ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଉତ୍ତରାଧିକ ଶ୍ରେଣୀର କଥାରେ ରାବଣ ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ସେ ଅପାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ତରାତ୍ମାକୁ ଅଭିମାନରେ ଭରି ଅପନ ବିରାଟ ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖାଇ ପ୍ରଜ୍ଞାପନ କରିଥିଲା । ସେ କହିଥିଲେ, "ମୁଁ ଏକା ଏହି ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାକୁ ଭକ୍ଷି ଦେବି; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ବିକାର ହେଇ ମଧୁ ଦ୍ରାକ୍ଷା ପିଇ ଖେଳ କର ।" ସେ ଅପନ ଦେମନ ସେନାପତିମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକା ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରି ଦେବି ।" ଏହି ସମୟରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ନବମ ସର୍ଗ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଏଠାରେ ନିକୁମ୍ଭ, ରଭସ, ସୂର୍ୟଶତ୍ରୁ, ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ମହାପର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର ଏବଂ ଅଗ୍ନିକେତୁ, ରଶ୍ମିକେତୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରହସ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଅତିକାୟ ଓ ଦୁର୍ମୁଖ ଏହି ଦେମନ ନାୟକମାନେ ଦୃଢ ଶସ୍ତ୍ର ପକେଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଦନ କରି କହିଲେ, "ଆଜି ଆମେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ହନୁମାନଙ୍କୁ ମାରି ଦେବା; ଯେଉଁ ହନୁମାନ ଲଙ୍କାକୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ ।" ଏହି ଦେମନମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ବିଭୀଷଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରି, ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନରେ କହିଲେ, "ପ୍ରିୟ, ଯଦି ତିନି ଉପାୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲାଭ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ଅନୁସାରୀ ଜନମାନେ କହନ୍ତି—ଏହା ସମୟ ଉଦ୍ୟମ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇବାର ।" ବିଭୀଷଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "କିପରି ତୁମେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜିତିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଶକ୍ତିରେ ସ୍ଥିତ, କ୍ରୋଧ ଦମିତ ଓ ଅଜୟ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ ?" "କିଏ ଜାଣିପାରିବ ହନୁମାନଙ୍କ ଗତି ? ସେ ସମୁଦ୍ର ଉକ୍ରାନ୍ତ କରିଛି, ଭୟାନକ ନଦୀର ନାୟକ ।" "ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅପାର; କେବେ ଅନ୍ଦାଜ କରି ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।" "ରାମ କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ, ଯାହାର ଚରିତ୍ରବନ୍ତି ଭାର୍ୟା ଜନସ୍ଥାନରୁ ନିଅଯାଇଛି ?" "ଯଦି ଖର ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରରେ ଥିଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଅଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ ।" "ଏହି କାରଣରୁ, ଆମେ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ ଭୟ ଅତ୍ୟଧିକ ଅଛି; ଯାହାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ତ୍ୟାଗ କରିଦିଅ—କାହିଁକି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ?" "ଏକ ବୀର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଅନବଶ୍ୟକ ଶତ୍ରୁତା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚାଲାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜନକନନ୍ଦନୀ ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ ।" "ଏହି ସହର, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ସହର ରାମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ ।" "ବିରାଟ ବାନର ସେନା ଲଙ୍କାକୁ ଦଳି ଦେବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ ।" "ନିଶ୍ଚୟ ଲଙ୍କା ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଶୂର ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ଯଦି ଆମେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ୟାକୁ ସ୍୵ଇଚ୍ଛାରେ ଫେରାଇ ଦେଇ ନପାରିବା ।" "ସାମ୍ବନ୍ଧରୁ ଆମି ଉପେକ୍ଷା କରି ନୁହେଁ, ମୋ ଶବ୍ଦକୁ ଅନୁସରଣ କର; ମୁଁ ଉପକୃତି ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଁଛି—ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ ।" "ଏହି ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଯାହା ଶରଦ୍ ରବିର କିରଣ ପରି, ନୂତନ ତୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅବିଫଳ, ତୁମ ନାଶ ପାଇଁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାକୁ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦିଅ ।" "ତୁମ କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଯାହା ଶୁଭ ଓ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ କୀର୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରେ । କୃପା କର—ଆମେ ଆମ ପୁଅ ଓ ସାମ୍ବନ୍ଧିକମାନେ ସହିତ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବାକୁ ଦିଅ । ସୀତାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ ।" ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାବଣ ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୂର କରି ନିଜ ରାଜପାଳ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏଠାରେ ଦଶମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ପ୍ରଭାତରେ ବିଭୀଷଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ପାଳ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେଠି ରାଜପାଳ୍ୟ ରାଜପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଏ—ବିଶାଳ, ଭଲ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଲୋକେ ଭରି ଥିବା । ଏହି ଦେଖିଲେ ଯେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ଚାରିପାଖରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତ ଓ ପ୍ରଚୁର ରାକ୍ଷସମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ଭଲ ରକ୍ଷା ହେଉଛି । ପାଳ୍ୟର ବାତାବରଣ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀଙ୍କର ଝିଁକାରି, ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭରି ଯାଏ । ସେଠି ନାରୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ମହାବିଥିମାନେ ଆଲୋଚନାରେ ମଗ୍ନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଓ ଉତ୍ତମ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ । ଏହି ଅଟାଳିକା ଗନ୍ଧର୍ବର ନିବାସ, ମାରୁତର ମହଲ, ରତ୍ନର ଗୁଛ ଭରି, ନାଗର ନିବାସ ପରି ଦେଖାଯାଏ । ବିଭୀଷଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତ ନାୟକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ମେଘରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କର ରାଜପାଳ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ସେ ଶୁଣିଲେ ଶୁଭ ଚାଣ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଶବ୍ଦ, ଯେଉଁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ରାବଣଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ପଠାଉଥିଲେ । ସେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦହି, ଘୀ ଓ ଫୁଲରେ ସମ୍ମାନିତ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ବେଦର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ । ବିଭୀଷଣ ରାଜସଭାରେ ରାଜା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଆସନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉପଚାର କରିଥିଲେ । ସେ ଏକାନ୍ତରେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମୟରେ, ଜଗତର ଉତ୍ତମ ଉପକୃତି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ନିମ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ କଥା କହିଲେ । ସେ କହିଲେ, "ସୀତା ଏଠାକୁ ଆସିବା ଦିନରୁ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ଆମେ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖୁଛୁ ।" "ଅଗ୍ନି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜାଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଫୁଙ୍ଗା, ଧୁଆଁ ଓ କଳା ଶିଖାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଭଲ ଭାବରେ ଜ୍ୱଳନ କରୁନାହିଁ ।" ଏହିପରି ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉପଦେଶ, ଭାଇଙ୍କ ଉପରେ ନିକଟତା, ଉପକୃତି ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ରାବଣ ଏହି କଥାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେନାହିଁ ।