ମହାବଳୀ ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ମାଳାପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ପବନର ଗର୍ଜନା ପରି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଗର୍ଜିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଏକ ମେଘର ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ବିଶାଳ ବାନରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ବାନର ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବୀର ହନୁମାନ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ, ଗଛମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଅବତରଣ କଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଶୋଭାମୟ ପାହାଡ଼ ଝରଣାକୁ ଅବତରଣ କଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଏକ ପାହାଡ଼ ତାହାର ପଖ ଛିଣ୍ଡାଯାଇ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଯାଇଛି। ତା’ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନର, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ମହାପୁରୁଷ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଆନନ୍ଦର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନୁଭୂତି ଲାଗିଲା, ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଆଲୋକ ବିକିରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଆଗମନକୁ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ବାନରମାନେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ନେଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କିଛି ବାନର ଆନନ୍ଦରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, କିଛି ଉଲ୍ଲାସରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ଉତ୍ସାହିତ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଗଛର ଡାଳ ଆଣିଲେ। ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଓ ବୟସ୍କ ବାନରମାନେ, ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ଜାମ୍ବବାନ ଓ ରାଜପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ବୀର ହନୁମାନ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଘୋଷଣା କଲେ—“ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି।” ଏହା ପରେ, ହନୁମାନ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ହାତ ଧରି, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଅରଣ୍ୟର ଏକ ଶୋଭାମୟ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ। ତା’ପରେ, ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ହନୁମାନ କହିଲେ—“ଅଶୋକବାଟିକାରେ ବସିଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛି। ସେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଦୋଷହୀନ, ଏକମାତ୍ର ବିଣ୍ଡା ଚୁଲି, ଯୁବତୀ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଉପବାସରେ କ୍ଷୀଣ, ମେଳା, ଜଟାଧାରୀ, ଦୁର୍ବଳ—ତେଣୁ ମୁଁ କହିଲି, ‘ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି’—ଏହି ଶବ୍ଦ ଅମୃତ ସମାନ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ବାନର ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲସିତ ହେଲେ; କିଛି ସିଟି ଦେଲେ, କିଛି ଗର୍ଜିଲେ, କିଛି ଦୃଢ଼ ଶବ୍ଦ କଲେ। କିଛି ଚିତ୍କାର କଲେ, କିଛି ଗର୍ଜନା ଦେଇ ପ୍ରତିଉତ୍ତର କଲେ; କିଛି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ପୁଛ ଉଁଚ କଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ, ବକ୍ର ପୁଛ ଦୀର୍ଘ କଲେ; କିଛି ଆନନ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଲାଫି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅଙ୍ଗଦ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ବାନର ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ—“ସାହସ ଓ ବଳରେ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ତୁମ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି। ତୁମେ ବିଶାଳ ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ଫେରି ଆସିଛ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆମ ପ୍ରାଣଦାତା ତୁମେ। ତୁମ ଦୟାରେ ଆମେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବୁ, ଆମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହେବ। ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି, ତୁମର ଶକ୍ତି, ତୁମର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଅଦ୍ଭୁତ! ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀକୁ ଦେଖିଛ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ସୀତା ବିୟୋଗର ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେବେ।” ତା’ପରେ ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ ଓ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଘେରି ଆସି, ପାହାଡ଼ର ବିସ୍ତୃତ ପଥରରେ ବସିଲେ। ସେହି ପାହାଡ଼ର ବିସ୍ତୃତ ପଥର ଉପରେ ବସି, ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ଅତି ଉତ୍ସୁକ୍ତିରେ ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏବଂ ଲଙ୍କା, ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ; ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗଦ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ବର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେହି ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଏବେ ମହାନ ହନୁମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅତି ଶୋଭାମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏବେ ତୁମେ ଅଠାବନ୍ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ପରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଶିଖରରେ, ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହିପରି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ବାନରମାନେ ଏକାଠି ବସିଥିବା ସମୟରେ, ଜାମ୍ବବାନ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରେମଭାବରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କିପରି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ? ସେଠାରେ ସେ କିପରି ଅଛନ୍ତି? ରାବଣ ତାଙ୍କ ସହ କିପରି ଆଚରଣ କଲା? ସବୁ କଥା ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହ। ମହିଳାଙ୍କୁ କିପରି ଖୋଜିଲ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଉତ୍ତର କଣ ଥିଲା? ଏହି ସବୁ ତଥ୍ୟ ଶୁଣି, ଆମେ ପୁନି କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ଭାବିବା। ଆମେ ଫେରି ଆସିଛୁ, ଆମେ କ’ଣ କହିବା ଏବଂ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାନ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏହି ସବୁ ତୁମେ ଆମକୁ ବୁଝାଅ।” ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେପରେ, ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦରେ କନ୍ତକିତ ହୋଇ, ଶିରୋନମ୍ର କରି, ମାତା ସୀତାଙ୍କୁ ମନେ କରି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ଲାଫି, ତୁମମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ, ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲି। ଯିବା ସମୟରେ ମୋ ପଥରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଧା ଆସିଲା, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପାହାଡ଼ର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲା। ସେହି ପାହାଡ଼ ମୋ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ଦାଉଁଥିଲା, ମୁଁ ତା’କୁ ବାଧା ବୋଲି ଭାବିଲି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅତି ଉତ୍ତମ ସେହି ଦିବ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ମନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲି—‘ମୁଁ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବି।’ ମୋ ପୁଛରେ ଘାତ ଦେଲି, ସେହି ପାହାଡ଼ର ରବି ସମାନ ଚମକୁଥିବା ଶିଖର ହଜାର ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତେବେ, ମୋ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଦେଖି, ସେହି ପାହାଡ଼ ମୋ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।