ଏକ ଦିନ, ଶ୍ରୀରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ପୁରୁଣା ଆଶ୍ରମ ଦେଖି କହିଲେ, “ମହାନୁଭାବ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଏକ ଆଶ୍ରମ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ କୌଣସି ଋଷିମୁନି ନାହାନ୍ତି। ଏହା କାହାର ପୂର୍ବତନ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି କହିଲେ, “ହଁ, ରାଘବ, ଆମେଁ ତୁମକୁ ଏହି ଆଶ୍ରମର କଥା କହିବି। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଏକ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଆଶ୍ରମ ପୂର୍ବେ ମହାମୁନି ଗୌତମଙ୍କର ଥିଲା, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ଏଠି, ଗୌତମ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଅହଲ୍ୟା ଏକାଠି ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଗୌତମ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରେ ଥିବା ବେଳେ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ମୁନିର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ଭୋଗ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମୟ ଅନୁସାରେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।’ ଅହଲ୍ୟା ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ ଏହି ମୁନି ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେବରାଜଙ୍କ ବିଷୟରେ କୌତୁହଳ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅନୁମତି ଦେଇଦେଲେ। କାମନା ପୂରଣ ହେଲାପରେ, ଅହଲ୍ୟା କହିଲେ, ‘ଦେବେଶ, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏବେ ତ୍ୱରିତ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ, ଏବଂ ଗୌତମ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।’ ଇନ୍ଦ୍ର ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଯେପରି ଆସିଥିଲି ସେପରି ଚାଲିଯିବି।’ ଏଭଳି କହି, ତିନି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ ବାହାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ମହାମୁନି ଗୌତମ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ଗୌତମ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମୋ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହି ଅପରାଧ କରିଛ, ଏହି ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କର। ତୁମେ ଫଳହୀନ ହେବ।’ ଏହି ଶାପ ଦେବା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏପରେ, ଗୌତମ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ, ‘ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ରହିବୁ, କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ ରହିବୁ, ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରିବୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଶାପମୁକ୍ତ ହେବ। ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଗୃହଣ କରି, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦରେ ତୁମ ସ୍ୱରୂପକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବୁ।’ ଏହିପରି ଶାପ ଦେଇ, ମହାମୁନି ଗୌତମ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ହିମାଳୟ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ଫଳହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ଆଦି ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି, ତେବେ ଗୌତମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା, ଏହାକୁ ସାର୍ଥକ କରିଦିଅ।” ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଏହି ମେଷର ଶୁକ୍ରାଣୁ ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାହିଁ ଦିଅ। ଏହି ମେଷ ଫଳହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମେଷ ଦାନ କରିବେ ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଇବେ।” ଏହିପରି କହି, ପିତୃମାନେ ମେଷର ଶୁକ୍ରାଣୁ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ଦିନଠାରୁ, ପିତୃମାନେ ଫଳହୀନ ମେଷ ଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମେଷର ଶୁକ୍ରାଣୁ ମିଳିଥିଲା। ଏପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ଏବେ ତୁମେ ଏହି ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ, ଏଠାରେ ଦେବସ୍ୱରୂପ, ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଗୁଆଇରେ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଅହଲ୍ୟା, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦେବତା-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଧୂଆଁ ମୁଡ଼ିଥିବା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରମା ମେଘ ଓ ତୁଷାରରେ ଢାକାଯିବା ପରି, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦୂର୍ଲଭ ଭାବେ ଜ୍ୱଳମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତିନି ଲାଗୁଥିଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବା ସହିତ ଶାପ ଶେଷ ହେଲା ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲେ। ତାପରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆନନ୍ଦରେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମନେପକାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଗୃହଣ କଲେ।