ଲଙ୍କାର ଶୀର୍ଷବାଗରେ ଲୋକପତି ହାନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ଅତିଶୀଘ୍ର ଅପରାଜେୟ ବୀର ବନରାଜମାନେ ଦଣ୍ଡ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଶସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଇ, ସିଂହ ଓ ବାଘଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ନେଇଥିବା ରାଜା ହାତୀ ପରି ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି। ଅତିଶୀଘ୍ର ବନରାଜଙ୍କ ଗର୍ଜନ, ପାହାଡ଼ ଓ ମେଘର ପରି ଶବ୍ଦ, ଲଙ୍କା ଓ ମଲୟ ପାହାଡ଼ର ଶୀର୍ଷବାଗରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେବ। ଅତିଶୀଘ୍ର ତୁମେ ଦେଖିବେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ରାଘବ, ଅରଣ୍ୟବାସରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ, ତୁମେ ସହିତ। ମୋ ମୂଳ୍ୟବାନ ଓ ଶୁଭ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା, ମିଥିଳାର ଶୁଭ ଦୁହିତା, ତୁମ ପ୍ରତି ଶୋକରେ ବିପ୍ଳବିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ। ଏହିପରେ, ମହାକାବ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ହାନୁମାନ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଯାହା ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେହି ବି ଚିନ୍ତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ବିଶାଳ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ କେବଳ ଗରୁଡ, ବାୟୁ କିମ୍ବା ହାନୁମାନ। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଲଙ୍କା, ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅପରାଜେୟ। ସେହି ନଗରକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବେ କିଏ? ରାକ୍ଷସଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କିଏ ବାହାରିପାରିବେ? ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହାନୁମାନଙ୍କ ସମାନ କିଏ ନୁହେଁ; ସେ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବକୁ ଏହି ମାନ୍ଦଣାରେ ମାପିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଦାସ, ମାଲିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦିଆଯାଇ, ଭକ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ। ଯେଉଁ ଦାସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ, ରାଜାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରେନି, ସେ ମଧ୍ୟମ ମନୁଷ୍ୟ। ଯେଉଁ ଦାସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅବଧାନୀ, ରାଜାଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରେନି, ସେ ନିମ୍ନତମ ମନୁଷ୍ୟ। ହାନୁମାନ ଏହି ଆଜ୍ଞା ସଫଳ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମୂଲ୍ୟ କମିନାହିଁ, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏବେ ରଘୁବଂଶୀ ଆମେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଓ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷିତ ହେଉଛୁ, ବୈଦେହୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା। ମୋ ହୃଦୟ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ବିପ୍ଳବିତ, କାରଣ ଏହି ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଆଣିଥିବା ପ୍ରତି ମୋର କିଛି ପ୍ରସନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ। ହାନୁମାନଙ୍କୁ ମୋର ଆଲିଙ୍ଗନ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୂତିର ସମାନ ମୂଲ୍ୟବାନ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେଲି। ଏପରେ ରାମ ଶୁଭ କଥା କହି, ହାନୁମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍କଳିତ ହେଲା। ତାପରେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଚିନ୍ତା କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଶୁଣାଇ କହିଲେ—ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଭଲ ଭାବରେ ସଫଳ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ସାଗର ପାଖରେ ଆସିଲାପରେ ମୋ ମନ ଆଉ ଚିନ୍ତିତ। ବନରାଜମାନେ କିପରି ଏହି ବିଶାଳ ଦୁର୍ଗମ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ? ବୈଦେହୀଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ବନରାଜମାନେ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିବାର କିପରି ସମାଧାନ ଅଛି? ଏପରେ ରାମ, ଶତ୍ରୁଦମନୀ, ଦୁଃଖରେ ବିପ୍ଳବିତ ହୋଇ, ହାନୁମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁଗ୍ରୀବ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ହେଉଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଶବ୍ଦ କହିଲେ। "ରାଘବ, ଏବେ ଆମେ ସୂଚନା ପାଇଛୁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତି ଜାଣିଛୁ; ତେଣୁ ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଚିନ୍ତିତ ହେବା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦ୍ୱାରା ନାହିଁ। ତୁମେ ଅତିବୁଦ୍ଧି, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ପଣ୍ଡିତ; ଏହି ସାଧାରଣ ଓ ନିଜକୁ ହାନି କରୁଥିବା ମନୋଭାବକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ଆମେ ଏହି ବିଶାଳ ଘଣ୍ଟି ଓ ମହା ମକର ତିରିଥିବା ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିବା, ଲଙ୍କାକୁ ଉପରେ ଯିବା, ତୁମ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରିବା। ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରେ, ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଫଳ ହେଉଛି, ଅପରାଧ ହୁଏ।" "ଏହି ବନରାଜମାନେ ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହାଁ, ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ; ଏହା ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋର ଦୃଢ ବିଶ୍ୱାସରୁ ଜାଣିଛି। ମୁଁ ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଶତ୍ରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।" "ଏଠାରେ ଏକ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ନଗରକୁ ଦେଖିପାରିବା; ରାଘବ, ତୁମେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ, ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦେଖିବା, ରାବଣ ବଧ ହେବା, ତୁମର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।" "ଭୟଙ୍କର ସାଗର, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ ନ ହେଲେ, ଦେବ, ଦାନବ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଲଙ୍କାକୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେନି। ଯେତେବେଳେ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ ହେବ, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଏପାରୁ ଓପାରକୁ ଯିବେ, ଜୟ ଆମର; ଏହି ବୀର ବନରାଜମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବେ।" "ତେଣୁ ରାଜା, ଏହି ଚଞ୍ଚଳ ମନକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ଏହି ଦୁଃଖ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟର ଶୂରତାକୁ ଶୋଷି ଦେଇଥାଏ। ମନୁଷ୍ୟ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଶୂରତାରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଦୃଢ ନିଷ୍ଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।" "ଏହି ସମୟରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଜାଗୃତ କର; ଶୂରମନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଃଖ ଓ ନଷ୍ଟ ଉପରେ ଦୁଃଖ ରଖିଲେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଫଳ ହୁଏ।" "ତୁମେ ବିଶ୍ୱଜ୍ଞ, ଶାସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା, ଉପଦେଶକ ମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଜୟ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ରାଘବ, ତୁମେ ଧନୁ ନେଲେ, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ?" ଏହିପରି ଶ୍ରୀରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତ, ଦୂଃଖ, ଶୂରତା, ଭକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ ଓ ଜୟର ଶୁଭ ଆଲୋଚନା ହେଲା; ଏବେ ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଏକଠା ହୋଇ, ଲଙ୍କା ମେଳା ଓ ରାବଣ ବଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।