ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟରେ, ରାମ, ଯେଉଁଠି ଲାଲ ମଣିର ପରି ଚକ୍ଷୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଥିଲେ, ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ଏହି ଗଛଗୁଡିକର ଶୋଭାରେ ଭୂଷିତ ଶିଖରକୁ ଆରୋହଣ କରିଲେ। ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଚଢ଼ିବା ପରେ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ତଳେ ଜଳ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି କଛୁଆ ଓ ମାଛର ଭିଡ଼ ଥିଲା। ସାହ୍ୟ ଓ ମହା ମଲୟ ପାହାଡ଼କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏକ ଏକ କରି ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଥିବା ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଥମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ତାଳମେଳରେ ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାନନ ଦିଗରେ ଗତି କଲେ। ସେମାନେ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଉଚ୍ଛ୍ୱାସିତ ତରଙ୍ଗରେ ପୃଷ୍ଠ ଶୁଅଯାଇଥିଲା। ଏଠି ରାମ କହିଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ; ଏବେ ଆଗରୁ ଯେଉଁ ଯୋଜନା ଆମେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲୁ, ତାହା ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା ଦରକାର।” “ଏଠି ଏକ କୂଳ ଅଛି, ଏଠି ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ନଦୀମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ; ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଉପାୟ ବିନା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଆମେ ଏଠି ବସିବା ଉଚିତ; ଆମେ ଯୋଜନା କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠି ଏହି ବନର ଶୈନ୍ୟ ଦୂର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।" ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଥିବା, ଶୀତାଙ୍କ ଅପହରଣର ଦୁଃଖରେ ବିଶ୍ରାନ୍ତ, ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଶୈନ୍ୟ ଶିବିର ଲାଗି ଆଦେଶ ଦେଲେ। "ମକର ନାୟକ, ଏହି ଶୈନ୍ୟ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ରଖ, ଏବେ ଯୋଜନାର ସମୟ ଆସିଛି।" "ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାୟକ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, କିଏଁ ଏଠିଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦିଗରେ ଯାଉନାହିଁ; ଶୈନ୍ୟର ଶୂରବୀର ଏଗିଯାନ୍ତୁ, ଆମେ ଲୁଚିଥିବା ବିପଦ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ।" ରାମଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଶୈନ୍ୟକୁ ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଗଛର ଛାଏଁରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଏହି ଶୈନ୍ୟ ମଧୁ ରଙ୍ଗର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କୂଳର କାନନକୁ ପହଞ୍ଚି, ବନର ନାୟକମାନେ ଏଠି ବସିଲେ, ମହା ସମୁଦ୍ର କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପ୍ରତ୍ୟାଶାରେ। ଶୈନ୍ୟର ଏକତ୍ରିକରଣର ଶବ୍ଦ ଏତେ ଚଢ଼ିଗଲା, ଯେଉଁଠି ସମୁଦ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ମଧ୍ୟ ଅପରାପ୍ତ ହେଲା। ସୁଗ୍ରୀବ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଶୈନ୍ୟ ତିନି ଭାଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହି ଶୈନ୍ୟ ବିଶାଳ ଓ ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିର୍ମଳ। ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ବନର ଶୈନ୍ୟ ସମୁଦ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା। ଦୂର ଅପରାପ୍ତ କୂଳ, ଯେଉଁଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ, ବନର ନାୟକମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖି ଏଠି ବସିଲେ। ରାତି ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର ଶର୍କ ଓ ମକର ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଫେନର ତରଙ୍ଗ ହସୁଥିଲା, ତରଙ୍ଗର ନୃତ୍ୟ ଚାଲିଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଭରିଗଲା, ଭୟଙ୍କର ବାତାସ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନେକ ଅଛି। ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲା, ଏଠି ଦହୁଥିବା ନାଗ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଅନେକ, ଏବଂ ନିବାସ ଅନେକ ପାହାଡ଼ରେ ଭରିଗଲା। ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ଅପରାପ୍ତ ରାସ୍ତା, ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନିବାସ; ମକର ଓ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ଜଳ ଉଚ୍ଛ୍ୱାସିତ ହୋଇ ଉପରେ ଉଠୁଥିଲା। ଏହି ସମୁଦ୍ର ଆଗ୍ନି ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ବଡ଼ ଜଳ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଓ ପାତାଳ ଲୋକର ନିବାସ ତାଲି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ଆକାଶ ପରି, ଆକାଶ ସମୁଦ୍ର ପରି; ଦୁଇଁ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରୁନଥିଲେ। ଜଳ ଆକାଶ ସହିତ ମିଶିଗଲା, ଆକାଶ ଜଳ ସହିତ ମିଶିଗଲା; ଦୁଇଁ ଏମିତି ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତାରା ଓ ମଣିରେ ଭରିଗଲା। ମେଘ ଉଠିବା ଓ ତରଙ୍ଗର ଶୃଙ୍ଖଳା ଚଢ଼ିବାରେ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଆକାଶର ଅନ୍ତର ନଥିଲା।