ଦଧିମୁଖ ନାମକ ବନରକ୍ଷକ ବନର ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ସବୁ ବନବାସୀଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମୋ କଥା ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଖାଇବା ଓ ପିଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ବନରକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିବାକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ମୋ ଅନୁରୋଧକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅମାନ୍ୟ କରି, ଖାଇବା ଜାରି ରଖିଲେ। କିଏ କିଏ ଅବଶିଷ୍ଟ ମଧୁ ଫେଲିଦେଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖାଉଛନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ରୋକାଯାଏ, ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧରେ ଚାହାଁନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ରୁଧିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ରକ୍ଷକମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ବନର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ବନରାଜମାନେ ସେମାନେକୁ ବନରୁ ଉଖାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ଶୂରବୀର ବନରମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହେଇଯାଇଥିଲା, ରକ୍ଷକମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିଏ କିଏ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ମାଡ଼ିଲେ, କିଏ କିଏ ହାତ ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ିଲେ, କିଏ କିଏ ଚାହିଁ ଚାହିଁ ଟାଣି ନେଲେ, ଏବଂ କିଏ କିଏକୁ ମୃତ୍ୟୁ ପଥ ଦେଖାଇଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ମହାପ୍ରଭୁ ଆପଣ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ଏହି ଶୂରବୀର ରକ୍ଷକମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଧୁବନ ଏହି ବନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହେଉଛି।” ଦଧିମୁଖ ଏପରି ଭାବରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ରାଜା, ଏହି ବନରକ୍ଷକ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଏଉଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କ’ଣ କଥା କହିଲେ?” ତାହା ପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଚତୁର ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୂର ବନର ଦଧିମୁଖ ଆଖ୍ୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବନରମାନେ ମଧୁବନର ମଧୁ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଏପରି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇନଥିଲେ କେହି କରିନଥାନ୍ତେ; ଏହି ଗଛବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଯେଉଁ ରକ୍ଷକମାନେ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେମାନେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ମାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଧିମୁଖଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଦଧିମୁଖ ଆମେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲୁ ବନର ରକ୍ଷା ପାଇଁ; ଦେବୀ ସୀତା ଦ୍ରଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇଛନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି, ହନୁମାନ୍ ନିଶ୍ଚୟ। ହନୁମାନ୍ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ; କାମର ସଫଳତା ହନୁମାନ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଯେଉଁଠି ଜାମ୍ବବାନ୍ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବଳଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଠି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଶକ୍ତି ଓ ବିଶ୍ରୁତି ଅଛି। ହନୁମାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ଏଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟଥା ଏପରି କିଛି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହଁ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶୂରବୀରମାନେ ମଧୁବନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବନରମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ତଲାଶ କରି ଫେରି ଆସି, ଅପରିହାର୍ୟ ଥିବା ମଧୁବନକୁ ଉପଭୋଗ କରି ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ବନ ଉପଭୋଗ ହେଲା, ରକ୍ଷକମାନେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ମାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଦଧିମୁଖ ମିଷ୍ଟି କଥା କହିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ଦଧିମୁଖ ଶୂରବୀର ବନର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ସୌମିତ୍ରି, ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖ, ସୀତା ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବନରମାନେ ଫେରି ଆସି, ମଧୁ ପିଉଛନ୍ତି। ଭଳି, ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିଲେ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବନରମାନେ ଏପରି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଉଦ୍ୟାନକୁ ଉପଭୋଗ କରିନଥାନ୍ତେ।" ଏପରି କଥା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଅପାର କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ଦଧିମୁଖଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ପୁନି ବନରକ୍ଷକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି ଯେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଥିବା ବନରମାନେ ବନ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ମାନିବି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଫଳ ହେବା ପରେ ଉଚିତ। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ମଧୁବନକୁ ନିଜେ ରକ୍ଷା କର, ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବନରମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ପଠାଇଦିଅ। ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଶାଖାମୃଗମାନେ ଯେଉଁମାନେ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଉଦ୍ୟତ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ରଘୁନାଥ ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଦୁଇ ରାଘବ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଓ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରମାନେର ସଫଳତା ଦେଖି ବୃହତ୍ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ତାଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଗଲା। ଏହା ପରେ, ଦଧିମୁଖ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ରାଘବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଇ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅନ୍ୟ ଶୂରବୀର ବନରମାନେ ସହିତ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଗଲେ। ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଶୀଘ୍ର ଫେରି ଗଲେ; ଆକାଶରୁ ଭୂମିକୁ ଅବତରଣ କରି, ସେ ମଧୁବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଯାଇ, ଦେଖିଲେ ବନରମାନେ ମଧୁର ମଦରେ ମାତାଲ, ଅହଂକାରି ହୋଇ, ମଧୁ ମିଶ୍ରିତ ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ରାବ କରୁଛନ୍ତି। ଦଧିମୁଖ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କୁମୁଦ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୃଦୁଭାବୀ, ରକ୍ଷକମାନେ ତୁମକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ବୋଲି ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ ହେଉନାହାଁତୁ; ତାଙ୍କର ଅଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଘଟିଛି। ତୁମେ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଛ; ତୁମର ନିଜ ମଧୁ ଖାଅ; ତୁମେ ଏହି ବନର ଯୁବରାଜ ଓ ପ୍ରଭୁ। ଆଗରୁ ଯେଉଁ କ୍ରୋଧ ଦେଖାଯିଥିଲା, ତାହା ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା; ତୁମେ ଏହାକୁ ମାଫ କର, ଯେପରି ତୁମର ପିତା, ମନ୍ଦ୍ରିବର ରାଜା, ଗତକାଳେ ମାଫ କରିଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମର ଚେଚା, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମର ଚେଚାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହି ଆସିଛି, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।