ପବିତ୍ର ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠି ବସିଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଖୁସିରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭାବରେ କଥା କହିଲେ। ସେ ହନୁମାନ—ବାୟୁପୁତ୍ର—ଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ ମାଥିଲୀଙ୍କୁ କିପରି ଦେଖିଲ? ସେଠାରେ ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଏବଂ କ୍ରୂର ରାବଣ ସେଠାରେ ସେଙ୍କୁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରୁଛି? ଏ ସବୁ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଆମକୁ କୁହ। ତୁମେ ମାଥିଲୀଙ୍କୁ କିପରି ଖୋଜିଲ? ସେ ତୁମକୁ କ’ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ? ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ ଆମେ ପୁଣି କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଭାବିବା। ଆମେ ଯେଉଁଠାରୁ ଫେରିଛୁ, ସେଠାରେ କ’ଣ କହିବା ଓ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କ’ଣ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହି ସବୁ ତୁମେ ଆମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କର।” ଏଭଳି ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇ, ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ମାଥା ନମାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: “ତୁମମାନେ ଦେଖିଥିବା ପରି, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲାଘୁଛି। ଯିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଧା ଆସିଲା—ସେ ଥିଲେ ଏକ ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣର ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପର୍ବତ। ସେ ପର୍ବତ ମୋ ପଥରେ ଅବରୋଧ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଥିଲେ। ମୁଁ ଏହାକୁ ବାଧା ଭାବିଲି, ଏବଂ ଏହି ଦିବ୍ୟ, ସୁନାର ଓ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ପାଖକୁ ଗଲି। ମୋ ମନରେ ଠାରିଲି: ‘ମୁଁ ଏହି ବାଧାକୁ ଭାଙ୍ଗିବି।’ ତେଣୁ ମୁଁ ମୋ ପୁଛରେ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତକୁ ଆଘାତ କଲି। ମୋ ଆଘାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ମତେ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଖର ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତାପରେ, ମୋ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦେଖି, ସେ ବଡ଼ ପର୍ବତ ମୋତେ କଥା କହିଲେ। ସେ ମୋତେ ମିଠା ସ୍ୱରରେ ‘ପୁଅ’ ବୋଲି ଡାକିଲେ, ଏବଂ କହିଲେ: ‘ମୁଁ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଭାଇ, ତୁମର ବାପାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ—ମୋ ନାମ ମୈନାକ, ମୁଁ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ବସୁଛି। ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ପର୍ବତମାନେ ପଖା ଥାଏ। ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅସୁବିଧା ଦେଉଥିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ହଜାର-ହଜାର ପର୍ବତର ପଖା କାଟିଦେଲେ। ତେବେ, ତୁମ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବାପା ବାୟୁଦେବ ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲେ—ମୋତେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସରେ ରଖିଦେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ରାଘବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।’ ମୈନାକଙ୍କ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମୁଁ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପର୍କରେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି। ସେ ପର୍ବତ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ମାନବ ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ଅତି ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମୁଁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଥିଲି, ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ସର୍ପମାତା ଦେବୀ ସୁରସା। ସେ ମୋତେ କହିଲେ: ‘ହେ ବନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ତୁମର ଭୋଜନ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇବି, କାରଣ ଦେବମାନେ ଏହା ଆମାନ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।’ ସୁରସାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି, ମୁଁ ମୁଖ ମାଲିନ୍ୟ ହୋଇ କହିଲି: ‘ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତାକୁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ଅପହରଣ କଲା। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତ ଭାବେ ଯାଉଛି। ଆପଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ରାମଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍; କିମ୍ବା, ମୁଁ ମୈଥିଲୀ ଓ ନିର୍ମଳ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲା ପରେ ଆପଣ ଇଚ୍ଛାମତେ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପୁଣି ବାହାରିବି—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଦେଉଛି।’ ମୋ କଥା ଶୁଣି, ସୁରସା କହିଲେ: ‘ଏହା କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହି ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦ।’ ତାପରେ ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲି; ତେବେ ମୁଁ ଆଉ ଆଧା ଚଉଡ଼ା ହେଲି, ଏବଂ ସେ ମୋ ଆକାରଠାରୁ ବଡ଼ ମୁଖ ଖୋଲିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଖ ଏପରି ଖୋଲା ଦେଖି, ମୁଁ ଆଉ ଛୋଟ ହେଲି, ଏବଂ ଅଙ୍ଗୁଳି ଆକାର ହେଇଗଲି। ତୁରନ୍ତ ସେ ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପୁଣି ବାହାରିଲି। ତାପରେ ସୁରସା ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋତେ କହିଲେ: ‘ହେ ବନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାଅ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ତୁମ କାମ ସଫଳ କର; ମୈଥିଲୀକୁ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେ। ଖୁସି ହେଉ, ବଳଶାଳୀ ବନର—ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ।’ ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋତେ ‘ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ଗରୁଡ଼ ପରି ବିଶାଳ ଆକାଶ ମାନେ ଉଡ଼ିଗଲି; ମୋ ଛାୟାକୁ କେହି ଧରିନେଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କିଛି ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ। ମୋ ଗତି ଅବରୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଦଶ ଦିଗକୁ ଚାହିଲି; କିଛି ଦେଖିଲି ନାହିଁ ଯାହା ମୋ ଗତିକୁ ଅଟକାଉଛି। ତେବେ ମୋ ମନରେ ଭାବ ଆସିଲା: ‘କଣ ଏହି ବାଧା? ଏପରି ବାଧା ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଆକୃତି ଦେଖିପାରୁନି।’ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତଳକୁ ଚାହିଲି, ଏବଂ ଦେଖିଲି—ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ପାଣିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ସେ ଭୟଙ୍କର ହସ ହସିଲେ, ମୁଁ ଅବିଚଳିତ ରହି ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶୀ କଥା ଶୁଣିଲି: “କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ବଡ଼ ଦେହୀ? ତୁମେ ମୋ ଭୋଜନ—ମୋ ଭୁଖ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ତୁମ ଦେହ ଦରକାର। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମୁଁ ଖାଇନାହିଁ।” ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଲି: “ଯେପରି ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି, ଏମିତି ହେଉ।” ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ପୂରାଇଦେଲି, ଯାହା ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ବଡ଼ ହେଇଗଲା।