ପ୍ରଧାନ ବାନରମାନେ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାଗୁଡିକୁ ବିକ୍ରମରେ ଭାଗି ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ ମଧୁ ପାନ କରି ମତାଳ ହୋଇ ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଦଳାଇ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ। କିଛି ବାନର ଗଛ ନିକଟକୁ ଗଲେ, କିଛି ମଧୁ ପିଲେ; ଏହି ବାନରମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଏପରି ଭାବରେ ଭରି ଦେଲେ, ଯେପରି ଆପଣ ଦେଖିବେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୂମି ଆଚ୍ଛାଦିତ। ଏହିପରେ, ପଦ୍ମନୟନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ରାମ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାକୁ ଆରୋହଣ କଲେ। ଚୂଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ତଳେ ଜଳ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କଛୁଆ ଓ ମାଛ ଭିତରେ ଲଗା ଥିଲେ। ସହ୍ୟ ଓ ମହାନ ମଲୟ ପାହାଡ଼ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏକ ପରେ ଏକ ସମୁଦ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ସହିତ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଅସ୍ତମିତ ହୋଇ, ରାମ—ଉତ୍ସାହର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ—ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଶୀଘ୍ରତାରେ ସମୁଦ୍ର ତୀରର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ। ଏହିପରେ ବିଶାଳ ତୀରକୁ ଆସି, ଯାହା ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ତରଙ୍ଗରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ରାମ ଏପରି କହିଲେ: "ସୁଗ୍ରୀବ, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ; ଏଠାରେ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର।" "ଏଠାରେ ତୀର ଅଛି, ସମ୍ମୁଖରେ ସମୁଦ୍ର—ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥ; ଏହି ସମୁଦ୍ର ଉପାୟ ବିନା ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରିବି ନାହିଁ। ଆମେ ଏଠାରେ ଶିବିର କରିବା ଦରକା, ଯେପରି ଚର୍ଚ୍ଚା କରି ଏହି ବାନର ସେନା ଦୂର ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।" ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣରେ ବିଷଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ସମୁଦ୍ର ପହଞ୍ଚି ଶିବିର କରିବା ନିର୍ଦେଶ ଦେଲେ। "ମନ୍ଦିର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ତୀରରେ ରଖ; ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଚର୍ଚ୍ଚାର ସମୟ ଆସିଛି।" "ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଦଳକୁ ମୁକ୍ତ କର, କେହି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଇବା ନାହିଁ; ଶୂର ବାନରମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆମେ ଗୁପ୍ତ ବିପଦ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକା।" ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସେନାକୁ ଗଛରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସମୁଦ୍ର ତୀରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଏହି ସେନା ମଧୁ ରଙ୍ଗର ଜଳରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଗଲା। ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସି, ବାନରମାନେ ଏଠାରେ ବସିଗଲେ, ମହା ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଅତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ। ସେନା ଏଠାରେ ବସିବା ସମୟରେ, ସେନାର ଏକତ୍ର ଶବ୍ଦ ସମୁଦ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନକୁ ଉପେକ୍ଷା କରି ଚାରିଦିଗରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସୁଗ୍ରୀବ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏହି ବାନର ସେନା ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିବଦ୍ଧ ଥିଲା। ମହା ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ବାନରମାନେ ପ୍ରମୋଦରେ ଭରିଗଲେ, ବାୟୁରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଦୂର, ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ତୀର, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିତରେ ଲଗା ଥିଲେ, ବାନର ନାୟକମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖି ଏଠି ଏକାଗ୍ର ହେଲେ। ରାତି ଆରମ୍ଭରେ, ଦିନ ଅସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର ତେଜ କରି ଶାର୍କ ଓ ମଗରମାଛ ସହିତ ଦେଖାଗଲା, ଝାଗ ତରଙ୍ଗରେ ହସୁଥିଲା, ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ ତରଙ୍ଗରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟରେ, ସମୁଦ୍ର ଚଳିତ ହୋଇ, ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଡ଼ ବାୟୁ ଓ ବଡ଼ ଜଳଜନ୍ତୁ (ତିମି, ଶିଶୁମାର) ଭିତରେ ଲଗା ଥିଲା। ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖାଗଲା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନାଗମାନେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ତୁ ଭିତରେ ଲଗା, ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ଆଗ୍ରସ୍ଥ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ନିକଟପଥ, ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର, ରାକ୍ଷସମାନେ ନିବାସ; ମକର ଓ ନାଗମାନେ ଚଳାଇ ଜଳ ଉପରେ ଉଠି ଉତ୍ସାହିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୁଦ୍ର ଅଗ୍ନିର ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଛିଟା ହୋଇଥିବା ପରି, ମହା ଜଳଜନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ, ଦେବମାନେ ଶତ୍ରୁ ଓ ପାତାଳର ନିବାସ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଗଲା, ଆକାଶ ସମୁଦ୍ର ପରି; ଦୁଇ ଏପରି ଦେଖାଗଲା ଯେ ଅନ୍ୟତ୍ୱ ବିଭେଦ ନାହିଁ। ଜଳ ଆକାଶ ସହ ମିଶିଗଲା, ଆକାଶ ଜଳ ସହ ମିଶିଗଲା; ଦୁଇ ଏପରି ଦେଖାଗଲା, ତାରା ଓ ମଣି ଭରି ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ। ମେଘ ଉଠି ଏବଂ ତରଙ୍ଗର ଶ୍ରେଣୀ ବଢ଼ିଗଲା, ସମୁଦ୍ର ଓ ଆକାଶରେ ବିଭେଦ ନାହିଁ। ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥର ତରଙ୍ଗ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଦେଇ ଆକାଶରେ ଥିଲା, ବଡ଼ ଢ଼ୋଳ ପରି। ମଣି ଓ ଜଳର ଶବ୍ଦ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉପରେ ଉଠି, କ୍ରୋଧରେ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ ଦେଉଥିଲା, ଜଳଜନ୍ତୁ ଭିତରେ ଲଗା। ମହାତ୍ମାମାନେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତିତ ଜଳ ଆକାଶରେ ଉଠି ଦେଖିଲେ, ତରଙ୍ଗ କୋରାଳ ପରି ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ। ଏହିପରେ ବାନରମାନେ ଏଠି ଦଢ଼ି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ, ସମୁଦ୍ର ଚଞ୍ଚଳ ଦେଖି, ତରଙ୍ଗର ଜାଲ ଶବ୍ଦ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦେଖି। ଏଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନୀଳ ନିୟମାନୁସାରେ ସେନାକୁ ଉତ୍ତର ତୀରରେ ଭଲ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ। ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ବାନରମାନେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ସେନାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପାହାରା ଦେଲେ। ସେନା ନଦୀ ତୀରରେ ବସିଗଲାବେଳେ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖି କହିଲେ: "କହାଯାଉଛି ଦୁଃଖ ସମୟ ସହିତ କମିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଯାଏ, ଯେପରି ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି।" "ଓ ବାୟୁ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛ; ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କର। ତୁମେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ସ୍ପର୍ଶ ଅଛ; ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଆମ ଦୃଷ୍ଟିର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଅଛ।" "ତାହା ମୋ ଅଙ୍ଗକୁ ଦହିଯାଏ, ପରି ମୁଁ ବିଷ ପିଇଛି। 'ହା, ମୋ ରକ୍ଷକ!'—ଏହି ଶବ୍ଦ ମୋ ପ୍ରିୟା ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେବାବେଳେ କହିଥିଲେ।" "ବିୟୋଗର ଜଳା ଓ ଚିନ୍ତାର ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିରେ, ଦିନ ଓ ରାତି ମୋ ଶରୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଛି।