର ଭାଗ୍ୟ ଏହିପରି—ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଯାଏ।" “ରାମଙ୍କୁ ମାରିବା ତୁମେ, ମୁଁ, ପ୍ରହସ୍ତ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ—ଏହା କେମିତି ସମ୍ଭବ? ଏହା ଏମିତି ଜଣେ ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବଡ଼ ସାଗର ପାର କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରିବା ପରି। ଏହି ରାଜା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାରଥୀ, ଧର୍ମପରାୟଣ ଏବଂ କୌଶଳୀ—ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମୂର୍ଖ।" “ପ୍ରହସ୍ତ, ତୁମର ଶୁଳ ଶାର୍ପ ଏବଂ ଗୃଧ୍ର ପଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ, ରଘୁବୀରଙ୍କ ଉପରେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ନୁହେଁ। ଶର ଶରୀରକୁ ଭେଦ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଏହିପରି ବଡ଼ ଗର୍ବ କିପରି କରୁଛ?" “ରାବଣ, ତୃଶିର, ନିକୁମ୍ଭ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ପ୍ରହସ୍ତ—ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏପରି ଏକ ଦେବତା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ, ଅତିକାୟ, ଅକମ୍ପନ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ରଘୁବୀରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ।" “ଏହି ରାଜା ଅପଦ୍ରବ ରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଚାହୁଛ; ସେ ପ୍ରକୃତିରେ କଠୋର ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତନ ନାହିଁ।" “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଘେରି, ଏକ ଅନନ୍ତ କୋଇଲ ଏବଂ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ମହାନାଗର ଗ୍ରାସରୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ କରିଦିଅ।" “ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ କେଶ ଧରି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଦେବା ପୂର୍ବରୁ, ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଦରକାର, ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିବା ଜୀବମାନେ ଗ୍ରାସ ହୋଇଥିବାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି।" “ଏହି ରାଜା ରଘୁବୀରଙ୍କ ସେନାର ସାଗରରେ ବେଗରେ ବିଲିନ ହେଉଛନ୍ତି, ତୁମେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର; ସେ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପାତାଳ ମୁଖରେ ପଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି।" “ଏହି ଲଙ୍କା ନଗର, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଠିକ୍; ମୁଁ ସତ କଥା କହୁଛି—ମୈଥିଲୀକୁ ମାନବପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।" “ଏକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶତ୍ରୁ ଓ ନିଜ ଦଳର ଶକ୍ତି, ଅବସ୍ଥା, ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳକର କଥା କହିବା ଉଚିତ।" ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପ୍ରଶଂସିତ ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବୃହସ୍ପତି ସମ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କହିଲେ, “ଭାଇ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ ଓ ଭୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହୁଛ? ଏହି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜଣେ ଅପ୍ରୌଢ଼ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଥା କହିବେ ନାହିଁ।" “ଗୁଣ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ସାହସ, ବୀରତା ଓ ତେଜରେ ଏହି ବଂଶରେ ଏକମାତ୍ର ତୁମେ ବିଭୀଷଣ ଦୂର ହୋଇଛ।" “ତୁମେ କାହିଁକି ଆମକୁ ଭୟ ଦେଉଛ, ଯେ ଏହି ଦୁଇ ମାନବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଥିବା ଏକ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ?" “ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତିନି ଲୋକର ରାଜା ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିଥିଲି; ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦିଶାରେ ଭୟରେ ଭାଗିଗଲେ।" “ମୁଁ ଏଇରାବତକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କରି, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଉଖି ନେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲି।" “ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିପଦ ଦେଇଥିଲି; ମୁଁ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ମାନବର ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କିପରି ଜୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ?" ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, “ଭାଇ, ତୁମେ ଏପରି ଅନିଶ୍ଚିତ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଛ; ତୁମେ ଏଯାଁ ଶିଶୁ, ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ। ତୁମେ ଅନେକ ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ କଥା କହିଛ, ଯାହା ତୁମର ନଷ୍ଟକୁ ନେଇଯିବ।" “ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଏପରି କଥା କହି, ମିତ୍ରର ଚେହେରାରେ ଶତ୍ରୁ ହେଇଗଲ; ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ରଘୁବୀରଙ୍କ ନଷ୍ଟ ଉପରେ ସମ୍ମତି ଦେଉଛ।" “ତୁମେ ଏକା ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ମନ; ଏହି ଶିଶୁ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟୀ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଆଣିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ।" “ତୁମେ ମୂର୍ଖ, ସାହସ ନାହିଁ, ନମ୍ରତା ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି, ଅପରିପକ୍ୱ ବୁଦ୍ଧି, ଖରା ମନ, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ; ଏପରି ଶିଶୁ ଭାବରେ କଥା କହୁଛ।" “କିଏ ରଘୁବୀରଙ୍କ ଶର, ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, କାଳ ଓ ଯମଦଣ୍ଡ ପରି, ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଟିକିପାରିବେ?" “ଚାଲ, ଆମେ ରାମଙ୍କୁ ଧନ, ରତ୍ନ, ଅଳଙ୍କାର, ଦିବ୍ୟ ଓଡ଼ଣା, ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ରାଜନୀ ସୀତା ଦେଇଦିଅ; ତେବେ ରାଜା, ଆମେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ରହିତ ହୋଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରିବି।" ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଶୋଳଉ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।