ଓ ରାମ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ବିଷ ତୁମର ଅଟୁଟ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ବିଷକୁ ଆଗରୁ ଦେଖି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ଦେବତା କହିଲେ, “ହେ ଦେବେଶ୍ଵର, ଏହି ବିଷକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ସହିତ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଦେବତାନାୟକ ହରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ହର, ଭୟଙ୍କର ହାଳାହଳ ବିଷକୁ ନେଇ, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରି, ଏହି ବିଷକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଦେବମାନେକୁ ଦୂର କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ପୁଣି ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତକୁ ମଥନ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ମହାପର୍ବତ ନେତ୍ର ଲୋକକୁ ଡୁବିଗଲା। ତେବେ, ଦେବମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମିଶି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟ, ବିଶେଷକରି ଦେବଲୋକବାସୀମାନେ ପାଇଁ।” “ହେ ମହାବାହୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମେ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହୃଷୀକେଶ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ହରି ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଶୟନ କରି, ପିଠି ଉପରେ ପର୍ବତକୁ ରଖିଲେ; ଏବଂ କେଶବ, ଜଗତର ଆତ୍ମା, ନିଜ ହାତରେ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଧରିଥିଲେ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦାଉଡ଼ି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ ମଥନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏକ ପୁରୁଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରଥମେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ନାମରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଏବଂ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ମଥନ ଜଳରୁ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସାରଭୂତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାଠାରୁ ଅପ୍ସରାମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଏପରି ଶଷ୍ଟି କୋଟି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅପ୍ସରା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଥିଲେ। ନ ଦେବତାମାନେ, ନ ଦାନବମାନେ ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହିପରି ଗ୍ରହଣ ନ ହେବାରୁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ମନ୍ୟ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ବରୁଣଙ୍କ ଝିଅ ବାରୁଣୀ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ଭାବେ ଦେଖାଦେଲେ, ସେ ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ। ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ବାରୁଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ନିର୍ଦୋଷ ବାରୁଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହିପରି, ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଅସୁର ଏବଂ ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ସୁର ହେଲେ; ଦେବମାନେ ବାରୁଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଅଶ୍ୱ ଏବଂ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଏହିପରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅମୃତ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଅମୃତ ପାଇଁ, ହେ ରାମ, ଦିନ୍ଦିତି ଓ ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଅସୁର ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ତିନି ଲୋକକୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲା। ଯେତେବେଳେ ସବୁ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିଲା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ମହାମୋହିନୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଅମୃତକୁ ହସ୍ତଗତ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ଏଠାରେ ଚାଳିଶି ଛଅଟିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ। ଏବେ, ଯେତେବେଳେ ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବଧ ହେଲେ, ସେ ବିପୁଳ ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ। ସେ ନିଜ ସ୍୵ାମୀ, ମାରୀଚପୁତ୍ର କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ ମୋର ସମସ୍ତ ପୁଅକୁ ବଧ କରିଦେଲେ। ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଚାହେଁଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।” “ତେଣୁ ମୁଁ ଏବେ ତପସ୍ୟା କରିବି; ଆପଣ ମୋତେ ଗର୍ଭାଧାନର ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।” ଦିତିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ ଦୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ରୁହ; ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।” “ଯଦି ତୁମେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ରୁହ, ତେବେ ତୁମେ ମୋ ପାଖରୁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ।” ଏହିପରି କହି, ତେଜସ୍ୱୀ ଋଷି ମୃଦୁ ହାତରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ, ଦିତି କୁଶପ୍ଲବ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି, କୁଶ, କାଠ, ପାଣି, ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଯାହା କୁହାଯାଏ ଆବଶ୍ୟକ, ସମସ୍ତ ଦେଇ ସେବା କଲେ। ମସାଜ ଓ କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର କରି, ସେ ସମୟ ସମୟରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷରୁ କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ରହିଲା, ଦିତି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ତପସ୍ୟାର କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଅଛି; ତାପରେ ତୁମେ ତୁମର ଭାଇକୁ ଦେଖିବେ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଯେଉଁ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି, ସେ ତୁମ ସହିତ ଏହି ତିନି ଲୋକର ବିଜୟ ଉପଭୋଗ କରିବ। ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ, ତୁମର ପିତା ମୋତେ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ପୁଅ ଦିଆଯିବ।” ଏହିପରି କହି, ଦିତି ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ହରେ ନିଦ୍ରାସ୍ନାତ ହେଲେ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ପାଦ ରଖିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଦିତି ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାରୁ ଏବଂ ଚୁଲି ପାଦ ପାଖରେ ଥିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ। ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଶରୀରର ମୁଖ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲେ।