ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରତା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଏବେ ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଥିଲି, ତେପରି ଯାଉଛି।" ଏହା କହି ଇନ୍ଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଛାଡି ଦେଲେ। ତାପରେ ଗୌତମଙ୍କ ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ରୁତ ଚାଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେଖିଲେ ମହା ତପସ୍ବୀ ଗୌତମ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ରହଣୀୟ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିଲେ। ଗୌତମ ଋଷି ଦରିଦ୍ରକୁ ଏବଂ କୁଶ ଗ୍ରାସ ନେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଫିକା ହେଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଗୌତମ ଋଷି ଦେଖିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଋଷିର ଉପରାଣ ଧରିଛନ୍ତି। ନିଜେ ଧର୍ମପରାୟଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୌତମ ଋଷି କ୍ରୋଧରେ ଦୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଆକୃତି ଧରି ତୁମେ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ଫଳହୀନ ହେବା।" ଗୌତମ ଋଷି ଏଭଳି କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଇବା ସହିତ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶୁକ୍ରାଣୁ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା। ଗୌତମ ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଜନାନୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ: "ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ତୁମେ ଏଠି ରହିବାକୁ ପଡିବ।" "ବାୟୁ ନିଶା ହୋଇ, ଉପବାସ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ଜଳି, ଭସ୍ମ ଉପରେ ଶୋଇ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଏଠି ରହିବା।" "ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିବେ, ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା।" "ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ଛାଡି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଆକୃତି ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବା।" ଏଭଳି ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ମହା ତପସ୍ବୀ ଗୌତମ ଆଶ୍ରମ ଛାଡି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ହିମାଲୟ ପୃଷ୍ଠରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଫଳହୀନ ହୋଇ ଭୟଭୀତ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ, ଅଗ୍ନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣମାନେ ଠାରେ କହିଲେ, "ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲାଗି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ତାଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଫଳହୀନ ହୋଇଛି, ଅହଲ୍ୟା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇଛି; ତାଙ୍କ ଶାପରେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ହରାଇଛି। ତେଣୁ, ଦେବତାମାନେ, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନେ ସହିତ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଫଳଦାୟକ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।" ଶତକ୍ରତୁଙ୍କ ଉପରେ ଦେବମାନେ, ଅଗ୍ନି ନେତୃତ୍ୱରେ, ପିତୃମାନେ ଓ ମାରୁତମାନେ ସହିତ କହିଲେ, "ଏହି ମେଉଁ ଅକ୍ଷତ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ଫଳହୀନ ହୋଇଛି; ମେଉଁର ଶୁକ୍ରାଣୁ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅ।" "ମେଉଁ ଫଳହୀନ ହୋଇ ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମେଉଁ ବଳି ଦେଇଥିବେ, ସେମାନେ ଅନେକ ଫଳ ପାଇବେ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଅଧିକ ଫଳ ଦେବା।" ଅଗ୍ନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପିତୃମାନେ ମେଉଁର ଶୁକ୍ରାଣୁ ନେଇ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ସମୟରୁ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ପିତୃମାନେ ଫଳହୀନ ମେଉଁ ଖାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଫଳ ଦିଆଯାଇଛି। ଏବଂ ଏହି ସମୟରୁ, ରାଘବ, ଇନ୍ଦ୍ର ମେଉଁର ଶୁକ୍ରାଣୁ ନେଇଛନ୍ତି, ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ। ତାପରେ, ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, "ଏବେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉ; ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଅହଲ୍ୟାକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଧାନତ୍ୱରେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବା ଅତି କଷ୍ଟ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପ୍ରୟାସରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ମାୟାରେ ଗଠିତ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଧୂଆଁରେ ଆବୃତ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମାନ୍ୟ ହେଉଥିବା ପରି, କିମ୍ବା ମେଘ ଓ କୁହୁଡ଼ିରେ ଆଛାଦିତ, ଅହଲ୍ୟା ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅଗ୍ରହଣୀୟ। ଗୌତମଙ୍କ ଶାପରେ ଅହଲ୍ୟା ତିନି ଲୋକ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଶାପ ଶେଷ ହେଲା, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଲେ। ତାପରେ ରାଘବ ବଂଶର ଦୁଇ ଶିଶୁ ଆନନ୍ଦରେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ; ଗୌତମଙ୍କ ଶାପ ମନେ ପକାଇ ଅହଲ୍ୟା ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିରେ ଅହଲ୍ୟା ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଲେ, ଅତିଥି ସତ୍କାର ଓ ଉପହାର ଦେଲେ; କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିରେ ଏହି ସତ୍କାର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଢୋଲ ଚାଲିଲା; ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଉତ୍ସବ କରିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, "ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ!"—ତାଙ୍କ ଶରୀର ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଗୌତମଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନୁଗତ। ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ ଗୌତମ ଅହଲ୍ୟା ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ରାମଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ତପସ୍ୟାରେ ପୁନଃ ଲଗ୍ନ ହେଲେ। ରାମ ମଧ୍ୟ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ବିଧି ଅନୁସାରେ, ମିଥିଲା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତାବନା ଅନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଛି। ତାପରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚାଲି, ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଯଜ୍ଞ ଆରେଣ୍ୟ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପ୍ରଧାନ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ସମୃଦ୍ଧି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।" "ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ହଜାର ହଜାର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ।" "ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖାଯାଉଛି, ଶତାଧିକ ଗାଡ଼ିରେ ଭରି ରହିଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ରହିବାକୁ ଏକ ସ୍ଥାନ ଦିଅ।" ଏଭଳି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଘଟଣାବଳୀ ଓଡ଼ିଆ କଥାରେ ଅନୁସୃତ ହେଲା।