ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା; ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବନର ମହାବଳୀ ବନରାଜ ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଲବଣ ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ପାରରୁ ଉତ୍ତର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହାଁଥିବା ବାୟୁପୁତ୍ର ଏହି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଦୁଷ୍ଟ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ; ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ବାୟୁ ପରି ଆକାଶ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ। ବନରାଜ ହନୁମାନ୍ ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ସେ ସମୟରେ ପବନସୁତଙ୍କ ଭାରରେ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଚାପି ଯାଉଥିଲା। ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ଏହା ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଶିଖରମାନେ କମ୍ପିତ ହେଲେ ଏବଂ ଗଛମାନେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ। ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକ ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ଉପ୍ଟା ହୋଇ, ଭୂମିରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ, ମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରି। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁହାରେ ରହୁଥିଲେ, ଭାରରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ତାଙ୍କର ରୋଦନ ଆକାଶକୁ ବି ଭେଦିଗଲା। ଭୟରେ ଭୂଷଣ ଛିଟିଗଲା, ଅଳଙ୍କାର ଖସି ଯାଇଲା—ଏପରି ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼ରୁ ଉଡ଼ିଯାଇଲେ। ବଡ଼ ବଡ଼, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପମାନେ, ତୀବ୍ର ବିଷ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜିହ୍ୱା ସହିତ, ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଗଳା ଚାପିଯିବାରେ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଦୋଳିଲେ। ଏହିପରି କିନ୍ନର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚାପିଯିବା ପାହାଡ଼କୁ ଛାଡ଼ି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାଇଲେ। ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଚାପିଯିବା ଏହି ମହାପାହାଡ଼, ତା’ର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ସହିତ, ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଦଶ ଯୋଜନା ଚୌଡ଼ା ଓ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ଏହି ପାହାଡ଼ ଭୂମି ସହିତ ସମତଳ ହେଇଗଲା। ଭୟଙ୍କର ଲବଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୌର୍ୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ହନୁମାନ୍ ଆକାଶକୁ ଲମ୍ଫ ଦେଲେ, ତରଙ୍ଗର ଧାର ଛୁଇଁଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚାପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ହନୁମାନ୍ ଏହି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରୟାଣରେ, ପର୍ବତପଙ୍ଖୀ ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ କମଳ ଉପରେ ଉଡ଼ିଯାଇଲେ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଶୁଭ୍ର କମଳ ଭାବରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହଂସ ପରି, ତାରାମାନେ କଦମ୍ବ ଫୁଲ ପରି ଏବଂ ମେଘକୁ ଆକାଶରେ ହରିତ ଶୈବଳ ପରି ଦେଖିଲେ। ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ବଡ଼ ମାଛ ପରି, ମଙ୍ଗଳକୁ ଭୟଙ୍କର ଘରିଆଳ ପରି, ଐରାବତକୁ ବିଶାଳ ଦ୍ୱୀପ ପରି, ଏବଂ ସ୍ୱାତୀ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଖେଳୁଥିବା ହଂସ ପରି ଦେଖିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରୟାଣରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଶୀତଳ ହୋଇଥିବା, ବାୟୁ ତରଙ୍ଗର ମାଳା ଥିବା ଆକାଶ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ସେ ଏମିତି ଉଡ଼ୁଥିଲେ—ମାନେ ଆକାଶକୁ ଗିଲିଯାଉଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଛୁଇଁଉଛନ୍ତି, ତାରା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଆଣିଯିବା ପରି। କ୍ଲାନ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ହନୁମାନ୍ ଅସୀମ ମେଘ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମେଘମାଳାକୁ ଟାଣି ନେଉଥିବା ପରି ଚଳିଲେ। ଏଠି ମହାମେଘମାନେ ଧୂସର, ଲାଲ, ନୀଳ, ଗାଢ଼ ଲାଲ ଓ ହରିତ ଓ ରକ୍ତିମ ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ। ମେଘମାଳା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ବାହାରି, କେବେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲେ—ଏକ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି। ବିଭିନ୍ନ ଘନ ମେଘ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳିଥିବା ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଧଳା ଶରୀର କେବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କେବେ ଲୁଚିଯାଉଥିଲା; ସେ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ। ଗରୁଡ଼ ପରି ଆକାଶ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ମେଘମାଳାକୁ ଭେଦି ପୁଣି ପୁଣି ବାହାରୁଥିଲେ। ସେ ମହାଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କଲେ—ଏହି ଗର୍ଜନ ମହାମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସେ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବଧ କରି, ନିଜ ନାମ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ଶୂରବୀରମାନେକୁ ବିଜୟ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ହନୁମାନ୍ ପୁଣି ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସୁନଭ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଛୁଇଁଲେ। ଧନୁର ତାରରୁ ଛାଡ଼ା ତୀର ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସି, କିଛି ନିକଟକୁ ଆସି, ମହାପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ। ମହାବନରାଜ ହନୁମାନ୍ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଦେଖି ଗର୍ଜନ କଲେ, ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଦଶ ଦିଗକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ମହାଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ପୁଛ ଦୋଳାଇଲେ; ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପଥରେ ଗର୍ଜନ କରି ଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ପାରରେ ଥିବା ସେଇ ଶୂରବୀରମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ଏପରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ—ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ବଡ଼ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସେଇ ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ସେ ମହାବଳୀ ବନରାଜଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ବିଜୁଳି ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ମହାଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିବା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମିଲା—ନିଜ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି। ବନରାଜମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାମ୍ବବାନ୍ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷ ଭରି, ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ: "ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହନୁମାନ୍ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି; କାରଣ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏପରି ଶବ୍ଦ କେବେ ଶୁଣାଯିବ ନାହିଁ ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ନ ହେଉଥାନ୍ତା।" ତାଙ୍କ ହାତ ଓ ଜଂଘାର ଶକ୍ତିର ଧ୍ୱନି, ଏବଂ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ବନରାଜମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାରୁ ଲମ୍ଫ ଦେଲେ। ପାହାଡ଼ରୁ ପାହାଡ଼, ଶିଖରରୁ ଶିଖରକୁ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗତି କରିଲେ, ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ଆନନ୍ଦରେ, ସେମାନେ ଶାଖାର ଶିଖରରେ ଦଢ଼ି, ଶାଖା ଧରି, ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ହଲାଇଲେ।