ରାବଣ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଆଉ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ପୁନି ଆକ୍ରମଣ କରିବି; ତା’ପରେ ମୋ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପାନ କରିବି, ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ହେଉ। ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଜୟ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି; ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାପତିମାନୋକୁ ମଧ୍ୟ ନିଗଳି ଦେବି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଭୋଗ କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ୟ ପାନ କର, ଓ ଯାହା ଉପକାରକ କାମ ଅଛି, ତାହା ଶାନ୍ତି ଚିତ୍ତରେ କର। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି, ସୀତା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଅଧୀନରେ ରହିବେ।” ଏପରେ, ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ତ୍ରୟୋଦଶ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଦୋହାତି ଯୋଡି କହିଲେ, “ଏକ ମଣିଷ ମୃଗମୃଗୀ ରହିଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି, ଯଦି ମଧୁ ମିଳିଲା ତାହା ପିଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ନିର୍ବୋଧ। ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ଜୟ କରି, ଆପଣ ଯେପରି ଚାହାନ୍ତି, ସେପରି ଭୋଗ କରନ୍ତୁ, ଚରଣ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦେଇ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁକୁଡ଼ି ପରି, ଆପଣ ଶକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଅପହୃତ କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ରମଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲେ, ପରେ କ’ଣ ଭୟ? କୌଣସି ସମୟରେ, ଯେଉଁ ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଆସିଥାଏ, ତାହା ଆପଣ ସମ୍ଭାଳିପାରିବେ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ମୁଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍—ଆମେ ମିଶି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବା। ଦାନ, ସାମ, ଭେଦ, ଏସବୁ ଉପାୟ ଛାଡ଼ି, ଏବେ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ଉଚିତ। ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଶସ୍ତ୍ରବଳରେ ଦଳନ କରିବା; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ, “ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଏକ ଗୁପ୍ତ କଥା କହୁଛି, ଯାହା ଏକଦା ଘଟିଥିଲା। ଏକ ସମୟରେ, ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳାଙ୍କୁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜ୍ଵଳମାନ, ପଖିଲା ମାରିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅପମାନ କରିଥିଲି, ପୋଷାକ ଉତ୍ତାରିଦେଇଥିଲି; ପରେ ସେ ଡାଳି ହେଉଥିବା ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହି ଦିନରୁ, ଯଦି ଆଉ କେହି ନାରୀଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅପହୃତ କଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଶତ ଖଣ୍ଡ ହେବ—ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ। ସେଇ ଶାପରେ ଭୟପାଇଁ, ମୁଁ କଦାପି ଶୀତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ମୋ ଶୟନ ଶୋଭାଯାନ୍ତି କରି ନାହିଁ। ମୋ ତ୍ୱରିତା ନଦୀ ପରି, ମୋ ଗତି ପବନ ପରି; ଦଶରଥପୁତ୍ର ଏହି କଥା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୋ ପ୍ରାପ୍ତି ନୁହେଁ। କିଏ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଅଥିବା ସିଂହକୁ ଜାଗାଇବାକୁ ଚାହିବ? କିଏ ରୂଷ୍ଟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ ଚାହିବ? ମୋର ତୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ଯେଉଁଠାରୁ ଉଡ଼ିଯାଏ, ରାମ ତାହା ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ସେ ମୋ ସମ୍ନିଧିକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଅତିଶୀଘ୍ର ଓ ବଜ୍ରପ୍ରମାଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବି, ଯେପରି ଉଲ୍କା ପୃଥିବୀରେ ହାତୀକୁ ଦହିଦେଇ। ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଘେରି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରଣ କରିଦେବି, ଯେପରି ଉଦୟାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାରାଗୁଡ଼ିକର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନେଇଯାଏ। ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ନଗର, ଯାହା ପୂର୍ବେ ଭାଇଶ୍ରବଣ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ମୋର ବାହୁବଳରେ ଜୟ କରିଥିଲି।” ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଭୀଷଣ ଉପକାରକ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ, “ମହାବଳୀ, ଆପଣଙ୍କୁ କିଏ ଏହି ବିଶାଳ ନାଗ ମୂଳରେ ବାନ୍ଧିଛି, ଯାହା ଭୟର ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ହସରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ପଞ୍ଚମୁଣ୍ଡ, ପଞ୍ଚଅଙ୍ଗୁଳି, ବଡ଼ ଆକୃତିର? ଲଙ୍କା ଉପରେ ପାହାଡ଼ ସମାନ ବଡ଼ ବୀରମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ରାମଙ୍କର ବଜ୍ରପ୍ରମାଣ ଓ ପବନ ସମ ତୀର ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ୟମାନୋର ମୁଣ୍ଡ ଚିରିଦେବ, ତାହା ପୂର୍ବରୁ ମୈଥିଲୀକୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ। ରଖ୍ୟା ପାଇଁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମହୋଦର, ନିକୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭ, ଅତିକାୟ—କେହି ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଆପଣ ବଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଠକିପାରିବେ ନାହିଁ; ସବିତା, ମାରୁତ, ଇନ୍ଦ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ପାତାଳ କେଉଁଠି ଲୁଚିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରହସ୍ତ କହିଲେ, “ଆମେ କେବେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗ, ଗରୁଡ଼, ସର୍ପଙ୍କୁ ଭୟ କରିନାହିଁ; ତେଣୁ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେମିତି ଭୟ କରିବୁ?” ବିଭୀଷଣ ଏହି ଅହିତକର କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଭିତ୍ତିକରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ, “ପ୍ରହସ୍ତ, ରାଜା, ମହୋଦର, ତୁମେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ—ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯାହା କହୁଛ, ତାହା କଦାପି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଅଧର୍ମରେ ମନ ଲଗିଥିବା ଲୋକ ଦେବଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ। ରାମଙ୍କୁ ତୁମେ, ମୁଁ, ପ୍ରହସ୍ତ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ମିଶି ହତ୍ୟା କରିପାରିବା ଯେପରି ଜଳାନ୍ତରାଳ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିପାରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଏହି ରାଜା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାରଥୀ, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ନମାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ମୂର୍ଖତା। ପ୍ରହସ୍ତ, ତୁମ ତୀର ଶ୍ରାବଣପଙ୍ଖୀ ଦ୍ୱାରା ତିକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଘବଙ୍କୁ ଅପରାଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହି ଅଭିମାନ ଅନୁଚିତ। ରାବଣ, ତିବ୍ରଶକ୍ତିଶାଳୀ ତ୍ରିଶିରା, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ନିକୁମ୍ଭ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ପ୍ରହସ୍ତ—କେହି ମଧ୍ୟ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶକ୍ତି ଥାଏ ମଧ୍ୟ।