ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଅଂଶରେ ରାବଣଙ୍କ ଦରବାରରେ ଭୟ, ଦୃଢତା ଓ ବିବେକର ଅନୁପ୍ରବେଶ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠି ରାବଣ ଦୃଢ ସ୍ୱରେ କହିଲା, “ଏକ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେହ, ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା, ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ହୁଂକାର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମଣିଷକୁ ଭୟ କରିବେ। ଏହି ପରେ ସେ ମୋତେ ଦ୍ୱିତୀୟ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବ, ତାହା ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କରିବି, ତୁମେ ଚିନ୍ତା ନ କର। ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମାରି, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଜୟ ଆଣିବି; ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ମୁଁ ବାନର ସେନାପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ଷିବି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରି ମଜା କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ୟ ପିଉ, ଉପକୃତ କାମ କର, ଚିନ୍ତା ନ କର; ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଯମ ଲୋକକୁ ପଠାଇ ଦେବି, ତାହା ପରେ ସୀତା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିବେ।” ଏଠି ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ରାବଣଙ୍କ ରୋଷ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଅପେକ୍ଷା କରି ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ଏକ ମଣିଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ହାଣ୍ଡି ଓ ପଶୁମାନେ ରହିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ମଧୁ ଦେଖି ତାହା ନ ଖାଇଲେ, ସେ ମୂର୍ଖ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ ହେଲେ, ତୁମେ ସୀତାଙ୍କ ସହ ମଜା କର, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଚାଲିବା ଅଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ଶକ୍ତି ଦେଖା, କୁକୁଡ଼ ସମ୍ପର୍କରେ ମୁର୍ଗୀମାନେ ଭଳି, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅପହରଣ କର, ତାଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ କର। ଏକଥା, ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ପରେ କ’ଣ ଭୟ? ସମୟ ହେଉ କି ଅସମୟ, ତୁମେ ସବୁ ସମ୍ଭାଳିପାରିବ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଆମେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁକାବିଲା କରିପାରିବା। ଦାନ, ସାମ, ଭେଦ — ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ପ୍ରୟୋଗ କରେ, ମୁଁ ଏଠି ଦଣ୍ଡ ଉପାୟକୁ ବେଶି ପସନ୍ଦ କରୁଛି। ଏଠି ଆସିଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେ, ଆମ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଦମିତ ହେବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏକ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଲେ — “ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମୋ ଏକ ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ, ଯେଉଁ ଘଟଣା ଆଗରୁ ଘଟିଥିଲା। ଏକଦା ମୁଁ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳାକୁ ଦେଖିଥିଲି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନି ଶିଖା ସମାନ ଚମକୁଥିବା, ତାଙ୍କ ପଖ ଫଡ଼ୁଥିଲା। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦମି, ତାଙ୍କ ପୋଷାକ ଖୋସି, ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲି; ତାପରେ ସେ ଡାଳିଆ ଫୁଲ ସମାନ ଦୋଳାୟମାନ ହୋଇ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହି ଦିନରୁ ଆଉ କେହି ଜନାନୀ ଉପରେ ଜବରଦସ୍ତି କରିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଏକ ଶତ ଖଣ୍ଡ ହେଇଯିବ — ଏହି ଶାପର ଭୟରୁ, ମୁଁ କଦାପି ସୀତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ମୋ ଶୋଭାମୟ ଶୟନରେ ଆଣିନଥିଲି। ମୋ ଗତି ସମୁଦ୍ର ସମାନ, ଗତି ବାୟୁ ସମାନ; ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ଏହା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଇଥିବା ସିଂହକୁ କିଏ ଜାଗାଇବାକୁ ଚାହେ, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧିତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ କିଏ ଚାହେ? ରାମ ମୋ ତୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଡ଼ିଥିବା, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଦୁଇ ଜିଭା ସମାନ, ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ଏହି ଭାବେ ସେ ମୋ ସମୀପକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର, ମୋ ଧନୁରୁ ବିଜୁଳି ସମାନ ଦୃଢ ତୀର ଦେଇ, ମୁଁ ରାମକୁ ଦହି ଦେବି, ଯେପରି ଉଲ୍କା ଏକ ହାତୀକୁ ଦହିଦେଇ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆପଣା ଶକ୍ତିରେ ଘେରି ଧରିବି, ଯେପରି ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାତରେ ତାରାମାନେ ଚମକୁ ହରାଇ ଦିଏ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବେନି; ବହୁଦିନ ପୂର୍ବେ ମୁଁ ନିଜ ଭୁଜ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ନଗରକୁ ଜିତିଥିଲି, ଯେଉଁ ନଗର ପୂର୍ବେ ବୈଶ୍ରବଣ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।” ଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ରାବଣଙ୍କ କଥା ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହୁଂକାର ଶୁଣି, ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉପକୃତ ଓ ଗଭୀର କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ରାଜା, ତୁମ ମହା ନାଗ ସୀତା କିଏ ଦମିଛି? ତାଙ୍କ ଶରୀର ମହାବିଶାଳ, ପଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡ, ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଳି, ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ଦଂଶ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭୟର ବିଷରେ ଆବୃତ। ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୈଥିଲୀକୁ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ। ରାମଙ୍କ ତୀର ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ସମାନ ଶୀଘ୍ର ଓ ବିଜୁଳି ସମାନ ଦୃଢ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ନେବା ପୂର୍ବରୁ, ମୈଥିଲୀକୁ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମହୋଦର, ନିକୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭ, ଅତିକାୟ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋକିପାରିବେନି। ତୁମେ ବଞ୍ଚିବା ସହିତ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଏଡ଼ିପାରିବା ନୁହେଁ; ତୁମେ ସବିତୃ, ମାରୁତ, ଇନ୍ଦ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ମଧ୍ୟ — ରାମଙ୍କୁ ଏଡ଼ିପାରିବା ନାହିଁ।” ବିଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରହସ୍ତ କହିଲେ, “ଆମେ କେବେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ଠାରୁ ଭୟ ପାଇନାହିଁ। ଆମେ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହା ନାଗ, ଗରୁଡ଼, ସାପ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ପାଇନାହିଁ; ତେଣୁ ରାମ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ କିପରି ଭୟ କରିବା?” ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଭୀଷଣ ରାଜାଙ୍କ ଭଲର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଭାବି, ଗଭୀର କଥା କହିଲେ, “ପ୍ରହସ୍ତ, ରାଜା, ମହୋଦର, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ — ଆମେ ରାମଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବା କଥା କହୁଛୁ, ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ? ଯେପରି ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଏକା ଏକା ଏଡ଼ିପାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ମୂର୍ଖତା। ପ୍ରହସ୍ତ, ତୁମ ଶାରପର୍ଣ୍ଣ ତୀର ରାଘବ ଉପରେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ନୁହେଁ; ଏହି ତୀର ଦେହକୁ ଭେଦ କରି ଭିତରକୁ ଯାଏ — ତଥାପି ତୁମେ ଏପରି ବଡ଼ ଦାବି କରୁଛ। ରାବଣ, ତ୍ରିଶିର, ନିକୁମ୍ଭ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ପ୍ରହସ୍ତ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବେନି, ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।