ଏହି ଘଟଣାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଥିଲେ। ଅହଲ୍ୟା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, କୃପାକରି ଆପଣ ଏବଂ ମୁଁ, ଦୁହେଁ ଗୌତମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ଏହା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ହସି କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦର କଟି ଧାରିଣୀ, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଯେପରି ଆସିଥିଲି, ସେପରି ଯାଉଛି।” ଦୁହେଁ ମିଶିବା ପରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୌତମ ଋଷି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଓ ତିବ୍ର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ। ଗୌତମ ଋଷି, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଏବଂ ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ, ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ, ହାତରେ ଦର୍ବା ଓ ସମିଧ ନେଇ ଆସୁଥିବା ସେଇ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ ଓ ମୁହଁ ଫିକା ପଡ଼ିଗଲା। ତାପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗୌତମ ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ତେଁକୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: “ମୋ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ତୁମେ ଏହି ଅପରାଧ କରିଛ, ହେ ଦୁଷ୍ଟମନା, ଏହିପରି ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଫଳହୀନ ହେବ।” ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଏହି ଶାପ ଦେବାସାଥିରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶିଶ୍ନ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ତେଁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିଲେ: “ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ତୁମେ ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ରହିବା। ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରି, ଉପବାସ କରି, ତପସ୍ୟାର ତାପରେ ଜଳି, ଛାଇଁ ଉପରେ ଶୟନ କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା। ଯେତେବେଳେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଏହି ଭୟାନକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଶାପ ଶେଷ ହେବ। ରାମଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦ ସହିତ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଦେହ ଲାଭ କରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବା।” ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ଗୌତମ ଋଷି ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ହିମାଲୟ ପର୍ବତର ଶୁଭ୍ର ଶିଖରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠାରେ, ଫଳହୀନ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଗ୍ନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ମିଶି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଗୌତମଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଇ, ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଏହାର ଫଳରେ ମୁଁ ଫଳହୀନ ହୋଇଛି, ଅହଲ୍ୟା ବି ତ୍ୟାଗିତ; ଏହି କ୍ରୁର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା, ଏହାକୁ ସଫଳ କରିବାକୁ ସମସ୍ତେ ଉପାୟ କରନ୍ତୁ।” ସତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ: “ଏହି ମେଷ ଅଖଣ୍ଡ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ଶିଶ୍ନହୀନ; ମେଷର ଶିଶ୍ନ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ମେଷ ଫଳହୀନ ହେଲେ, ପିତୃମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ତୃପ୍ତି ପାଇବେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକେ ମେଷ ବଳି ଦେବେ, ସେମାନେ ଅଶେଷ ଫଳ ଲାଭ କରିବେ ଓ ଆପଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁରସ୍କାର ଦେବେ।” ଏହିପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ପିତୃମାନେ ମେଷର ଶିଶ୍ନ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହି ଦିନଠାରୁ ପିତୃମାନେ ଫଳହୀନ ମେଷ ଖାନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ। ଏବଂ ଏହି ଦିନଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମେଷର ଶିଶ୍ନ ଅଛି, ଏହା ଗୌତମ ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା। ଏହା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଏବେ ତୁମେ ସାଧୁ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ, ଏହି ଦୈବୀ ସ୍ୱରୂପ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କମାନେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶ୍ୟ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟାରେ ଗଢ଼ା, ମାୟାମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଧୂଁଆଁରେ ଆବୃତ ଅଗ୍ନି ଲାଗି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରର ଦୀପ୍ତି ମେଘ ଓ ଶିତ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଥିବା ପରି, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେ ତିନି ଲୋକ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପରିଘଟିଲେ ଶାପ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ, ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇଭାଇ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମନେପକାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ସଂଯମ ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ; ରାମ ସମସ୍ତ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ: “ସାଧୁ! ସାଧୁ!” ତାଙ୍କ ଦେହ ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା, ଗୌତମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଗୌତମ ଋଷି ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ରାମଙ୍କୁ ଯଥାଚିତ୍ତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ପୁନି ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ରାମ ମଧ୍ୟ ଗୌତମଙ୍କ ନିକଟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ମିଥିଲା ପ୍ରତି ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଅନ୍ତେ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞବେଦିକା ପାଖକୁ ପହଁଚିଲେ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ଜନକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଧନ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ହଜାର-ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଅଛନ୍ତି।” ଏପରି ଭାବେ ଏହି ମହାନ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା।