ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ଏହି ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶୀଘ୍ର ଓ ପ୍ରବଳ, ବନରାମଧ୍ୟରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ପିତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟାରୁ, ଏମାନେ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଙ୍କ ମହିମା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଅଭିମାନ ଓ ବର ପାଇଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଏମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅଜୟ କରିଥିଲେ, ଯାହାକି କାହାର ଦ୍ୱାରା ବି ଭଙ୍ଗ ହେବାକୁ ନାହିଁ। ଏହି ଅପାର ବରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଏକ ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଦଳିଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ବୀରମାନେ ଦେବତାମାନେ ପିଇଥିବା ଅମୃତ ସେବନ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଯଦି ଏମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମାତ୍ରେ ହସ୍ତୀ, ରଥ, ଅଶ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ସେନାସମେତ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ ଦୂରେ ରୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏକା ହୋଇ ଲଙ୍କା ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରିପାରିବି। ଯଦି ମୋ ସହ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରବଳ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ଲଙ୍କା ଓ ରାବଣଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ କରିବା କେତେ ସହଜ! ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଶସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଛ, ଏବଂ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ଦହିଯାଇଥିବା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ଯଦି ମାତ୍ର 'ଦେବୀକୁ ଦେଖିଲୁ, ନେଇ ଆସିପାରିଲୁ ନାହିଁ' ବୋଲି ଖବର ଦେବାକୁ ଯାଉଛ, ତେବେ ତୁମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତାପକୁ ଅନୁଚିତ ମନେ ହୁଏ। ବନରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଲମ୍ପଟି ହେଉ କିମ୍ବା ପ୍ରାକ୍ରମରେ, ଦେବତା ବା ଦାନବମାନେ ତୁମ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ଲଙ୍କା ଓ ତାହାର ସମସ୍ତ ସେନା ଜିତି, ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରି, ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ଯିବା ଉଚିତ—ଏହିପରି କରିଲେ ଆମର କାମ ସାର୍ଥକ ଓ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଅବଶେଷ ରହିଛି? ଆମେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ନେଇ ଚଲିଯିବା ଉଚିତ। ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସାଇବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ କିମ୍ବା ବନରାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଭୁଲ କାମ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଚାଲ, ଆମେ ନିଜେ ଯାଇ, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରାଘବ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖ ଦର୍ଶନର ଯୋଗ୍ୟ ହେବା। ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଥିବା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ, ବନରାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଜାମ୍ବବାନ କହିଲେ, “ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ଏହା ଆମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହଁ। ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସନ୍ଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଆଜ୍ଞାପ୍ତ। ମଙ୍କିରାଜ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିପ୍ରଜ୍ଞ ରାମ ଯେଭଳି ଭାବେ ନେଇ ଆସନ୍ତି, ଏଭଳି ଭାବେ ଆଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସୀତା ଆମକୁ ପ୍ରୀତିଦାୟି ହେବେ ନାହିଁ। ରାଘବ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସଦୃଶ, ସେ ନିଜ ଉତ୍ପତ୍ତି ଘୋଷଣା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ୱୟଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବନରାମାନେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିପରି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅସତ୍ୟ କାମ କରିପାରିବେ? ଏପରି କାମ ଅଫଳ ହେବ, ଓ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ ନାହିଁ। ବନରାମାନେଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ପ୍ରାକ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯିବ। ତେଣୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପ୍ରବଳ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦେବା ଉଚିତ। ଆମ ମତ ଏତେ ଦୃଢ଼ ନୁହଁ, ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ବରଂ ରାମଙ୍କ ମନ ଯେପରି ନିଶ୍ଚିତ, ସେହିପରି ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ଭାବିବା ଉଚିତ।” ଏହାପରେ, ପବିତ୍ର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏକାଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏଠି, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ପ୍ରବଳ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସଦୃଶ, ମତ୍ତ ମହାଗଜମାନେ ପରି, ବିଶାଳ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବେ ମାନ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନେତ୍ରେ ଧରି ଚାଲିଥିଲେ, କାରଣ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରାଘବଙ୍କ କାମ ସାର୍ଥକ କରିବା ଓ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଏହି ବନରାମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି ବଡ଼ ଗର୍ବିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଯୁଦ୍ଧର ଆଶାରେ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ, ରାମଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇଥିଲେ। ତା'ପରେ, ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଲାଘୁଚାଳି ଉଡ଼ି, ଶତ-ଶତ ବୃକ୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ନନ୍ଦନବନ ସଦୃଶ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନର ନାମ ମଧୁବନ, ଯାହା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲରେ ରକ୍ଷିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି। ଏଠି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମାମା ଦଧିମୁଖ ନାମକ ବନରା, ସଦା ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ବନରାମାନେ ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚି ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, କାରଣ ଏହା ବନରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଉଦ୍ୟାନ। ମଧୁବନ ଦେଖି, ମଧୁର ରଙ୍ଗର ବନରାମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମଧୁ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ। ତା'ପରେ, ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଅନୁଗତ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ସହ ଅଙ୍ଗଦ ଏହି ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଯେ ସମସ୍ତେ ସ୍୵େଛାରେ ମଧୁ ଭୋଗ କରିପାରିବେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ସହିତ, ବନରାମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷମାନେ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ମତ୍ତ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଅନୁମତି ମିଳି, ସମସ୍ତ ବନବାସୀ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରି, ମନ ଭରି ଉଲ୍ଲାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିଏ ଗୀତ ଗାଉଛି, କିଏ ହସୁଛି, କିଏ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, କିଏ ବନ୍ଦନା କରୁଛି; କିଏ ଲୁଡ଼ିଯାଉଛି, କିଏ ଘୁରୁଛି, କିଏ ଲମ୍ପଟି ମାରୁଛି, କିଏ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଛି। କିଏ ଏକାଉପରେ ଏକା ଭରସା କରି ଦଁଡାଇଛି, କିଏ ଅତିକଥା କହୁଛି; କିଏ ବୃକ୍ଷରୁ ବୃକ୍ଷକୁ ଧାଉଛି, କିଏ ଟାହା ଉପରୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ୁଛି। କିଏ ବେଗରେ ମାଟିଠାରୁ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ଉପରକୁ ଲମ୍ପଟି ମାରୁଛି; କିଏ ଗାଇ ଓ ହସୁଛି, ଆଉ କିଏ ହସି ଓ କାନ୍ଦୁଛି।