ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଅକ୍ଷୁନ୍ନ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହେଉଥିବା ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅପରିବାର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି; ଏହି ନକ୍ଷତ୍ର ଆମ ପାଇଁ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଶୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନ। ନୈରୃତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଯାହା ନୈରୃତ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି; ମୂଳା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ମୂଳବତ୍ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ଧୂମକେତୁ ଧୂଆଁ ଦେଉଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିନାଶର ସୂଚନା; ଏହି ସମୟରେ ଗ୍ରହଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ର ମୃତ୍ୟୁର ଶିକାର ହେଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ, ପାଣି ନିର୍ମଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଫଳରେ ଭରିଯାଇଛି; ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ଗଛମାନେ ଋତୁଅନୁସାରେ ଫୁଲରେ ମୁଡ଼ିଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ଭାନର ସେନା ଏତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛି, ମାନ୍ୟବର, ଯେପରି ବିଦ୍ୟାଧର ଦେବସେନା ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ்ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ନିଜ ଭାଇଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଆନନ୍ଦିତ ସୌମିତ୍ରି କଥା କହିଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭାନର ସେନା ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ଭାଲୁ, ବନର, ଏବଂ ଭାନରପତିମାନେ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ନିଜ ହାତ, ପାଉଁ, ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଧୂଳି ଉଡ଼ାଇଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାନର ସେନା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଢାକି ଦେଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣକୁ ଅବରୋଧ କଲା। ସେହି ଭୟଙ୍କର ସେନା ଏପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା, ଯେପରି ମେଘମାଳା ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରିଦିଏ; ସେନା ଯେଉଁଠିଏଉଁଠି ଯାଉଥିଲା, ସେଠି ଦୂର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ନଦୀ ଚାଳି ଉଲ୍ଟା ହେଉଥିଲା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଝିଲିକ ଏବଂ ଗଛରେ ଢାକିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ ସମତଳ ଭୂମି, ଫଳେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖି, ମଧ୍ୟଭାଗ, ପାର୍ଶ୍ୱ, ଉପର ଓ ତଳ ଦେଇ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି, ବଡ଼ ସେନା ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ତଥା ହସ, ବାୟୁ ବେଗରେ ତାଙ୍କ ପଦଚାରଣା ହେଉଥିଲା। ଭାନରମାନେ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ନିଜ ଆନନ୍ଦ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ। ଯୁବାବସ୍ଥାର ଗର୍ବରେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ କୌଶଳ ଦେଖାଉଥିଲେ; କେହି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, କେହି ଉଚ୍ଚ ଉଛାଳ ଦେଉଥିଲେ। କେତେକ ଭାନର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; କେହି ପୁଛ ହଲାଇ, କେହି ପାଉଁ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ। କେହି ନିଜ ହାତ ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ, କେହି ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ; ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ି ଚଢ଼ି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। କେହି ଭୟଙ୍କର ଗଜ୍ଜନ, କେହି ସିଟି ମାରୁଥିଲେ; ଉରୁବଳରେ ଲତା ଝାଡ଼ ଚେପି ଦେଉଥିଲେ। ଶରୀର ଟାଣି ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ପାଥର ଓ ଗଛ ନେଇ ଖେଳୁଥିଲେ; ଏପରି ଶତଶଃ ହଜାରେ ଏବଂ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଭାନର ଥିଲେ। ପୃଥିବୀ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାନରମାନେ ଭରିଯାଇଥିଲା; ସେହି ବଡ଼ ଭାନର ସେନା ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଭାନର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବ କଲେନି। ଏଭଳି ଚାଲି ଚାଲି ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଢ଼କା ଏବଂ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭରିଥିବା ସହ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ଚଢ଼ିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାମ, ସେହି ସହ୍ୟ ଓ ମଲୟ ପାହାଡ଼ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପ୍ରବାହମାନ ଝରଣା ଦେଖୁଥିଲେ। ଭାନରମାନେ ଚମ୍ପକ, ତିଳକ, ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ସିନ୍ଦୁବାର, ତିନିଶ, କରବୀର ଗଛର ଡାଳି ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଅଙ୍କୋଳ, କରଞ୍ଜ, ଉଡୁମ୍ବର, ବଟ, ଜମ୍ବୁ, ଆମଳକୀ, ନିପ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ। ଶୋଭାମୟ ପାଥର ଢାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ ବାୟୁର ଝଞ୍ଜାରେ ହଲି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଚନ୍ଦନ ସ୍ପର୍ଶ ଶୀତଳ ସୁସ୍ୱାଦୁ ପବନ ମଧୁସୁଗନ୍ଧ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ବହୁଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସହିତ। ସେହି ମହାପର୍ବତ ରାଜା ମଣିକୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ; ବାୟୁ ଉଠାଇ ନେଇଥିବା ଧୂଳି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ମହାନ୍ତ ଭାନର ସେନା ମନୋହର ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ଫୁଲ ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖେ ଢାକିଯାଇଥିଲା। କେତକୀ, ସିନ୍ଦୁବାର, ଚରୁବସନ୍ତ ମାଳତୀ, ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଧବୀ ଓ ଖିଲିଥିବା କୁନ୍ଦଗୁଳ୍ମ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରୁଥିଲେ। ଚିରିବିଲ୍ବ, ମଧୂକ, ବଞ୍ଜୁଳା, ବକୁଳ, ରଞ୍ଜକ, ତିଳକ ଓ ନାଗ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫୁଲ ଖିଲିଥିଲେ। ଆମ୍ବ, ପାଟଳିକା, କୋବିଦାର, ମୁଚୁଲିନ୍ଦ, ଅର୍ଜୁନ, ସିଂଶପା, କୁଟଜ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫୁଲରେ ମୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ଚୂର୍ଣ୍ଣକ, ନିପ, ନୀଳଅଶୋକ, ସରଳ, ଅଙ୍କୋଳ, ପଦ୍ମକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେହି ପାହାଡ଼ର ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଝିଲିକ ଓ ଜଳାଶୟ ଆନନ୍ଦିତ ଭାନରମାନେ ରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, କାରଣ୍ଡବ ହଁସ, ପ୍ଲବ ଓ କ୍ରଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଶୁଅଁ ଓ ହରିଣ ଚରୁଥିଲେ। ଭାଲୁ, ବାଘ, ସିଂହ, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍ତା, ଏବଂ ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ସମଗ୍ର ପରିବେଶରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ସେଠାର ମନୋହର ଜଳାଶୟ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ, ସୁଗନ୍ଧିକ, କୁମୁଦ, ଉତ୍ପଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲେ। ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ; ଭାନରମାନେ ସେଠାରେ ନହାଉଥିଲେ, ପାଣି ପିଉଥିଲେ ଓ ଝିଲିକରେ ଖେଳୁଥିଲେ। ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ି, ଭାନରମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ପାଣି ଛିଟି ଦେଉଥିଲେ, ମଧୁସୁଗନ୍ଧିତ ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଫୁଲ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଶକ୍ତିର ମଦରେ ମତ୍ତ ଭାଇ, ଗଛ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ, ଏହି ଗଛମାନେ ଗଛମୁଳରେ ଝୁଲି ଥିଲେ। ମଧୁ ରଙ୍ଗର ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ, ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ମଧୁପାନରେ ମଗ୍ନ, ଗଛର ଡାଳି ଭଙ୍ଗି ଲତା ଟାଣୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ମହିମା, ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ସମସ୍ତ ଭାନର ସେନା ରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଲଂକା ଅଭିମୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ।