ଲଙ୍କାକୁ ଜୟ କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଦଳକୁ ବିନାଶ କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରି, ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ଚଳିଯିବା ଉଚିତ୍—ଏହିପରି ବିଚାର କରି ଭାଲ୍ୟୁ ଭରି ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଅଙ୍ଗଦ। ସେ କହିଲେ, “ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ବିନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଆଉ କ’ଣ କରିବାକୁ ବାକି ରହିଛି? ଆମେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ନେଇ ଚଳିଯିବା ଉଚିତ୍।” ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଏହି ମଧ୍ୟ କହିଲେ, “ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସାଇ ନେବା ଉଚିତ୍, ଏହି ସମସ୍ତ ବନରାଜୀ କିମ୍ବା ବନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟଥା କିଛି କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।” ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ, “ଆମେ ନିଜେ ଯାଇ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟକୁ ବଧ କରି, ରାଘବ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍।” ତେବେ ଜାମ୍ବବାନ୍, ବନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଅର୍ଥବୋଧ ଥିବା, ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି କରିଥିବା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେଉଁଠି କହିଲେ, “ମହାମତିଶାଳୀ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଏହା ଆମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ। ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଖୋଜିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ପାଇଛୁ। ସୀତାଙ୍କୁ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମଙ୍କି ରାଜା କିମ୍ବା ଚତୁର ରାମ କୌଣସି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ଖୁସି ହେବୁନାହିଁ। ରାଘବ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ସେ ନିଜ ବଂଶର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସବୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବନରମାନେ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ନେତା କିପରି ଅସତ୍ୟ କାମ କରିପାରିବେ? ଏହି କାମ ેଫଳହୀନ ହେବ ଓ କୌଣସି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳିବ ନାହିଁ। ବନରମାନେ ଯେଉଁ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଇଯିବ। ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପ୍ରବଳ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କଠାରେ ଯାଇ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବାର ସୁବର୍ତ୍ତମ ଖବର ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମତ ଆମର ଏତେ ଦୃଢ଼ ନୁହେଁ ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ବରଂ ଯେପରି ରାମଙ୍କ ମନ ନିଷ୍ଠିତ, ସେଇପରି ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କର। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପରେ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ପ୍ରବଳ ହନୁମାନ୍ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବନରମାନେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତ ସମ ଦୃଢ଼ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ମଦୋନ୍ମତ ମହାଗଜମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନଜରରେ ଧରି ନେଇଯିବା ପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, କାରଣ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିୟମିତ ମନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ରାଘବଙ୍କ କାମ ସଫଳ ଓ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବାର ଗୌରବ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ମନ କଲେ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଲଫାଇ, ନନ୍ଦନ କାନନ ସମ ପ୍ରବଳ ଗଛ ଥିବା ଏକ ବୃହତ୍ କାନନ—ମଧୁବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ମଧୁବନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ସେଠାରେ ଦଧିମୁଖ ନାମକ ଏକ ବନର, ଯିଏ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମାମା, ଏହି କାନନକୁ ସବୁବେଳେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମଙ୍କିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, କାରଣ ଏହି ମଧୁବନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲା। ମଧୁବନ ଦେଖି, ମଧୁବର୍ଣ୍ଣୀ ବନରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମଧୁ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଅଙ୍ଗଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଯାହା ଭାବିଥିଲେ, ତାହା ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧୁ ଖାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ। ଏହିପରି ଅନୁମତି ମିଳିବା ସହିତ, ବାଲିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ନେତୃତ୍ୱରେ ବନରମାନେ ମଧୁଭରା ଗଛ ଉପରେ ଝାପିଲେ। ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ମତ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ବନବାସୀ ଉତ୍ସବ ମନାଇ, ପୁନି ପୁନି ନାଚିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। କେହି ଗାଉଛନ୍ତି, କେହି ହସୁଛନ୍ତି, କେହି ନାଚୁଛନ୍ତି, କେହି ବନ୍ଦନା କରୁଛନ୍ତି; କେହି ପଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, କେହି ଘୁରୁଛନ୍ତି, କେହି ଲଫୁଛନ୍ତି, କେହି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଛନ୍ତି। କେହି ଏକାଉପରେ ଭରସା କରୁଛନ୍ତି, କେହି ଅତିକଥା କହି ହସୁଛନ୍ତି; କେହି ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, କେହି ଉପରୁ ତଳକୁ ଝରିପଡ଼ୁଛନ୍ତି। କେହି ତଳୁ ଉପରକୁ ଦୃତ ଲଫାଇଯାଉଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ ଗାଇ ଓ ହସୁଥିବାବେଳେ ଆସୁଛନ୍ତି, କେହି ହସି ଓ କାନ୍ଦି ଆସୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟେ ମାରିବା ଓ ଗଜ୍ଜନ କରିବାରେ ଆସୁଛନ୍ତି; ସମଗ୍ର ବନରସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ କେହି ମତ୍ତ ନଥିଲେ ନାହିଁ, କେହି ଅଭିମାନୀ ନଥିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଦଧିମୁଖ ରାଗରେ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ, ଏହି ବନ ଧ୍ୱଂସ ଓ ଗଛ ଫୁଲ ପତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବନରମାନେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଉତ୍ସାହିତ ବନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରି କଷ୍ଟ ଦେଲେ, ଦଧିମୁଖ ଦୃଢ଼ ମନେ ବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ସେ କେହିଠାରେ କଠୋର କଥା କହିଲେ, କେହିଠାରେ ହାତରେ ମାଡ଼ିଲେ, କେହିଠାରେ ବିବାଦ କଲେ, ଆଉ କେହିଠାରେ ମନାଇଲେ। ତେବେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ତା ଦେଖି, ଭୟହୀନ ବନରମାନେ ଦଧିମୁଖଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ ଭାବି ଟାଣି ନେଲେ। ନଖ, ଦାନ୍ତ, ହାତ ଓ ପାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ସେମାନେ ଦଧିମୁଖଙ୍କୁ ଘେରି ଧରି, ବୃହତ୍ କାନନକୁ ଉପଭୋଗ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହନୁମାନ୍, ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନେ ମଧୁ ଉପଭୋଗ କର, ଓ ବନରମାନେ। ତୁମମାନେ ଯେଉଁ ବାଧା ଆସିବ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ରୋକିଦେବି।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ଖୁସି ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ବନରମାନେ ମଧୁ ପିଉନ୍ତୁ। ନିଶ୍ଚୟ, ମୁଁ ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ମାନିବି, କାରଣ ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି। ଅନୁଚିତ ଯଦି କରିବା ଉଚିତ୍, ତେବେ ଏପରି ଉତ୍ସବ କରିବା ତ ଅତିଶୟ ଉଚିତ୍।