ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମହେଶ୍ୱର ହରା ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ରକ୍ଷକ। ହେ ମହାବାହୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଏହି ପର୍ବତକୁ ଉଠେଇବା ଉଚିତ।” ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ହୃଷୀକେଶ କଚ୍ଛପ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ହରି ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଶୟନ କରି, ପର୍ବତକୁ ତାଙ୍କ ପିଠି ଉପରେ ରଖିଲେ; କେଶବ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆତ୍ମା, ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ହାତରେ ଧରି ରହିଲେ। ଏବେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇ, ପରମପୁରୁଷ ନିଜେ ମନ୍ଥନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଭଳି ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏକ ପୁରୁଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦଣ୍ଡ ଏବଂ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରଥମେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ନାମରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସହିତ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ମନ୍ଥନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳର ତାରତମ୍ୟରୁ, ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ଉଦ୍ଭବ କଲେ। ସଠି କୋଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅପ୍ସରାମାନେ ଉପଜିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେବିକାମାନେ ଅଗଣନୀୟ ଥିଲେ। ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ଏହି ହେତୁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ବାରୁଣୀ—ବରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା—ସ୍ୱୀକୃତି ଆଶା କରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଦିତିର ପୁତ୍ରମାନେ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅଦିତିର ପୁତ୍ରମାନେ, ନିର୍ମଳ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହିପରି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସୁର ଓ ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ସୁର ହେଲେ; ଦେବତାମାନେ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବହୁତ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ତାପରେ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଉପଜିଲା, ସହିତ ଅମୃତ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏହି ଅମୃତ ପାଇଁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଅସୁର ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତିନି ଲୋକକୁ ବିମୁଢ଼ କରିଦେଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ କିଛି ନଷ୍ଟ ହେବାବେଳେ, ମହାବଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ମୋହନୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁରନ୍ତ ଅମୃତ ହରିନେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ପାଇଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ଏପରି ଘଟଣା ପରେ, ଦିତି ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ବଧ ହେବାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ଚାହୁଁଛି, ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଧ କରିପାରିବ।” ସେ କହିଲେ, “ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି; ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ଅନୁମତି ଦିଅ, ଯାହାର ଫଳରେ ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇପାରିବି।” ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ; ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ରୁହ, ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପବିତ୍ରତା ରଖ; ତାହାଲେ ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ବିନାଶ କରିପାରିବ।” ଏହିପରି କହି, ତେଜସ୍ୱୀ ଋଷି ଦିତିଙ୍କୁ ମୃଦୁ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଯାଇପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ, ଦିତି ଖୁସି ହୋଇ କୁଶପ୍ଲବ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦିତି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ସେ ଅଗ୍ନି, କୁଶ, କାଠ, ପାଣି, ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଯାହା କି ଦରକାର ତାହା ସମସ୍ତ ଯୋଗାଇଲେ। ଦିତିଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ ଖେଦ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ମାସାଜ କରି ଅନୁରକ୍ଷଣ କଲେ। ଏହି ଭଳି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷରୁ କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଥିଲା, ଦିତି ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ତପସ୍ୟାର କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି; ତାପରେ ତୁମେ ତୁମର ଭାଇକୁ ଦେଖିପାରିବ। ଯେଉଁ ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଦେବି, ସେ ତୁମ ସହିତ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବ।” ଏହିପରି କହି, ଦିତି ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ହରେ ଘୁମିଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ସ୍ଥାନରେ ପାଦ ରଖିଲେ। ଏହି ଅଶୁଚିତା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତେଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଶରୀରର ମୁଖ୍ୟ ମାର୍ଗରୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ଶତଶୂଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ କରିବାବେଳେ, ଗର୍ଭ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କରି କାନ୍ଦିଲା ଏବଂ ଦିତି ସତର୍କ ହୋଇ ଉଠିଲେ।