ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଏହି ବନରାମାନେ ତୁମ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ, ତେଣୁ ତୁମର କାମ କେବେ ବିଫଳ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଅପାର ସମୁଦ୍ର ଅଟକି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ତେଣୁ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼, ରାଗକୁ ଧର, କାରଣ ଅଳସ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଲୋକେ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର ଅଟକିବା ପାଇଁ ଆମ ସହିତ ଏଠାରେ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଏହି ବିଷୟରେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ଆମ ସେନା ଏହି ସମୁଦ୍ର ଅଟକି ଚାଲିଯିବ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଜୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି କର; ମୋ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ଅଟକି ଯିବା ସହିତ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଧରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବନରାମାନେ ବିର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇଚ୍ଛାମତ କୃତ୍ୟ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ପାଥର ଓ ଗଛ ଝଡ଼ାଇ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ବରୁଣଙ୍କ ଏହି ସମୁଦ୍ର ଅଟକି ଯିବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହତ ହେବେ। ଅଧିକ କଥା କାହିଁକି? ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେବ; ମୁଁ ଶୁଭ ଶକୁନ ଦେଖୁଛି ଏବଂ ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହିପରେ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଏହି ଉଚିତ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାମ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତପୋବଳ, ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ର ଶୋଷଣ—ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରରେ ଏହି ସମୁଦ୍ର ଅଟକିପାରିବି। ଏବେ ଲଙ୍କାର ସେନାଶକ୍ତି, ଦ୍ୱାର ଓ କୋଟ, ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ କେଉଁଠି ରହନ୍ତି—ସବୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହ। ତୁମେ ଲଙ୍କାରେ ବିଶ୍ରାମ ଓ ସାବଧାନୀ ସହିତ ଯାହା ଦେଖିଛ, ସେସବୁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ କୁହ, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ପୁନି କହିଲେ— “ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ଦେଉଛି—ଲଙ୍କାର କୋଟ ଏବଂ ସେହି ସହର କେମିତି ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ କେଉଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି। ରାକ୍ଷସମାନେ କିପରି ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଲଙ୍କାର ଅପାର ସମୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ସବୁ କୁହିବି। ସେନାର ବିଭାଗ ଓ ଯନ୍ତ୍ର-ଯାନ ବିନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଲଙ୍କା ସହର ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଅନେକ ରଥ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏଠାରେ ରହନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଭଲଭାବେ ବନ୍ଦ ଓ ଭାରି ଲୋହାର କାଠିଏଁ ଲଗାଯାଇଛି; ଚାରିଟି ଏମିତି ବଡ଼ ଦ୍ୱାର ଅଛି। ସେଠାରେ ବଳିଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପାଥର ଛାଡ଼ିବା ଯନ୍ତ୍ର ରଖାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ ପ୍ରତିହତ କରାଯାଏ। ଦ୍ୱାରେ କଳୋହାର ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ରଖାଯାଇଛି; ଶତଶଃ ମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ର ରାକ୍ଷସ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଲଙ୍କାର ଏକ ବଡ଼ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଵାଳୀ ଅଛି, ଯାହା ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ଭିତରେ ମଣି, ପଦ୍ମରାଗ, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ। ସମସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଗଭୀର ଖାଲି ଅଛି, ଯାହା ଶୀତଳ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଗର ଓ ମାଛରେ ଭରିଥିବା। ସେଠାରେ ଖାଲିର ଦ୍ୱାରରେ ଚାରିଟି ବଡ଼ ଚଉଡ଼ା ରାସ୍ତା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ର ଲଗାଯାଇଛି ଏବଂ ଘରର ଶାରି ରହିଛି। ଏହି ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଆଗମନକୁ ବାରଣ କରେ; ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖାଲି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଢାକାଯାଇଛି। ଏଠି ଏକ ବଡ଼, ଅଚଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାସ୍ତା ଅଛି, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ମଞ୍ଚରେ ଶୋଭିତ। ରାବଣ ନିଜ ଶ୍ୱଭାବରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ, ସେନାର ଚଳାଚଳ ପ୍ରତି ସଚେତନ ଏବଂ ସତର୍କ ଅଛନ୍ତି। ଲଙ୍କା ଏମିତି ଏକ ଦେବତାମୟ କୋଟର ଭଳି, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଦଢ଼ ଅଛି; ଏହା କୌଣସି ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଚାରି ପ୍ରକାରର କୃତ୍ରିମ କୋଟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଅପାର ପାର ଉପରେ, ବହୁତ ଦୂରେ ଅଛି ଏବଂ ଚାରିପାଖରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ। ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି କୋଟ ପୁରାତନ ଦେବତା ନଗର ସମାନ; ଘୋଡ଼ା, ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଲଙ୍କା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ। ଏଠାରେ ଖାଲି, ଶତଶଃ ମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ର ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି, ଯାହା ପାପୀ ରାବଣଙ୍କର। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଏକେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳବାର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ, ଏଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଢାଳ ଓ ତଳବାର ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ରଥୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରମାନେ, ସମ୍ମାନିତ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶତ-ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଯାତୁଧାନ ଏବଂ ଏକ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ରାସ୍ତା ଭାଙ୍ଗିଦେଲି, ଖାଲି ପୂରିଦେଲି, ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇଦେଲି, ଦେଵାଳୀ ଭାଙ୍ଗିଦେଲି ଏବଂ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ସେନାର ଏକ ଭାଗକୁ ସଂହାର କରିଦେଲି। ଯେପରି ହେଉ, ବରୁଣଙ୍କ ଏହି ସମୁଦ୍ର ଅଟକିଯିବା ଉଚିତ; ବନରାମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ ବୋଲି ଧରିବା ଉଚିତ। ଅଙ୍ଗଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ପନସ, ନଳ ଏବଂ ନୀଳ ନାୟକ—ଏହିମାନେ ଥିଲେ ଅନ୍ୟ ସେନାର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ନିଶ୍ଚୟ ଏମାନେ ଅଟକି ଯିବେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ଏହି ବଡ଼ ସହର—ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଖାଲି, ଦ୍ୱାର, ଦେଵାଳୀ ଓ ମହଲ ସହିତ—ପରିତ୍ୟାଗ କରି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିବେ, ହେ ରାଘବ। ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ; ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଯାତ୍ରାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।