ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେମାନେ କୌଣସି ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ସଫଳ ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିବେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ଏହା ପରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି—ଭାଲ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, ଧନୁଷ, ବାଣ, ତଳୱାର ନେଇ—ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବୁ। ଆମେ ଆକାଶରେ ଦଳେ ଦଳେ ଦଢ଼ି ଥିବାବେଳେ, ବନରାଜୀ ସେନା ଉପରେ ପାଥର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ବୃହତ୍ ବର୍ଷା କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲୁ। ଯଦି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଭଳି ଆଗେଇ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନେ ଜୀବନ ହରାଇବେ ଓ ନଶ୍ୱରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏହିବେଳେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବଂଶର ପ୍ରବଳ ବୀର ନିକୁମ୍ଭ, ବିଶ୍ୱର ଭୟଙ୍କର ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ରହ, ମହାରାଜ ସହିତ ଏକଠି ରୁହ; ମୁଁ ଏକାଏକି ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେବି।” ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ ଓ ସମସ୍ତ ବନରାଜୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେହ ଥିବା ଏକ ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: “ସମସ୍ତେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ମୁଁ ଏକାଏକି ସମସ୍ତ ବନରାଜୀ ସେନାକୁ ଖାଇଦେବି; ତୁମେ ଆରାମ କର, ମଧୁ ପିଉ।” ସେଉଁଠି ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ ଓ ସମସ୍ତ ବନରାଜୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଏକାଏକି ବଧ କରିଦେବି। ଏହି ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ନବମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତାପରେ, ନିକୁମ୍ଭ, ରଭସ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସୂର୍ୟଶତ୍ରୁ, ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ମହାପର୍ଶ୍ୱ, ମହୋଦର—ଏହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକଠି ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ନିକେତୁ ଅଜୟ, ରଶ୍ମିକେତୁ ଓଜସ୍ୱୀ ରାକ୍ଷସ, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଲେ। ପ୍ରହସ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଅତିକାୟ ଓ ଦୁର୍ମୁଖ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଲୋହାର ଗଦା, ଭାଲ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଶୂଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାର, ଧନୁଷ-ବାଣ, ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ ତଳୱାର ଧରି ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ବିପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଆଜି ଆମେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଲଂକାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ଦୁଃଖୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେବୁ।” ଏହି ସମୟରେ ବିଭୀଷଣ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଟକାଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ବସାଇ କହିଲେ: “ପ୍ରିୟବନ୍ଧୁମାନେ, ଯଦି କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ପୂରଣ ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ପ୍ରୟାସ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମର ସମୟ ଆସିଥାଏ। ତୁମେ କିପରି ଏମିତି ଏକ ବିଜୟକାମି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଓ କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କିଏ ଏହି ସଂସାରରେ ଜାଣେବା କିମ୍ବା କଳ୍ପନା କରିପାରିବ ହନୁମାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ, ଯିଏ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲେ? ହେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅପାର—କେବେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ରାମ କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ, ଯାହାର ମହାନୀୟ ପତ୍ନୀକୁ ଜନସ୍ଥାନରୁ ହରଣ କରାଯାଇଥିଲା? ଯଦିଓ ଖର ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର ଥିଲେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ଆମ ପାଇଁ ଵୈଦେହୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଭୟ ଅତ୍ୟଧିକ; ଯିଏ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ—କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଦ୍ୱେଷ ଓ ସଂଘର୍ଷ ଘଟାଇବା? ଏକ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଶତ୍ରୁତା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ। ଏହି ନଗର ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ। ବିଶାଳ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଜୟ ବନରାଜୀ ସେନା ଲଂକାକୁ ଉପଦ୍ରବ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ। ଯଦି ଆମେ ଏଇଚିତ୍ତେ ସ୍୵ଇଚ୍ଛାରେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଫେରାଇ ଦେବୁନାହିଁ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଲଂକା ଓ ସମସ୍ତ ବୀର ରାକ୍ଷସ ନଶ୍ୱର ହେବେ। ସାମ୍ବାନ୍ଧିକତାର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଯାହା କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଓ ସତ୍ୟ, ମୁଁ ସେଇ କଥା କହୁଛି: ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ଦୃଢ଼, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅନିଶ୍ଚିନ୍ତ୍ୟ ବାଣ ତୁମ ନଶ୍ୱରତା ପାଇଁ ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ। ତୁମର କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଯାହା ସୁଖ ଓ ଧର୍ମକୁ ନାଶ କରେ; ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଉଛି। ଦୟାଶୀଳ ହୋ, ଆମେ ପୁଅ-ପରିବାର ସହିତ ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଦିଅ। ସୀତାଙ୍କୁ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ। ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସପତି ରାବଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ନିଜ ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ଦଶମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପ୍ରଭାତବେଳେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ବିଭୀଷଣ ରାକ୍ଷସପତିଙ୍କ ରାଜପ୍ରସାଦ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ସେଇ ରାଜପ୍ରସାଦ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ସମାନ ଉଚ୍ଚ, ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ବିଭାଜିତ ଅଙ୍ଗନା ଓ ଦଳବଳରେ ଭରିଥିଲା। ଏହା ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଧିବାସ କରୁଥିବା, ଚାରିପାଖରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲା। ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଘୋର୍ଷଣାରେ ଆକାଶ ଉତ୍ପାତିତ ହେଉଥିଲା, ଶଂଖ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନିରେ ଆମ୍ବିତ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଅନେକ ମହିଳା ଥିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଉତ୍ସାହ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା।