ନୀଳଙ୍କୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ହେ ସେନାପତି, ଫଳ-ମୂଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୀତଳ ଜଳ ଓ ମଧୁର ପଥରେ ଆମ ସେନାକୁ ଦ୍ରୁତ ଆଗେଇ ନେଇ ଚଳ। ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ଫଳ, ମୂଳ ଓ ପାନୀୟକୁ ଦୂଷିତ କରିପାରନ୍ତି, ତେଣୁ ସବୁବେଳେ ସତର୍କ ରୁହି, ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ଦେଖ। ସମତଳ ଭୂମି, ଅରଣ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଲୁଚିଛି ତାହା ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଦୃତିରେ ଦୌଡ଼ି ଦେଖନ୍ତୁ। କୌଣସି ଦୁର୍ବଳ ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ଏଠାରେ ଏହାକୁ ନିବାରଣ କର; ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଦରକାର। ସିଂହ ସମାନ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ମିଳି, ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ରଭାଗ ଗଢ଼ି, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ସମ ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ। ପାହାଡ଼ ସମ ଦେହୀ ଗଜା, ବଳଶାଳୀ ଗବୟ, ଓ ଗବକ୍ଷ—ଏମାନେ ଗର୍ବିତ ବୃଷଭ ସମ, ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଯାଉନ୍ତୁ। ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଲମ୍ପଟ ରିଷଭ, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବାନରସେନାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଯୁଦ୍ଧ ହସ୍ତୀ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃତ ଗନ୍ଧମାଦନ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ନିଜେ ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ଏଇ ବିରାଟ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯିବି, ସେନାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯମ ସମ ଭୟଙ୍କର, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସହିତ ଏଗୋଇଯିବେ, ଯେପରି ଭୂତପତି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ସମ୍ବଲ ନେଇ ଯାଆନ୍ତି। ଜାମ୍ବବାନ୍, ସୁଶେଣ ଓ ଦୃତ ଭାଲୁ ରାଜା ବେଗଦର୍ଶୀ—ଏମାନେ ତିନିଜଣେ ଆମ ପଛ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ବଳଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେନାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ତାପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଶିଖରରୁ ଦୃତିରେ ଉଛଳି ଆସିଲେ। ବାନରରାଜ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ତାଙ୍କର ବିରାଟ ସେନା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେବେଳେ ଶତ, ହଜାର, କୋଟି ଏବଂ ଦଶ କୋଟି ସଂଖ୍ୟକ ବାନର, ହସ୍ତୀ ସମ, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ରାମଙ୍କ ପଛପଛ ଚାଲିଲେ। ବାନରମାନେ ଉଛଳି, ଦୌଡ଼ି, ଗଜ୍ଜନ କରି, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଧୁ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ଫୁଲ ଭରା ବୃକ୍ଷ ଉଠାଇ ନେଲେ। ଗର୍ବିତ ହୋଇ, କେହି କେହି ସହଯୋଧାଙ୍କୁ ଧରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କେହି ପଡ଼ିଲେ, କେହି ଉଛଲିଲେ, କେହି ଆଉ ଜଣଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ରାମଙ୍କ ସମୀପରେ ବାନରମାନେ ଗଜ୍ଜନ କରି କହିଲେ: “ରାବଣ ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମେ ବଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।” ପଥରେ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନୀଳ ଓ କୁମୁଦ ବହୁ ବାନର ସହିତ ଆଗକୁ ଲାଗିଥିଲେ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅନେକ ବଳଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୋଧାମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ନୀକଟରେ ଦଶ କୋଟି ବାନର ସହିତ ଶୂର ବାନର ଶତବଳି ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଶତ କୋଟି ସହଯୋଧା ସହିତ କେଶରୀ, ପନସ, ଗଜା, ଓ ଅର୍କ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସୁଶେଣ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଅନେକ ଭାଲୁ ସହିତ ପଛ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି। ନୀଳ, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦୃତ, ସେନାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ଦରୀମୁଖ, ପ୍ରଜଘ୍ନ, ଜାମ୍ଭ ଓ ରଭସ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୀର ଚାରିପାଖରୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ, ବାନରମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାଘ ସମାନ ବାନରମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଶତଶିଖରୀ ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟ ସାହ୍ୟ ପର୍ବତ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଫୁଲ ଖିଳିଥିବା ହ୍ରଦ ଓ ଚମତ୍କାରି ପୋଖରୀ ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧକୁ ମନେ ରଖି, ଭୟଭିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସେମାନେ ସହର ଓ ଅବସ୍ଥିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏଡ଼ି, ଏହି ବିରାଟ ବାନରସେନା, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ସମ, ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ଏହି ଭୟାନକ ଓ ପ୍ରବଳ ସେନା ତୁର୍ଗମ ତରଙ୍ଗ ସମ ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିଲା, ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦୃତିରେ ଉଛଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା ପରି; ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ବାନରମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଗ୍ରହମାନେ ଛୁଇଁଥିବା ସମ, ସେହି ପରି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁଥିଲେ। ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବାନରରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହିପରି ଯାତ୍ରାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସହିତ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: “ଶୀଘ୍ର ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଆପଣ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବେ। ଆପଣଙ୍କ କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହେବ ଓ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଶ୍ରୀମତୀ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଫେରିବେ; ହେ ରାଘବ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବଡ଼ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଛି। ଆପଣଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଶକୁନ ଦେଖୁଛି; ମୃଦୁ, ଶିତଳ ବାୟୁ ସେନାକୁ ସୁଖ ଦେଇ ବହୁଛି। ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ଓ ଶୁଭ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦିଗ ନିର୍ମଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଦ୍ୟୁତିରେ ଚମକୁଛି। ଉଶନା, ଭାର୍ଗବ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଆଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଚମତ୍କାରି ମହାର୍ଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଘେରି ଚମକୁଛନ୍ତି। ରାଜା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୂରୋହିତ ସହିତ ନିର୍ମଳ ଦ୍ୟୁତିରେ ଚମକୁଛନ୍ତି; ଆମ ପୂର୍ବଜ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାତ୍ମା ପ୍ରଜାପତି ଆମ ପୂର୍ବରୁ ଯାଉଛନ୍ତି।” ଏପରି ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ରାମ ଓ ତାଙ୍କର ବିରାଟ ବାନରସେନା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।