ଏହି ଘଟଣାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଭୟରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ମହାତପସ୍ବୀ ଗୌତମ ମୁନି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ଏମିତି ତପୋବଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ବଢିଗଲା, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶୁକ୍ଳାବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ସେତେବେଳେ, ଗୌତମ ଋଷି ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ନିଜେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କ୍ରୋଧରେ ତିନି ଦୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ତୁମେ ଏହି ଅପରାଧ କରିଛ, ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ! ତେଣୁ ତୁମେ ଫଳହୀନ ହେବା।” ଗୌତମଙ୍କ ଏହି କ୍ରୋଧିତ ଶାପ ଦେବା ସହିତ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶିଶ୍ନ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତା’ପରେ, ଗୌତମ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ, “ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ତୁମେ ଏଠି ରହିବା; ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ, ଉପବାସୀ, ତପସ୍ୟାରେ ଦହିତ, ଭସ୍ମ ଉପରେ ଶୁଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା। ଯେତେବେଳେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବା। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, ଲୋଭ ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ତୁମ ନିଜ ଆକୃତି ପୁଣି ଲାଭ କରି, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବା।” ଏପରି ଶାପ ଦେଇ, ମହାତପସ୍ବୀ ଗୌତମ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖରରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ତପସ୍ବୀ ଗୌତମଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବିଘ୍ନ ଦେଇ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ତାଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଫଳହୀନ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା, ଏହାକୁ ଫଳଦାୟକ କରିବାକୁ ଆପଣମାନେ ଉପାୟ କରନ୍ତୁ।” ତା’ପରେ ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ଏହି ମେଷଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶିଶ୍ନହୀନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଏହି ମେଷର ଶିଶ୍ନ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।” ତେଣୁ, ପିତୃମାନେ ମେଷର ଶିଶ୍ନ ନେଇ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ଦିନଠାରୁ ପିତୃମାନେ ଫଳହୀନ ମେଷ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଏହାର ଫଳ ମିଳେ। ଏବଂ ଏହି ଦିନଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମେଷର ଶିଶ୍ନ ରହିଛି, ଏହା ଗୌତମଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଘଟିଛି। ତା’ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏବେ ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ, ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦିବ୍ୟ ଆକୃତିଶାଳି ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତ ଅହଲ୍ୟା, ଯିଏଙ୍କୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶ୍ରମରେ ତିଆରି, ମାୟାମୟ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧୂଆଁରେ ଢାକି ଥିଲା, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି, କିନ୍ତୁ କୁହୁଡ଼ି ଓ ମେଘରେ ଢାକିଥିବା ପରି ଦିଶୁଥିଲା। ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଥିଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ତିନି ଲୋକର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବା ପରେ ଶାପ ଶେଷ ହେଲା, ସେ ପୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତା’ପରେ ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇଭାଇ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଧରିଲେ; ଗୌତମଙ୍କ ଶବ୍ଦ ସ୍ମରଣ କରି, ଅହଲ୍ୟା ସେମାନେଠାରୁ ଅଞ୍ଜଳି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ସଂଯମ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଅତିଥି ସତ୍କାର ଦେଲେ; ରାମ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପ୍ରକାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ନାଡ଼ିଲା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ଦେବମାନେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ, “ଅତି ଉତ୍ତମ! ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର, ଗୌତମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅନୁଗତ।” ଏହିପରି ଗୌତମ ମହାତ୍ମା ଓ ଅହଲ୍ୟା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ରାମଙ୍କୁ ଉଚିତ ଆଦର ଦେଇ, ଗୌତମ ତପସ୍ୟାକୁ ପୁଣି ଲଗିଲେ। ରାମ ମଧ୍ୟ ଗୌତମଙ୍କ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ମିଥିଲା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରାମ ଓ ସଉମିତ୍ରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲି, ଜନକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞବେଦୀ ସମ୍ନିଧାନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ଜନକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଦେଖି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ହଜାର ହଜାର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ୍। ଏଠି ଅନେକ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖାଯାଉଛି, ଶତଶଃ ରଥରେ ଭିଡ଼ ଲାଗିଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ କେଉଁଠି ରହିପାରିବୁ, ଦୟାକରି ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନ କରନ୍ତୁ।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତ୍ମା ଏକ ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।