ଲଙ୍କାରେ ତୁମେ ଯେପରି ଦେଖିଛ, ସବୁ କିଛି ସୁବିଧାଜନକ ଭାବେ ଏବଂ ପ୍ରମାଣିକ ଭାବରେ, ମୋତେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହ, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ। ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ପୁନି ରାମଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ମୁଁ ଏଠାରେ ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଦୁର୍ଗ ରଖଣା, ଏହି ସହର କେମିତି ସୁରକ୍ଷିତ, କେଉଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି, ସବୁ କଥା ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବି। ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଲଙ୍କାର ଅତିଶୟ ସମୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ସାଗରର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରକୃତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ସେଠାରେ ସେନାର ବିଭାଗ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ର-ଯାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି; ଏହି ସବୁ କଥା କହି, ମୁଁ ଏବେ ସବୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବି। ଲଙ୍କା ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ ଏବଂ ଉଲ୍ଲସିତ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନେ ଭିତରେ ଭରି ରହିଛନ୍ତି, ଅନେକ ରଥ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦଳ ଆସିବା-ଯିବା କରୁଛି। ସହରର ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ମଜବୁତ ଭାବରେ ବନ୍ଦ ଏବଂ ଭାରି ଲୋହା ଶଳା ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ; ଏହି ଦ୍ୱାର ଚାରିଟି ଏତେ ବିଶାଳ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର। ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭାରି ଶିଳାପାତ୍ର ଫିଙ୍କିବା ଯନ୍ତ୍ର ଲଗାଯାଇଛି; ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ରୋକାଯାଉଛି। ଦ୍ୱାରଗୁଡିକୁ ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଳା ଲୋହାର ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରାଯାଇଛି; ଶତାଧିକ ମୃତ୍ୟୁଯନ୍ତ୍ର ରାକ୍ଷସ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଛି। ଲଙ୍କାର ଏକ ବିଶାଳ ସୁନା ଦୁର୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଅତି ଦୁଃସାଧ୍ୟ; ଭିତରେ ମଣି, ପ୍ରବାଳ, ବୈଦୁର୍ୟ, ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସହର ଚାରିପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିଶାଳ ଖାଳି ଅଛି, ଶୀତଳ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ଖାଳି ଅତି ଗଭୀର, କୁମ୍ଭୀର ଏବଂ ମାଛ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଖାଳିର ଦ୍ୱାରରେ ଚାରିଟି ବିଶାଳ ମାର୍ଗ ଅଛି, ଅନେକ ଭାରି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ, ଘର ଦାଲି ରହିଛି। ଏହି ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ଆସିବାରୁ ରୋକାଯାଉଛି; ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖାଳିକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରାଯାଇଛି। ତଥାପି, ଏକ ମାର୍ଗ ଅତି ମଜବୁତ ଏବଂ ଅପରିବାର୍ତ୍ତନୀୟ, ଏହି ମାର୍ଗ ଭାରି ସୁନା ତମ୍ଭ ଏବଂ ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ରାବଣ ନିଜେ, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ, ଏହି ସେନାର ଗତିବିଧି ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଛି। ଲଙ୍କା ଏକ ଦେବତା ପୁରୀ ପରି, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପରିବାର୍ତ୍ତନୀୟ, କୌଣସି ପାହାଡ଼, କୌଣସି ଜଙ୍ଗଲ, କିମ୍ବା କୃତ୍ରିମ ଦୁର୍ଗ ନୁହେଁ। ଏହା ସାଗରର ଦୂର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ; ସାଗର ମାର୍ଗ ନାହିଁ। ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ତିଆରି ଏହି ଦୁର୍ଗ, ପୁରାଣ ଦେବତାଙ୍କ ସହର ପରି; ହାତୀ ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲଙ୍କା ଅତି ଦୁଃସାଧ୍ୟ। ଖାଳି, ଶତାଧିକ ମୃତ୍ୟୁଯନ୍ତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ର ରାବଣଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୀକୁ ଶୋଭା ଦେଇଛି। