ଏହି ଗଉରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ନବମ ସର୍ଗର କଥା ଆମେ ଶୁଣିବା। ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରାବଣଙ୍କ ସେନାପତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିକୁମ୍ଭ, ରଭସ, ସୂର୍ୟଶତ୍ରୁ, ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ମହାପର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର ଅଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ଅଗ୍ନିକେତୁ, ଅଦମ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ରଶ୍ମିକେତୁ, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍—ଏହିମାନେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପ୍ରହସ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଅତିକାୟ ଓ ଦୁର୍ମୁଖ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୂହରେ ଅଛନ୍ତି। ଏମାନେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଲୋହାର କୁଠାର, ବଣ୍ଡା, ତୀର-ଧନୁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁହାଡ଼ି, ତଳୱାର, ଏବଂ ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ଆଜି ଆମେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଲଙ୍କାକୁ ଉଲ୍ଲଂਘନ କରିଥିବା ଦୁଃଖୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେବୁ।" ତେବେ ବିଭୀଷଣ, ଯେଉଁମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିଲେ, ସେମାନେ କୁ ସଂୟମ କରି, ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେମାନେକୁ ଆସିବାକୁ ବସାଇଲେ। ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ, ଯଦି ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରୟାସ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦରକାର।" "ତୁମେ କିପରି ତାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଜାଗୃତ, ଜିତିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, କ୍ରୋଧ ଦମିତ, ଏବଂ ଅଜୟ?" "କେ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ହନୁମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ଜାଣିପାରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ନଦୀମାନଙ୍କ ସ୍ଵାମୀ?" "ହେ ରାତ୍ରିଚର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅପାର; କେବେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ରାମ ପୂର୍ବରୁ କି ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ ଜନସ୍ଥାନରୁ ନିଆଯାଇଥିଲେ?" "ଯଦି ଖର ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ, ତଥାପି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ ଭୟଭୀତ; ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରେ ଆଣାଯାଇଛି, ଛାଡ଼ିଦିଅ—କାହିଁକି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା?" "ଏକ ଶୂର ଓ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ପାଇଁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଶତ୍ରୁତା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିଠାରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।" "ଏହି ସହର, ଯେଉଁଠାରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରତ୍ନ ଭରିଆ, ତାଙ୍କ ତୀରରେ ଧ୍ୱଂସ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।" "ଏହି ଅପାର, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଜୟ ବାନର ସେନା ଲଙ୍କାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।" "ନିଶ୍ଚୟ ଲଙ୍କା ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଶୂର ରାକ୍ଷସମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ଯଦି ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତାକୁ ଆମେ ଏଚ୍ଛାରେ ଫେରାଇ ଦେଇ ନାହିଁ।" "ସମ୍ବନ୍ଧରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବିନନ୍ତି କରୁଛି—ମୋ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ଯାହା ଉପକୃତି ଓ ସତ୍ୟ, ତାହା କହୁଛି: ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।" "ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ତୀର, ଯେଉଁଠାରେ ଶରଦ୍ ରବିର କିରଣ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ନୂତନ ଓ ଅଫେଳ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଧ୍ୱଂସ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।" "ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଏହି କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯାହା ଶୁଭ ଓ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ କୀର୍ତି ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଦୟାଶୀଳ ହେଉ—ଆମେ ସନ୍ତାନ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚିବା। ସୀତାକୁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।" ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାବଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୂର କରି ନିଜ ପାଳେସରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏବେ ଦଶମ ସର୍ଗର କଥା ଆସିଲା। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ବିଭୀଷଣ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାବଣଙ୍କ ପାଳେସରେ ଯାଇଲେ। ଏହି ରାଜପାଳେସର ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ଉଚ୍ଚ, ବିଶାଳ ଓ ଭାଗ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଅଙ୍ଗନା, ଅନେକ ଲୋକରେ ଭରିଆ। ଏହି ପାଳେସର ବିଦ୍ୱାନ୍ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅବସ୍ଥିତ, ଚାରିପାଖରେ ବିଶ୍ୱାସୁଯୋଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରଚୁର ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଘୋଙ୍ଗାର ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ବାୟୁକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିଥିଲା, ଶଂଖର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ଏଠି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏଠି ଭିଡ଼ ହେଇଥିଲେ, ରାଜପଥ ଆଲୋଚନାରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ସୁନାର ଦ୍ୱାର ଓ ଉତ୍ତମ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପାଳେସର ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନିବାସ ପରି, ମାରୁତମାନଙ୍କ ପାଳେସର ପରି, ରତ୍ନର ଭଣ୍ଡାରରେ ଭରିଆ, ନାଗମାନଙ୍କ ନିବାସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବିଭୀଷଣ, ବିଶାଳ ମେଘରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ତାଙ୍କ ଦୀଘଳ କିରଣରେ ଜ୍ଵଳିତ ହୋଇ ଭାଇର ପାଳେସରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶୁଭ ଚଣ୍ଡ ଓ ବେଦ ପାଠ ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ରାବଣଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ପାଠ କରୁଥିଲେ। ସେ ବେଦ ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦହି, ଘୃତ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ। ବିଭୀଷଣ ରାଜାଂକ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ତାକିଆ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁନା ଓ ଶୋଭା ଥିଲା, ଏବଂ ଉଚିତ ଆଚାର କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମାନ ରଖି, ଉଚିତ ଶୃଙ୍ଗାର, ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବିଚାର କରି, ବିଭୀଷଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ନାନରେ ଏବଂ ଏକାନ୍ତରେ ଉପକୃତିକର ବିଚାରପୂର୍ବକ କଥା କହିଲେ। "ସୀତା ଏଠି ଆସିବାରୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ତାହାପରେ ଆମେ ଅନେକ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖୁଛୁ।" "ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୀପ୍ତିତ, କିନ୍ତୁ ତାହା ଚିଙ୍ଗାରି, ଧୁଆଁ ଓ କଳା ଅଗ୍ନିରେ ଉଠୁଛି, ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଅନାହିଁ।" "ତୁମ ଅଗ୍ନିଶାଳା ଓ ଯଜ୍ଞଶାଳା, ବ୍ରହ୍ମା ମନ୍ଦିରରେ ସାପ ଦେଖାଯାଉଛି, ଭୋଗରେ ପିପିଳିକା ଦେଖାଯାଉଛି।" "ଗାଁମାନଙ୍କ ଦୁଧ ଝରୁଛି, ଉତ୍ତମ ହାତୀମାନେ ମଦୋନ୍ମତ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ନୂତନ ତୃଣ ଦେଖି ହର୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି।