ଲଙ୍କାରେ ରାବଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିବେଦୀ ଓ ବିଧିବତ୍ ବଳିସ୍ଥଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜାସ୍ଥଳରେ ବି ଅଜଗର ଓ କିଟାମାନେ ଦେଖାଯାଉଛି; ମନ୍ଦିରରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ନୈବେଦ୍ୟରେ ଜିଉ କିଟା ଦେଖାଯାଉଛି। ଗାଁଠି ଦୁଧ ଚୁହୁଁ ଚୁହୁଁ ହେଉଛି, ମହାଗଜମାନେ ମଦମତ, ଘୋଡାମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ତାଜା ଉପନ୍ୟାସ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଉଣ୍ଟ, ଦୁଇ କୁହା ଉଣ୍ଟ ଓ ମ୍ୟୁଲ୍ ଗୁଡିକର କେଶ ଝଡିଯାଉଛି, ଦେହରୁ ରସ ଚୁହୁଁଛି; ଚାଲିଥିବା ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖଭାଲ କରିଲେ ବି ସେମାନେ ସ୍ବାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁନାହାନ୍ତି। କ୍ରୂର କାଉଁ ଚିଁଚିଁ କରୁଛି, ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ପ୍ରାସାଦ ପାଖରେ ଏହା ଦେଖାଯାଉଛି। ଗୃଧ୍ରମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ସହର ଉପରେ ବସିଯାଉଛନ୍ତି; ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶୁଭ ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି। ସହର ଦ୍ୱାରରେ ମାଂସାହାରୀ ପଶୁ ଓ ଜନ୍ତୁମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ଓ କ୍ରକ୍ରକ୍ର ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ବିଭୀଷଣ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ସମୟରେ ଏକ ନିର୍ମଳ କ୍ରିୟା ଉଚିତ, ମୁଁ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି, ବୀର, ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ଦୟାଳୁ, ଏହି ବେଳେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯଦି ମୁଁ ମୋର ଭ୍ରମ କିମ୍ବା ଲୋଭରେ ଏହି କଥା କହିଛି, ତଥାପି ମହାରାଜ, ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ଦୋଷ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ଏହି ଅପଶକୁନ ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାବାସୀ, ରାକ୍ଷସ, ରାକ୍ଷସୀ, ସହର ଓ ଅନ୍ତ:ପୁରରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଛି ଓ ଶୁଣିଛି, ତାହା କହିବା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; ଆପଣ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।" ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଛାଡି ଦେଲେ, ଏବଂ ବିଭୀଷଣ ନିଜ ଭାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ଉପକାରକ ଓ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ। ଶାନ୍ତ ଓ ଯୁକ୍ତିସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାବଣ, ଦେହରେ ଜ୍ୱର ଓ ଅଗ୍ରହରେ ଜଳିଉଠି, ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ କୌଣସି ଭୟ ଦେଖୁନାହିଁ; ରାଘବ କେବେ ବୈଦେହୀକୁ ପାଇବେ ନାହିଁ। ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ବି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ମୋ ପାଖରେ ଠିଆ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" ଏପରି କହି ଦଶମୁଖ ଦେବସେନା ନାଶକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ରାବଣ ନିଜ ଭାଇ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ କହିଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ, ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏଗାର ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାବଣ ଦେହରେ କ୍ଷୀଣ, ବୈଦେହୀ ପ୍ରତି ଅତି ଆଗ୍ରହରେ ମନ୍ଦ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ। ଅତି ଆଗ୍ରହରେ ଅନ୍ତ:କ୍ଷୋଭ ନେଇ ନିତି ରାତିରେ ବୈଦେହୀକୁ ଭାବି ରହି, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହ ଏହି ସମୟକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଚିତ ଭାବିଲେ। ଏହିପରେ ରାବଣ ଏକ ମହାରଥ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯାହା ସୁନା ଜାଳି ଓ ମଣି, ପାରୁଲି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଶିଷ୍ଟ ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଏହି ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ବସିଲେ। ଏହି ମହାରଥ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା; ଦଶମୁଖ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ୟ ଏହାରେ ବସି ସଭା ଦିଗରେ ଗଲେ। ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପୂର୍ବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବିଭିନ୍ନ ବେଶଭୂଷା ଓ ଅନେକ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଚାରିପାଖ ଓ ପଛରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରି ଆଗେ ଆଗେ ଚଲିଲେ। ମହାରଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେ ଆଗେ ଚଲିଲେ; ମହାଗଜ ଓ ଶିଷ୍ଟ ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। କିଛି ମୁକୁଳ ଓ ଲୋହ ଗଦା ଧରିଥିଲେ, କିଛି ତୀର ଓ ଶୁଳ ଧରିଥିଲେ; କିଛି କୁଟା ଓ କିଛି ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ହଜାର ଶଙ୍ଖ ଓ ମୂସିକ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ରାବଣ ସଭାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଶଙ୍ଖ ଓ ଢୋଲର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଲଙ୍କାରେ ଚାରିପାଖ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ମହାରଥୀ ରାବଣ ରାଜପଥରେ ଚାଲିଲେ, ମୁକ୍ତା ଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯକ୍ତାଳ ପଙ୍ଖା ଝାଡ଼ାଯାଉଥିଲା; ଭୂମିରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ହାତ ଜୋଡି ରଥରେ ଉପସ୍ଥିତ ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଦଶମୁଖଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ; ବାର୍ଦ୍ଧମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାବଣ ଏହିପରେ ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦି ତଳ ତଥା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ତଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସଭା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୁନା ପାଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ପୋଶାକରେ ତିନି ପ୍ରଭା ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ସଭା ଶତାଧିକ ପିଶାଚ ଦ୍ୱାରା ସଦା ରକ୍ଷିତ ଥିଲା। ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସଭା ଭିତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାବଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏଠାରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ବିଲ୍ବା ମଣିର ଶ୍ରେଷ୍ଠାସନ ରଖାଯାଇଥିଲା। ରାବଣ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରେ ବସିଲେ, ମହାପଦପୀଠ ଉପରେ ଚାଲି ଏବଂ ନିଜ ଦୂତମାନେକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, "ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମୋ ପାଖରେ ଆଣିଦିଅ! ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।" ରାବଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନେ ଲଙ୍କାରେ ଘର ଘର, ଉପବନ, ଶୟନକୋଠା ଓ ମନୋରଞ୍ଜନ କୋଠାରେ ଯାଇ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। କିଛି ରଥରେ, କିଛି ଘୋଡାରେ, କିଛି ଗଜରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ପଦେ ପଦେ ଚଲିଲେ। ସହର ରଥ, ଗଜ, ଘୋଡାରେ ଭରି ଉଠିଲା, ଜଣେ ଗରୁଡ ଭରି ଆକାଶର ଶୋଭା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଯାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାନ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ପଦେ ପଦେ ସଭା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଅନ୍ତରାଳ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସିଂହମାନେ ଭଳି। ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ; କିଛି ଆସନରେ, କିଛି ତକତରେ, କିଛି ଭୂମିରେ ବସିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସଭାରେ ଏକଠା ହୋଇ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗୁଣବତୀ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ତଥା ଅନେକ ଅନୁଭବ ରଖିଥିବା ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ। ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ସଭାରେ ଶତାଧିକ ବୀର ଏକଠା ହୋଇ ଲଙ୍କାର ଏହି ମହାସଭାରେ ସମସ୍ତ ଦିନ ଭଲ ଭାବରେ ଚାଲିବା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।