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ବଣ୍ଡା ଏବଂ କଟାରୀ ମେଳା, ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ, ଚାରି ଭାଗର ସେନା ସହିତ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ, ତାଲଅଂ ତରୂଣୀ ଏବଂ କଟାରୀ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷିତ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ କୋଟି ରାକ୍ଷସ, ରଥଯୋଦ୍ଧା ଏବଂ ଘୋଡ଼ାରୋହୀ, ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ସମ୍ମାନିତ। ସହର ମଧ୍ୟରେ ଶତ ହଜାର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯାତୁଧାନ ଏବଂ ଏକ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ରହିଛି। ମୁଁ ଏହି ମାର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିଛି, ଖାଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ଲଙ୍କାକୁ ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଦହିଛି, ଦୁର୍ଗକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ସେନାର ଏକ ଅଂଶ ନଷ୍ଟ କରିଛି। ଯେପରି ବି, ଆମେ ବାରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଉଚିତ; ଭାନରମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବେ। ଅଙ୍ଗଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ, ଜାମ୍ବବାନ, ପନସ, ନଳ, ନୀଲ—ଏହି ନାୟକମାନେ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସେନା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଏମାନେ ଲଙ୍କାର ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଖାଳି, ଦ୍ୱାର, ଦୁର୍ଗ, ରାଜପାଳା ଅତିକ୍ରମ କରି, ତୁମଠାରେ ପହଞ୍ଚିବେ, ରାଘବ। ଏହିପରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅ; ଯଥାସମୟରେ ଯାତ୍ରାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ଗୋଟିଏ ନୂତନ କାହାଣୀ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ହନୁମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ସଠିକ ଭାବରେ ଶୁଣିବା ପରେ, ଶ୍ରୀରାମ, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ସତ୍ୟବୀର, କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେଉଁ ଲଙ୍କାର ବିବରଣୀ ଦେଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ସହରକୁ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।” ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଜୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏବେ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଆଜି ଉତ୍ତରା ଫାଲ୍ଗୁନୀ, ଆଗାମୀକାଲି ହସ୍ତା ସଂଯୁକ୍ତ ହେବ; ସୁଗ୍ରୀବ, ଆମେ ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଅନେକ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି; ରାବଣକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ମୁଁ ଜନକନନ୍ଦନୀ ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି। ମୋ ଦାହିଁ ଆଖି ଉପରେ ଫଡ଼ୁଛି, ଯେପରି ମୋର ଆଶା ପୂରଣ ଏବଂ ବିଜୟ ଲାଭ ହେବାର ସୂଚନା ଦେଉଛି। ତାପରେ ରାମ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବିଶିଷ୍ଟ ପରାମର୍ଶଦାତା, ବାନର ରାଜା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ପୁନି କହିଲେ—“ନୀଲ ଏହି ସେନାର ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଉ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଦ୍ରୁତ ବାନର ସହିତ ପଥ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ ଯାଉ। ନୀଲ, ସେନାପତି, ଫଳ ଏବଂ କନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୀତଳ ଜଙ୍ଗଲ ଜଳ ଏବଂ ମଧୁର ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ନେଇ ଚାଲ। ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ମାର୍ଗର ଫଳ, କନ୍ଦ ଏବଂ ଜଳକୁ ବିକୃତ କରିପାରନ୍ତି; ତୁମେ ଏହି କଥାରେ ସଦା ଜାଗୃତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।” ଏପରି ଲଙ୍କାର ଦୁର୍ଗ, ସେନା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରସ୍ତୁତି ବିଷୟରେ ହନୁମାନଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ନନା ସୁଣି, ରାମ ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନର ଦଳ ଉତ୍ସାହିତ ଭାବରେ ଲଙ୍କାକୁ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲା।