ଓଁ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାନ୍ତ ଉତ୍ତମ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ରାବଣଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବ ଓ ତାଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ସେନାପତିମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ ଉତ୍ସାହ। ଏକଥାରେ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ କହାଯାଏ—ତିନି ବଳୀୟମାନ ବାହୁଧାରୀ ରାବଣ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ଥିବା ନାଗମାନେ—ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, ଶଂଖ ଓ ଜଟୀଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଥିଲେ। ତାପରେ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅମର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରବଳ ଓ ଅନେକ ବର ପ୍ରାପ୍ତ, ସେମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାବଣ ସେମାନେକୁ ମାର୍ଗ କରି ଅପରାଜିତ ରହିଲେ। ନିଜ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏହି ରାକ୍ଷସାଧୀପତି ସେମାନେକୁ ଅଧିନ କରିଲେ ଓ ଅନେକ ମାୟା ବିଦ୍ୟା ଅର୍ଜନ କଲେ। ପୁନି, ବଳବାନ୍ ଓ ବୀର ବରୁଣପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାବଣ ସେମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିନ କରିଲେ। ସେ ଯମର ଭୟଙ୍କର ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷ ଅଲଙ୍କୃତ, ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ, କାଳପାଶ ଓ ଯମନାଗମାନେ ଥିଲେ। ସେ ଯମଲୋକର ଏହି ଭୟଙ୍କର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ତାପ ଓ ଯମର ଶକ୍ତି ରହିଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ମହାବିଜୟ ଅর্জନ କଲେ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂରେ ରଖିଲେ; ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏକ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ ଏମିତି ବଳବାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ଯେପରି ଭୂମି ମହାବୃକ୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ତେଜସ୍ରେ ରାଘବ ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ବିନଶ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ କେହି କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ ରୁହନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ; କାରଣ ଏହି ବଳୀୟମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଏକାକି ହୋଇ ବାନର ସେନାକୁ ବିନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ। ସେ, ମହାରାଜ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ ଏମିତି ଏକ ବର ପାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ତାଙ୍କର ଶୂଳ ଓ ତୋମର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ତ୍ର ଶାଳିକା ପରି ଛିଟିଆଯାଇଛି, ହାତୀ ଓ କୁମ୍ଭୀର ଭିତରେ, ଘୋଡା ଓ ବେଙ୍ଗ ରହିଛି। ସେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ମହାକୁମ୍ଭୀର, ମାରୁତ, ବସୁ, ମହାନାଗ, ରଥ, ଘୋଡା, ହାତୀର ତରଙ୍ଗ ଓ ପଦାତିମାନେ ବିଶାଳ ତୀର ଭର୍ତ୍ତି ଏକ ମହାସାଗରରୂପେ ବନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଦେବସେନାର ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ଏବଂ ଲଙ୍କାକୁ ଆଣିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଛାଡ଼ା ପାଇ, ଶମ୍ବର ଓ ବୃତ୍ରନାଶକ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ୍ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ ଯାଉଁଦିଅ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବାନର ସେନା ଓ ରାମଙ୍କୁ ବିନଶ୍ଟ କରି ନ ଦେଉଛନ୍ତି। ମହାରାଜ, ଏହି ବିପଦ ସାଧାରଣ ମାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି; ଏହାକୁ ହୃଦୟରେ ନେବେନି, କାରଣ ଆପଣ ରାଘବଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ମାରିପାରିବେ। ଏହା ପରେ କହାଯାଏ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ତାପରେ, ଏକ ଅନ୍ଧକାର ମେଘ ପରି ଦେଖାଯିବା, ସେନାପତି ଓ ବୀର ପ୍ରହସ୍ତ ଝୁକି ହାଥ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ—ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତାଯାଇପାରନ୍ତି, ତେବେ ଦୁଇଜଣ ମାନବ କଣ କରିପାରିବେ? ସମସ୍ତେ ଅସାବଧାନ ଓ ଭରସା କରିଥିଲେ, ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଚତୁରତାରେ ଠକିଗଲେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି, ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହନୁମାନ୍ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେନି। ମହାରାଜ, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ, ଉଦ୍ୟାନ ସମେତ ବାନରମାନେ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି। ମୁଁ ବାନରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ତ୍ରୁଟିରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଆସିବ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—ଏହି ଅପମାନ ଆମେ କେହି ସହିପାରିବୁ ନାହିଁ। ଏହା ରକ୍ଷସ ନଗର ଓ ଅନ୍ତଃପୁର ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଅପମାନ—ଏକ ବାନର ଦ୍ୱାରା ମହାନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଅପମାନ ମିଳିଛି। ଏହାପରେ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଲୋହ ଗଦା ଧରି କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ— ହନୁମାନ୍ ଏହି ଦୁର୍ବଳ ତାପସ ଦରକାର କଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଜୟ୍ୟ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି? ଆଜି ମୁଁ ଏକାକି ମୋ ଲୋହ ଗଦା ନେଇ, ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରି, ବାନର ସେନାକୁ ଚିଁଡ଼ିଦେବି। ମହାରାଜ, ଆଉ ଏକ ମୋର ଉପାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି—ଯିଏ ଚତୁର ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିପାରେ। ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ହେ ରାତି ଚରଣଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରବଳ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବେ ଓ ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ। ଏମିତି କହିବେ—ଭାରତ, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ, ସେନା ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ତାପରେ ଆମେ ସେଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଯିବା। ଆମେ ଆକାଶରେ ଦଳେ ଦଳେ ଦଢ଼ି, ପଥର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ବୃଷ୍ଟି କରି, ବାନର ସେନାକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବା। ଯଦି ଏମିତି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଜୀବନ ହାରିବେ। ଏହି ସମୟରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବଂଶଜ ବଳବାନ୍ ନିକୁମ୍ଭ ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ— ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ, ମହାରାଜ ସହ; ମୁଁ ଏକାକି ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବି। ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ୍ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ଥିବା ବଜ୍ରହନୁର୍ ନାମକ ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ରାକ୍ଷସ— ସେ ରାଗରେ ଜିହ୍ୱା ଚାଟି, କହିଲେ—ସମସ୍ତେ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଇଚ୍ଛାମତେ କାମ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏକାକି ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାକୁ ଖାଇଦେବି; ଆପଣମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଖେଳନ୍ତୁ, ମଧୁ ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତୁ।