ଓ ରାମ, ଏକ ଦିନ ଦିତିଙ୍କ ଶରୀରର ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଗର୍ଭ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତମୁଖୀ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଗ ଭାଗ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ସୁରିଳା ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା, ତେବେ ଦିତି ଜାଗି ଉଠିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ, “କାନ୍ଦିବେ ନାହିଁ, କାନ୍ଦିବେ ନାହିଁ,” କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ। ଦିତି କହିଲେ, “ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ,” ଏହା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଆଦରରେ ବଜ୍ରକୁ ହଟାଇ ନିଅଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ହାତ ଜୋଡି ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଦେବୀ, ଆପଣ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଚରଣ ପାଖରେ ଥିଲା। ସେଇ ସମୟରେ ମୁଁ ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କରିଦେଲି, ଯେଉଁ ଗର୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ମାରିଦେବାକୁ ଥିଲେ। ଏହି କାରଣରେ ଆପଣ ମୋତେ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।” ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ସତଚାଳିଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବା ପରେ, ଦିତି ଦୁଃଖ ଭରା ହୃଦୟରେ ଅଜୟ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଭରା କଥା କହିଲେ। ଦିତି କହିଲେ, “ମୋ ଅପରାଧରେ ଏହି ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା; ଦେବତାଙ୍କ ମହାନ୍ତ, ଏହି ଘଟଣାରେ ଆପଣଙ୍କ ଅପରାଧ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ ଚାହେଁ ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଭଲ କରନ୍ତୁ—ଏହି ସାତ ଗର୍ଭ ସାତ ମାରୁତ ଗୋଷ୍ଠୀର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ସାତ ଜଣେ ପବନ ଦ୍ୱାରା ଉଡି ଦେବଲୋକରେ ଘୁଡ଼ିବେ; ମାରୁତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଦେବସ୍ୱରୂପୀ, ମୋ ନିଜ ଶିଶୁ। ଏକ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ, ତୃତୀୟ ଜଣେ ଦିବ୍ୟବାୟୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତୁ। ଚାରି ଜଣେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦିଗ୍ଦିଗାନ୍ତରେ ଘୁଡ଼ିବେ। ଏମିତି ଏମାନେ ମୋ ପୁଅ। ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏମାନେ ମାରୁତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉନ୍ତୁ।” ଦିତିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ପୁରନ୍ଦର ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ଏହି ସବୁ ଆପଣ କହିଥିବା ପରି ହେବ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବସ୍ୱରୂପୀ, ଆପଣ ଚାହିଥିବା ପରି ଘୁଡ଼ିବେ।” ଏମିତି ମା-ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ତାପୋବନରେ ଏକ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ, ଓ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ରାମ, ପୂର୍ବରୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ସ୍ଥଳ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଦିତି ତାପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଅଲମ୍ବୁଷାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଵିଶାଳ। ଵିଶାଳ ଏଠାରେ ଏକ ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ, ନାମ ଦେଲେ ବିଶାଳା। ଵିଶାଳଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେମଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପରେ ସୁଚନ୍ଦ୍ର, ସୁଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱ, ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଶୃଞ୍ଜୟ, ଶୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବ, ସହଦେବଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ କୁଶାଶ୍ୱ, କୁଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ସୋମଦତ୍ତ, ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁଅ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ନଗରରେ ବସୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ନାମ ସୁମତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଦୟାରେ ବୈଶାଳୀର ସମସ୍ତ ରାଜା ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଉତ୍ତମ, ପ୍ରତାପୀ ଓ ଧର୍ମିକ। ଏଠାରେ ଆମେ ଏକ ରାତି ଆରାମରେ ବିତାଇବା। ଆଗାମି ସକାଳେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ତୁମେ ଜନକଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ସୁମତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଣିଲେ ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆସିଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହିତ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ହାତ ଜୋଡି ଅନୁସ୍ଥାନ କରି, ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରସାଦିତ, ଓ ମୁନି, ଆପଣ ମୋ ଭୂମିରେ ପାଦପଦ୍ମ ଚାଲିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ସବୁଠୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।” ଏଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଅଠଚାଳିଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏକାପରେକି ଦୁଇଜଣେ ମିଳି, ପରସ୍ପରର ନିକସ୍ତା ଜାଣି, ସମ୍ବାଦର ଶେଷରେ ସୁମତି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଆପଣ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ—ଏହି ଦୁଇ ଯୁବକ କିଏ, ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରତାପୀ, ହାତୀ ଓ ସିଂହ ଚାଲଣ ସମାନ, ବିର, ବାଘ ଓ ବଳଦ ଦେଖାଏ? ଏମାନେ ପଦ୍ମ ପତ୍ର ନୟନ, ତଳୱାର, ତୀର, ଧନୁର୍ବାଣ ଧରି, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରଙ୍କ ପରି ସୁନ୍ଦର। ଏମାନେ ଏଠାରେ ଦେବଲୋକର ଅମର ମନ୍ୟଙ୍କ ପରି ଆସିଛନ୍ତି, କିପରି ଏମାନେ ଏଠାରେ ପଦଯାତ୍ରା କରି ଆସିଛନ୍ତି, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, କେଉଁ ଚିହ୍ନ? ଏମାନେ ଏ ଭୂମିକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା ପରି ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି, ଦେହ, ଚାଲଣ, ଚାଳି ଏକ ରୂପ। କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏମାନେ ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ପଥ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ମୁଁ ଏହି ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ସୁମତିଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା, ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ, ରାକ୍ଷସମାନେ ହତ ହେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥା କହିଲେ; ଏହା ଶୁଣି ସୁମତି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଆତିଥ୍ୟ କଲେ। ଏହିପରେ, ସୁମତିଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଆତିଥ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଇ ରଘୁବଂଶୀ ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି, ମିଥିଳା ଦିଗରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଜନକଙ୍କ ଶୁଭ ନଗର ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ମିଥିଳାକୁ “ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ!” କହି ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।