ପବିତ୍ର ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଅଂଶରେ, ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ଶୂର ଭକ୍ତ ହନୁମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଡାକି କହିଲେ— “ମୋ ତପୋବଳରେ, ବା ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରି, କିମ୍ବା ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରି, ମୁଁ ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବି। ଏବେ ତୁମେ ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ, ଲଙ୍କାର ସେନାର ଶକ୍ତି, ଦ୍ୱାର ଏବଂ କୋଟ ନିର୍ମାଣ, ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ କେଉଁଠି ରହୁଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କଥା ଖୁବ ଭଲଭାବରେ ଦେଖିଛ। ତୁମେ ଯେପରି ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଛ, ସେଥିରେ ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ଅଛି, ସେହି ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ଏଠାରେ ଖୋଲାସା କର, କାରଣ ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମରେ କୁଶଳ।" ରାମଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ହନୁମାନ ଆଦର ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ହେ ରାମ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି— ଲଙ୍କାର କୋଟ ଏବଂ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ସେଉଁଠି କିପରି ସେନା ରହିଛି ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ। ରାକ୍ଷସମାନେ କିପରି ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଲଙ୍କାର ମହାସମୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ସାଗରର ଭୟାନକତା, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିବି। ସେନାର ବିଭାଗ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରସାମଗ୍ରୀ ଉପସ୍ଥାପନା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଖୋଲାସା କରିବି।" ହନୁମାନ କହିଲେ, “ଲଙ୍କା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଲ୍ଲାସିତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଅନେକ ରଥ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାରେ ଭିଡ଼ିଛନ୍ତି। ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଦୃଢ଼ ଲୋହା ଶଳା ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ଧ, ଏହି ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଅତି ବିଶାଳ। ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଶାଣ ଫିଙ୍କିବା ଯନ୍ତ୍ର ରହିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦୂରେ ରଖାଯାଏ। ଦ୍ୱାରମାନେ କଳା ଲୋହାର ଭୟାନକ ଧାର୍ମିକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଜିତ, ଶତାଧିକ ମୃତ୍ୟୁଘାତୀ ଯନ୍ତ୍ର ରାକ୍ଷସ ଯୋଧାମାନେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୋଟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଜୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର, ମନି, ପ୍ରବାଳ, ଵୈଡୂର୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଭୂଷିତ।" “ଲଙ୍କାର ଚାରିପାଖ ଭୟାନକ ଓ ବିଶାଳ ଖାଳି ଅଛି, ଶୀତଳ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅପାର ଗଭୀରତା, ମାଛ ଓ ମଗର ରହିଛି। ଏହି ଖାଳି ଦ୍ୱାରରେ ଚାରିଟି ବିଶାଳ ଉପସରଣ ରାସ୍ତା, ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଘର ଶାରି ଶାରି ଲାଗିଛି। ଏହି ରାସ୍ତାମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କୁ ରୋକିଥାଏ, ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଖାଳି ଆବୃତ। ତଥାପି ଏକ ରାସ୍ତା ବିଶେଷ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଓ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନେକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ମଚାରେ ଶୋଭିତ।" “ସେଠି ରାବଣ ନିଜ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱଭାବରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ ଓ ସଚେତନ, ସେନା ଚଳନ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ନଜର ରଖୁଛନ୍ତି। ଲଙ୍କା ଏକ ଦିବ୍ୟ କୋଟର ନିମିତ୍ତ ଭୟାନକ ଭାବେ ଅପରିପାଳିତ, ପାହାଡ଼ ନୁହେଁ, ଜଙ୍ଗଲ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ଚାରି ପ୍ରକାରର କୃତ୍ରିମ କୋଟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସାଗରର ପାରେ, ଦୂର ଅବସ୍ଥିତ, ଚାରିପଟେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, କୌଣସି ନୌକାପଥ ନାହିଁ। ଏହି କୋଟ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ତିଆରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୁରୀ ପରି, ଅସଂଖ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ରହିଛି, ଜୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।" “ଏଠାରେ ଖାଳି, ଶତାଧିକ ଘାତକ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି, ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ ରାବଣଙ୍କ ଲଙ୍କା। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶହଜାର ରାକ୍ଷସ ତୀର ଧାରଣ କରି ସୁରକ୍ଷାରେ ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷମତାଶାଳୀ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ, ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ସହିତ, ଅପରିମିତ ଶୌର୍ୟବାନ୍। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ, ତାଲୱାର ଓ ଢାଲ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ କୋଟି ରାକ୍ଷସ, ରଥୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ଉତ୍ତମପୁତ୍ର, ସମ୍ମାନିତ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶତ ହଜାର ଭୟାନକ ଯାତୁଧାନ ଏବଂ ଏକ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି।" “ମୁଁ ଏହି ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି, ଖାଳି ପୂରି, ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇ, କୋଟ ଧ୍ୱଂସ କରି, ଏକ ଅଂଶ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ବିନାଶ କରିଛି। ଏବେ ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହି ବରୁଣ ନିବାସକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଦରକାର; ଭାବିବା ଯେ ଲଙ୍କା ଏବେ ବାନରମାନେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଅଙ୍ଗଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ପନସ, ନଳ, ନୀଳ ନାୟକ—ଏମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଅନ୍ୟ ସେନାର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ସେମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଖାଳି, ଦ୍ୱାର, କୋଟ ଓ ମହଲ ସହିତ ରାବଣଙ୍କ ମହାନଗର ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମଠାରେ ପହଞ୍ଚିବେ। ଏହିପରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ସମୟ ହେଲେ ଯାତ୍ରା ପ୍ରସ୍ଥାନ କର।" ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ସଂଖ୍ୟାନୁସାରେ ଏବଂ ସଠିକ୍ ବିବରଣୀ ଶୁଣି, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ— “ତୁମେ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଲଙ୍କା, ଭୟାନକ ରାକ୍ଷସ ନଗର ବିଷୟରେ କହିଲ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ।" "ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେନାକୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ସମୟରେ ଅଛି। ଆଜି ଉତ୍ତରା ଫାଲ୍ଗୁନୀ ଏବଂ କାଲି ହସ୍ତା ଯୋଗ ହେବ; ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଆମେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଦରକାର। ମୁଁ ଅନୁଭବ କରୁଛି ମଙ୍ଗଳ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି; ରାବଣଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ମୁଁ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେଇଯିବି। ମୋର ଦହିଁ ଆଖି ଉପରେ ଫଡ଼ୁଛି, ଯେପରି ମୋର ଆଶା ପୂରଣ ଓ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।" ଏପରି ଧର୍ମ ଜ୍ଞ, ନୀତିବାନ୍, ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରୀରାମ ପୁନି କହିଲେ— “ନୀଳ ଏହି ସେନାର ଆଗରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ତୀବ୍ର ବାନର ସହିତ ରାସ୍ତା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି ଯାଉ।" ଏହିପରି ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଅଦମ୍ୟ ସଂକଳ୍ପରେ, ଲଙ୍କା ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।