ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ବନରା ମନେ ଭାବିଲେ, “ଅନୁଚିତ କଥା ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ଏପରି ଉଚିତ କାମ ତ କରିବା ଉଚିତ ଅଟୁଟ।” ଏହିପରି ଶୂର ବାଣୀ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ବନରା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, “ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ ବନରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ମଧୁବନ ଦିଗକୁ ଏମିତି ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ନଦୀର ଧାରା ଗଛ ଦିଗକୁ ଛୁଟିଯାଏ। ମଧୁବନ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଓ ଶୁଣିବାର ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ସାହରେ, ସମସ୍ତ ବନରା ମଧୁ ପିଲେ ଓ ରସାଳ ଫଳ ଖାଇଲେ। ଏହାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଲାଗି ଉଠିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ମଧୁବନରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ମାରିଲେ। କେହି ବନରା ଦେଖାଯାଏ ଜାର ଭରି ମଧୁ ହାତରେ ଧରି ପିଉଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। କେହି ମାରୁଥିଲେ, କେହି ଖାଉଥିଲେ; କେହି ମଧୁ ପିଇ ସେହି ମଧୁ ଚାଟି ଫେଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ, ମୁହଁ ମଧୁରେ ଲପ୍ସା ହୋଇଯାଉଥିଲା। କେହି ବନରା ଆନନ୍ଦରେ ଏକାପରେ ଏକାକୁ ମଧୁ ଲପ୍ସା ଦେଇ ମାରୁଥିଲେ, କେହି ଶାଖା ଧରି ଗଛ ତଳେ ବସିଯାଉଥିଲେ। ମଧୁର ମାତଲାପଣିରେ ସମସ୍ତ ବନରା ଜଣାପଡ଼ୁଥିଲେ, ଲତାପତ୍ର ଛାଡ଼ି ଶୁଇଯାଉଥିଲେ, ଅନେକ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିଲେ। କେହି ଏକାପରେ ଏକାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ, କେହି ଠେସ୍ ଖାଉଥିଲେ, କେହି ଉଚ୍ଚଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, କେହି ଆନନ୍ଦରେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ। କେହି ବନରା ମଧୁରେ ମାତି ଭୂମିରେ ଶୁଇଯାଉଥିଲେ, କେହି ଅତିସାହସିକ ଭାବରେ ହସୁଥିଲେ, କେହି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନେକ କାମ କରୁଥିଲେ। କେହି କିଛି କରି ପରେ କଥା କହୁଥିଲେ, କେହି ଜାଗିଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମଧୁବନର ରକ୍ଷକ, ଦଧିମୁଖଙ୍କ ଚାକର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷୁବ୍ଧ ବନରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ି ଦିଆଯାଇ, ଚାରିପଟେ ପଳାଇଗଲେ, ନିଜ ଘୁଟି ଘସି ନେଲେ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ପଥ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦଧିମୁଖଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, କହିଲେ, “ହନୁମାନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ବନରାମାନେ ଶକ୍ତିବଳରେ ମଧୁବନକୁ ଉଜାଡ଼ି ଦେଲେ; ଆମେ ଘୁଟି ଘସି ଦେଖିଲୁ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ପଥ ଦେଖାଯାଇଲା।” ଦଧିମୁଖ, ମଧୁବନର ରକ୍ଷକ ବନରା, ଏହି ଖବର ଶୁଣି ରାଗିଗଲେ, ତେବେ ସେ ନିଜ ଚାକରମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, କହିଲେ, “ଆସ, ଚଲ! ଆମେ ଏହି ଅତି ଅଭିମାନୀ ବନରାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧୁ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଶକ୍ତିବଳରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା।” ଦଧିମୁଖଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ବନରା ତାଙ୍କ ସହ ଆଉଥରେ ମଧୁବନକୁ ଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଧିମୁଖ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି ଦୌଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ସମସ୍ତ ବନରା ଚଲିଗଲେ। ଏହି ବନରାମାନେ ପାଥର, ଗଛ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଧରି ରାଗରେ ସେଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ହାତୀ ସଦୃଶ ବନରାମାନେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ରାଗରେ ବନରାମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ମୁହଁ କଟି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଧିମୁଖଙ୍କୁ ରାଗିତ ଦେଖି, ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ଏବେ ଅଙ୍ଗଦ ରାଗରେ ଦଧିମୁଖଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଗଛ ଧରି ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ଦୁଇହାତରେ ଧରି ଦଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି କଥା ଭାବିଲେ ନାହିଁ ଯେ, “ଏହିଏ ମୋର ବଡ଼।” ଶକ୍ତିରେ ଦଧିମୁଖକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଦଧିମୁଖଙ୍କ ହାତ, ଜଂଘା, ମୁହଁ ଭାଙ୍ଗି ରକ୍ତରେ ଲପ୍ସା ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ଶୂର ବନରା ଅବସ୍ଥିର ହେଇ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅଚେତନ ହେଲେ। କିଛିପରି ନିଜକୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେ ନିଜ ଚାକରମାନଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଗୁପ୍ତଭାବରେ କହିଲେ, “ଆସ, ଚଲ! ଯେଉଁଠାରେ ଆମ ବନରାପତି ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ସହ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବା।” “ଆମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମ ସମସ୍ତ କଥା କହିବା। ସେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଗି ଏହି ବନରାମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ। ଏହି ମଧୁବନ ବସ୍ତବରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର, ତାଙ୍କ ବାପା ଓ ପୁରୁଷ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ। ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମଧୁ ଲୋଭରେ ଜୀବନ ହରାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ଏହି ପାପୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ; ମୋର ରାଗର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଦେଖିବେ।” ଏପରି କହି ଦଧିମୁଖ ତାଙ୍କ ଚାକରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଚଲିଗଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦଧିମୁଖ ଚତୁର ବୁଦ୍ଧିରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ବନରାପତି ସୁଗ୍ରୀବ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦଧିମୁଖ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲେ। ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ସମସ୍ତ ଚାକରମାନେ ଥିଲେ, ଦଧିମୁଖ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପରି ଦଢ଼ି ଦାଉଡ଼ି ଆସିଲେ। ଦୁଃଖିତ ମୁହଁରେ, ହାତ ଜୋଡି ସେ ଶୀଘ୍ର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଦେ ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହିପରି ଦେଖି, ବନରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ଉଠ, ଉଠ! କାହିଁକି ମୋର ପାଦ ପରେ ପଡ଼ିଛ? ତୁମକୁ ନିରାପଦ ଦେଉଛି—ସତ୍ୟ କଥା କହ, କ’ଣ ଘଟିଛି?” “ସମସ୍ତ କଥା ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ କହ, ଯାହା କହିବା ଉଚିତ। ମଧୁବନରେ ସବୁ ଠିକ୍ ଅଛି କି? ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ବନରା।” ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି ଭରସାଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ଶୂର ଦଧିମୁଖ ଉଠି ନିଜ କଥା କହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।