ଏହି ଉତ୍କଳ ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି—ଏକ ସମୟରେ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ, ଷଷ୍ଟି କୋଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅପ୍ସରା ଉପଜିଲେ; ତାଙ୍କର ସେବକ-ସେବିକାମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ଉପରେ ଅଧିକାର ନେଲେ ନାହିଁ; ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ରଘୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା ବାରୁଣୀ ଉପଜିଲେ, ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ପାଇଁ ଆଶା କରି। ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ଅପରାଧ ହୀନ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ଏହିପରି, ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅସୁର ହେଲେ, ଆଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସୁର ହେଲେ; ଦେବମାନେ ବାରୁଣୀଙ୍କ ଗ୍ରହଣରେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଉପଜିଲା, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଉପଜିଲା, ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅମୃତ ମଧ୍ୟ ଉପଜିଲା। ଏହି ଅମୃତ ପାଇଁ, ରାମ, ବଡ଼ ଗୋତ୍ର ନାଶ ହେଲା; ଆଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ସମସ୍ତ ଅସୁର ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲା। ଯେତେବେଳେ ସବୁ କିଛି ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ମୋହନୀ ରୂପ ଧରି, ଶୀଘ୍ରତାରେ ଅମୃତକୁ ହରିଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିକଟ କଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପାତିତ ହେଲେ। ଆଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ନିପାତିତ ହେଲେ। ଏଠିରେ ଚଳିଥିବା ଚତୁର୍ଶିତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନିପାତିତ ହେବା ପରେ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ; ସେ ନିଜ ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ (ମାରୀଚଙ୍କ ପୁଅ) କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମୋ ପୁଅମାନେ ନିପାତିତ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ଏକ ପୁଅ ଚାହେଁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ।" "ତେଣୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି; ଆପଣ ମୋତେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଏକ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ।" ଦିତିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହିପରି ହେଉ; ଶୁଭ ହେଉ। ଶୁଧ୍ଧ ରୁହ, ତପସ୍ୟାର ଅଧିକାରୀ। ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ।" "ଯଦି ତୁମେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧ ରୁହ, ତେବେ ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବ।" ଏହିପରି କହି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଋଷି ଦିତିଙ୍କୁ ମୂଦ୍ରା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ତାପରେ ନିଜ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଯାଇଗଲେ। କଶ୍ୟପ ଯାଇଥିବା ପରେ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, କୁଶପ୍ଲବ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ରାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, କୁଶ, କାଠ, ପାଣି, ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଦେଇ ସେବା କଲେ। ମାଲିଶ ଓ କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର କରି, ସେ ସମୟ ସମୟରେ ଦିତିଙ୍କୁ ଉପଚାର କଲେ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟାରେ ଦସ ବର୍ଷ ବାକି ରହିଲା, ରଘୁ ବଂଶର ଅବତାର ରାମ, ଦିତି ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦସ ବର୍ଷ ରହିଛି ମୋର ତପସ୍ୟା; ତା ପରେ ତୁମେ ତୁମର ଭାଇକୁ ଦେଖିପାରିବ।" "ମୁଁ ଯେଉଁ ପୁଅ ପାଇବି, ସେ ତୁମ ସହିତ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବାରେ ଉତ୍ସୁକ ରହିବ।" "ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁମ ବଡ଼ ଚିତ୍ତ ବାପା କଶ୍ୟପ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି।" ଏହିପରି କହି, ଦିତି ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ହ ହେବା ସମୟରେ ଘୁମି ଗଲେ, ତାଙ୍କର ପାଦରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ରଖିଲେ। ଦିତିଙ୍କ ଏହି ଅଶୁଧ୍ଧ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ ଓ ଖୁସି ହେଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କ ଶରୀରର ମୁଖ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ନିକଟ ଯାଇ, ଶକ୍ତିରେ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଦେଲେ। ଏହି ଭାଗକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତପ୍ରଶ୍ଵ ମାଘା ଦ୍ୱାରା ଭାଗିବା ସମୟରେ, ଗର୍ଭ ମଧୁର କାନ୍ତିରେ ଚିତ୍କାର କରିଲା; ଦିତି ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଉଠି ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ, "କାନ୍ଦନି, କାନ୍ଦନି," ଏବଂ ଏହି ଚିତ୍କାର ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହାକୁ ଭାଗିଦେଲେ। ଦିତି କହିଲେ, "ମାରିନି, ମାରିନି," ଏବଂ ମାତୃବାକ୍ୟର ସମ୍ମାନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଛ ହଟିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଳ ଜୋଡି ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦେବୀ, ତୁମେ ଅଶୁଧ୍ଧ ଘୁମି ଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ପାଦରେ ରଖି।" "ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ଭକୁ ଭାଗିଦେଲି—ଯିଏ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିପାରିବାକୁ ଥିଲେ। ଏହିପାଇଁ ମୋତେ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ।" ଏଠିରେ ସତ୍ୟ ଉତ୍କଳ ରାମାୟଣର ସତଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଯିବା ପରେ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଅଜୟ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: "ମୋର ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଯିଛି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବ, ଏହି ମାମଲାରେ ତୁମର କିଛି ଅପରାଧ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ଚାହେଁ, ଏହି ଗର୍ଭର ଭାଗ୍ୟରେ କିଛି ଉପକୃତି କର; ଏହି ସାତ ଭାଗ ସାତ ମାରୁତ ଗୋଷ୍ଠୀର ରକ୍ଷକ ହେଉ।" "ଏହି ସାତ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବୋହି, ମୋ ପୁଅ ଭାବରେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିବେ; ସେମାନେ ଦେବ ରୂପ ମାରୁତ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଉ।" ଏହିପରି ଦିତିଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଆଶା ସହ ମାରୁତମାନଙ୍କ ଉପତିତି ହେଲା, ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ତମ ହିତ ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ଚିରସ୍ମରଣୀୟ ହେଲା।