ହନୁମାନ୍ କହିଲେ—"ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଲଙ୍କାକୁ ଆସିଥିଲି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନିହସଙ୍ଗାର ବିଷୟରେ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଯେଉଁ କଥା ଘଟିଥିଲା, ସେ ସବୁ ମୋଠାରୁ ପଚାରିଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରି, ମୁଁ ତୁମେଁଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଜନ୍ମରୁ ବାନର। ମୋତେ ରାମଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଜାଣ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତା ଓ ବାନର ମଧ୍ୟରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅଂଶ। ମୁଁ ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଛି। ମୋ ମୁଖରୁ ତୁମେ ଏହି ଆଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ତୁମକୁ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଛନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବ, ଯେଉଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସହିତ ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଥିଲେ; ସେ କେବଳ ଉପକାରୀ ଓ ଉଚିତ କଥା କହିଥିଲେ। ମୁଁ ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବଡ଼ ପୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲି, ସେଠି ଶୂରବୀର ରାଘବ ମୋ ସହ ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ମୋ ଭାର୍ୟାକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଚୁରିକରି ନେଇଯାଇଛି; ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ତୁମେ ମୋ ସହ ଚୁକ୍ତି କର।' ଯେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ବାଲି ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥିଲା, ସେଉଁଠି ରାଘବ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀରେ ମିତ୍ରତା କରିଥିଲେ। ଏକ ତୀରରେ ବାଲିଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୟାଳୁ ରାମଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ମୁଁ ତୁମେଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି। ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣି, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଉ, ନହେଲେ ବୀର ବାନରମାନେ ତୁମର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ। ବାନରମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି କେବେଁ ମଧ୍ୟ କାହାରୁ ଜଣାଯାଇନଥିଲା; ସେମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଯାଏଁ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଦାନ କଲି, ଏବଂ ତାପରେ ରାବଣ ରୂଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଚାହିଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ, ମୋ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନରେ, ମୋତେ ବଧ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ତେବେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ ମୋ ପକ୍ଷରେ ବିନୟ କଲେ—'ହେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଅଟଳ ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ତୁମେ ରାଜଧର୍ମ ବିରୋଧୀ ପଥକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛ।' 'ଦୂତଙ୍କ ବଧ କରିବା ରାଜନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ; ଦୂତ କାହା କହିଛି, ତାହା ସୁନିବା ଉଚିତ। ଦୂତ ଯଦି ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ, ବଧ ନୁହେଁ।' ବିଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ଆଦେଶ ଦେଲେ—'ତାଙ୍କ ପୁଛକୁ ଆଜି ଜଳାଇଦିଅ।' ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ମୋ ପୁଛକୁ ପଟି ଓ ତନ୍ତୁରେ ଗୁଣ୍ଡି ମାଡ଼ି ଭଲଭାବେ ଝାଙ୍କିଦେଲେ। ସେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋ ପୁଛକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗେଇ, କଠର ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ମୋତେ ମାଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି ବହୁ ଦୈଠି ଦେଇ ମୋତେ ବାନ୍ଧି ରଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ କେବଳ ଦିନେ ନଗର ଦେଖିବା ଆଗ୍ରହ ଥିଲା, ତେଣୁ କିଛି ବେଦନା ଅନୁଭବ କରିଲି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଶୂର ବୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ବନ୍ଧି, ଆଗ୍ନିରେ ଢାକି, ରାଜପଥ ଦେଇ ନଗର ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। ତାପରେ, ମୋର ଅଶିମ ଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ଆପଣ ଦେହକୁ ସଂକୋଚିତ କରି, ସେଇ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି ମୋ ସ୍ୱଭାବିକ ରୂପରେ ଦଣ୍ଡାଇଲି। ଏକ ଲୋହା ଗଦା ଧରି, ମୁଁ ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରିଦେଲି, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ନଗର ଦ୍ୱାରକୁ ଲାଘିଲି। ମୋ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପୁଛରେ ଲଙ୍କାର କୋଟ, ଦ୍ୱାର, ସବୁକିଛି ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲି, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ଏବେ ମନେ ହେଉଛି, ନିଶ୍ଚୟ ହେବାକୁ ସୀତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, କାରଣ ଲଙ୍କାର ଏକଠିଏ ସ୍ଥାନ ଅଖଣ୍ଡ ରହିନାହିଁ; ସମସ୍ତ ନଗର ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଉଥିବା ବେଳେ, ନିଶ୍ଚୟ ସୀତା ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବି ମୁଁ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲି, ଏବଂ ଏହା ଭାବିଲି ଯେ ରାମଙ୍କର ଏହି ବଡ଼ କାମ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଫଳ ହେଲା। ଏପରି ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଡୁବି ଥିବା ବେଳେ, ଦେବଦୂତମାନଙ୍କ ଶୁଭ ବାଣୀ ଶୁଣିଲି—'ସୀତା ଦଗ୍ଧ ହୋଇନାହାନ୍ତି।' ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଖବର ଶୁଣି ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ହେଲା। ଅନୁଭବ କରିଲି, 'ସୀତା ଅଦଗ୍ଧ'—ଏହା ଅପଶକୁନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଲା; କାରଣ ମୋ ପୁଛ ଜ୍ୱଳିଲା ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇପାରିଲା ନାହିଁ। ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ମଧୁର ପବନ ବହିଲା; ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଓ ଚିହ୍ନରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଲି। ଋଷିମାନଙ୍କ ବାଣୀ ଓ ସ୍ୱୟଂ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ପୁନିଥରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେଁଠାରୁ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ମୁକ୍ତ ହେଲି। ତାପରେ ପାହାଡ଼କୁ ଯିବାବେଳେ ପୁନି ଏକ ବିପଦ ଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଆଗ୍ରହରେ ମୁଁ ପଥେ ଫେରିଲି। ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁ ପଥେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଇ ପଥ ଚାଲି ଏଠାରେ ଆସି ତୁମକୁ ଦେଖିଲି। ରାଘବଙ୍କ କୃପା, ତୁମର ଶକ୍ତି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଏଠି ସମସ୍ତ କାମ ମୋତେ ଉଚିତଭାବେ ହୋଇଯାଇଛି; ଯାହା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି, ତାହା ଏବେ କରାଯାଉ। ଏହାପରେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଉନଅଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଏହି ସବୁ କଥା କହି ଶେଷ କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ପୁନି କିଛି ଅନ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାଘବଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଫଳିଛି; ସୀତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି।