ରାବଣ, ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ କନିଷ୍ଠ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି ସମ୍ମିଳନୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେ ଦୁହିଁ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଦରେ ମଣ୍ଡିଆ ଦେଲେ । ଶୁକ ଓ ପ୍ରହସ୍ତ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ଆସନ ଦେଲେ । ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଏହି ସଭାଟି ତାମ୍ବା, ସୁନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ସୁନ୍ଦର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁର ସୁଗନ୍ଧ ଚାରିପାଖରେ ହାରାଇଥିଲା, ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ମାଳା ଲଗାଇଥିଲେ । ସଭାରେ କେହି ମିଛ କଥା କହିଲେ ନାହିଁ, କେହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ସଫଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରାବଣଙ୍କ ମୁହଁ ଉପରେ ଲଗିଥିଲା । ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରାବଣ ସଭାରେ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୋଭା ପାଇଲେ । ଏଉଁ ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ରାବଣ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ଚାଲିଲେ ଓ ପ୍ରହସ୍ତ, ସେନାପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ । ସେ କହିଲେ, “ଓ ସେନାପତି, ଚାରିପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନଗରର ରକ୍ଷାରେ ନିଯୁକ୍ତ କର ।” ପ୍ରହସ୍ତ, ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ରାଜପାଳେ ଓ ରାଜପାଳେ ଭିତରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ । ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ପରେ, ପ୍ରହସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସି କହିଲେ, “ସେନା ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଛି; ଏବେ ଆପଣ ଯାହା ଚାହାଁନ୍ତି, ଦ୍ୱିଧା ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର କରନ୍ତୁ ।” ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ରାଜ୍ୟର ମଙ୍ଗଳ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଶୁଭ କାମନା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦୀ ସମ୍ମିଳନୀରେ କହିଲେ—“ସୁଖ ଦୁଃଖ, ଲାଭ ହାନି, ଲାଭ ଅଲାଭ, ଉପକାର ଅନୁପକାର, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, କାମ ଓ ଧନର କଷ୍ଟରେ, ତୁମେ ସବୁ ଜଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ । ସମସ୍ତ କାମ ତୁମେ ସଠିକ ପରାମର୍ଶ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ କରିଛ; କେବେ ମୋତେ ଅସଫଳ କରିନାହିଁ । ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ପବନରେ ଘିରିଛି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋର ସମୃଦ୍ଧି ହେବ । ମୁଁ ନିଜେ ତୁମେମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଉଠିଛି; କିନ୍ତୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ବିଷୟରେ ମୁଁ କିଛି କହିନାହିଁ । ଏହି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଶଉଣ୍ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ; ଏବେ ସେ ଛଅ ମାସ ଶୁଇ ଚେତିଛି ।” ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣ କହିଲେ, “ସେ ନିଃସ୍ତେଜ ଚଳିଥିବା ନାରୀ ମୋ ଶୟ୍ୟାରେ ଆସିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ, ମୋ ପାଇଁ ସୀତା ସମାନ ଅନ୍ୟ ନାରୀ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ଶୁକ୍ଳ ଗଭା, ବିସ୍ତୃତ କଟି, ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ସୁନା ପରି ମୃଦୁ, ମାୟା ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ । ତାଙ୍କ ପାଦ ଶୋଭାବାନ, ମୃଦୁ ଓ ଦୃଢ଼, ରଙ୍ଗିନ ତଳ, ତାଙ୍କ ତାମ୍ର ନଖ ଦେଖି ମୋର ଦେହର କାମ ଜ୍ୱଳିଉଠି । ତାଙ୍କ ମୁହଁ ହୋମାଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକ; ଉଚ୍ଚ, ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଆକର୍ଷଣୀୟ, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁରେ ଶୋଭିତ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ଅସହାୟ ହେଇ ଚାହା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲି; କ୍ରୋଧ ଓ ଆନନ୍ଦ ମିଶି, ମୋର ଚେହେରା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା । ଦିନେ ଦିନେ ଦୁଃଖ ଓ କାମ ଦ୍ୱାରା ପିଡ଼ିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଦୂଷିତ ହେଲି; ତଥାପି ତା ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରୀ ମୋତେ ଏକ ବର୍ଷ ଦିଆଯିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ରାମଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଥିବା, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖୁଥିବା ସୀତା, ମୋଠୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କଲେ । ମୁଁ ସଦା କାମରେ ଶିଥିଳ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାର ଘୋଡ଼ା ପରି; ଏହି ଅପାର ସାଗର କେମିତି ଜଙ୍ଗଲବାସୀମାନେ ଅତିକ୍ରମ କରିବେ? ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଓ ମାଛରେ ଭରିଥିବା ସାଗରରେ, ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ କିମ୍ବା ଏକ ମକୁଡ଼ି, ଆମେ ଭୟଙ୍କର ହାନି ଦେଇଛନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଅସ୍ପଷ୍ଟ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ମତ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହନ୍ତୁ । ମାନବମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଭୟ କରୁନାହିଁ, ତଥାପି ଆଲୋଚନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ତୁମେମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲି; ସେହିପରି, ଏହି ମକୁଡ଼ିମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛନ୍ତି । ସାଗରର ପାର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦଶରଥର ପୁଅମାନେ ଆଗରେ ରଖି, ସୀତାର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ବରୁଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି । ସୀତା ଦିଆଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହତ ହେବା ଉଚିତ; ତୁମେମାନେ ଏକାଠି ବିଚାର କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗ୍ୟ ଉପାୟ କହନ୍ତୁ । ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ମକୁଡ଼ିମାନେ ସହ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକରେ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟ ମୋର ।” ଏପରି ରାବଣଙ୍କ କାମାକ୍ରାନ୍ତ ଦୁଃଖ ଶୁଣି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଯେତେବେଳେ ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଶକ୍ତିପୂର୍ବକ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଏକବାର ଦେଖିଲେ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ ହେବ, ଯମୁନା ନଦୀ ଯମୁନାକୁ ଯିବାପରି । ଏହା ସବୁ, ମହାରାଜ, ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ଆପଣ କରିଛନ୍ତି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିବା ଉଚିତ । ଦଶମୁଖ, ଯେ ରାଜନ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେ ପରେ ପଶ୍ଚାତାପ କରିନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଉପାୟରେ ଅଟୁଟ ଥାଏ । ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ ଉପାୟ ଛାଡ଼ି କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ବିପରୀତ ଭାବେ କରାଯାଏ, ତାହା ଦୂଷିତ ହୋଇ ଯାଏ, ଯେପରି ଅପସ୍ଥାନରେ ହୋମ ଦେଲେ ହୋମ ବିଗଡ଼ିଯାଏ । ଯେ ଆଗର କାର୍ଯ୍ୟ ପଛରେ ଓ ପଛର କାର୍ଯ୍ୟ ଆଗରେ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଠିକ ଓ ଭୁଲ ପଥ ଜଣିନାହିଁ । ଯେ ଚଞ୍ଚଳ ଜଣେ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପକ୍ରମ କରେ, ଶକ୍ତିର ତୁଳନା କରି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଦୂର୍ବଳତା ଚିହ୍ନିବେ, ବକ ଆକାଶରେ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରବେଶ କରିବାପରି । ଆପଣ ଏହି ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି କରିଛନ୍ତି; ଭାଗ୍ୟବଶତ, ରାମ ଆପଣଙ୍କୁ ମାରିନାହିଁ, ବିଷ ମାଂସ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିବାପରି । ତେଣୁ, ଆପଣ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମାପ୍ତ କରିବି, ନିର୍ମଳ ଏକ, ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହତ କରି ।