ହରି ହସି ହସି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେବତାମାନେ ମନ୍ଥନ କରିବା ସମୟରେ ଏଠାରେ କ’ଣ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା?” ତାପରେ ହରି କହିଲେ, “ଏହି ବିଷ ତୁମର, ହେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବିଷ ପ୍ରକଟ ହେଇଛି, ତୁମେ ଏଠି ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ପ୍ରଭୁ!” ଏଭଳି କହି ହରି ନିଜ ଅସ୍ଥିତିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ସହିତ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ହରିଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ। ପରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ନାୟକ ହରା, ବିଷ ହାଳାହଳକୁ ନେଇଲେ, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦୂର କରି ହରା ଚଲିଗଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ପୁନଃ ମନ୍ଥନ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ଏବେ ମହାପର୍ବତ ମନ୍ଥନ ଦଣ୍ଡ ତଳଭୂମିକୁ ବିଳୀନ ହେଇଗଲା। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ବିଶେଷକରି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ।” “ହେ ବଳଶାଳୀ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମେ ପର୍ବତକୁ ଉଠେଇବା ଉଚିତ।” ଏହା ଶୁଣି ହୃଷୀକେଶ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ହରି ସାଗର ଉପରେ ଶେଇ ପର୍ବତକୁ ନିଜ ପିଠରେ ରଖିଲେ; କେଶବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ନିଜ ହାତରେ ପର୍ବତର ଶିର ଧରିଲେ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ମନ୍ଥନ କଲେ; ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଂଶରୁ ଏକ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ସେ ପ୍ରଥମେ ଧନ୍ଵନ୍ତରୀ ନାମରେ ଚିରଉଜ୍ୱଳ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ମନ୍ଥନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପଜିଲେ; ଏଭଳି ଅପ୍ସରାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଷଠି କୋଟି ଚିରଉଜ୍ୱଳ ଅପ୍ସରା ଉପଜିଲେ; ତାଙ୍କର ସହାୟକମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦେମନ୍ମାନେ ଏମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭାରୁଣୀ, ଭାରୁଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେବମାନେଙ୍କ ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଭାରୁଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ, ହେ ରାମ, ଅପରାଧହୀନ ଭାରୁଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏଭଳି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସୁର ହେଲେ, ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ସୁର ହେଲେ; ଦେବମାନେ ଭାରୁଣୀଙ୍କ ଗ୍ରହଣରେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା, ସ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡା, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଉତ୍ତମ ଅମୃତ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହା ପାଇଁ, ରାମ, ମହା ବଂଶ ନାଶ ହେଲା; ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଏକ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଅସ୍ତିର କରିଦେଲା। ସମସ୍ତ ନାଶ ହେବା ପରେ, ବଳଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ମୋହନୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶୀଘ୍ର ଅମୃତକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦଳନ କଲେ। ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ, ହେ ରାମ, ଏହି ଭୟାନକ ଦୈତ୍ୟ-ଆଦିତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଶଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ଆସିଲା। ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ବଧ ହେବା ପରେ, ଦିତି ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେ ନିଜ ପତି ମାରୀଚପୁତ୍ର କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମୋର ପୁତ୍ରମାନେକୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏବେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବ।” “ତେଣୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି; ଆପଣ ମୋତେ ଗଭ୍ରଧାରଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ମୋତେ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେଇବାକୁ ଉଚିତ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବ।” ଦିତିଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମାରୀଚପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହା ହେବ; ତୁମେ ଶୁଭ୍ ରହ। ତପସ୍ୟାର ଅଧିକାରୀ, ନିର୍ମଳ ରହ। ତୁମେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଧ କରିବ।” “ଯଦି ତୁମେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଶୁଦ୍ଧ ରହ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଏକ ଏମିତି ପୁତ୍ର ପାଇବେ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ନାଶ କରିବ।” ଏଭଳି କହି, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃଦୁ ହାତ ଦେଇ ଦିତିଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ଓ ନିଜ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ, ହେ ରାମ, ଦିତି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୁଶପ୍ଲବ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତପସ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ, ହେ ରାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି, କୁଶ, କାଠ, ପାଣି, ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଦିତିଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଲେ। ମସାଜ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସେବା କଲେ; ସମୟ ସମୟରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କରିଲେ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷରେ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଥିଲା, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଦିତି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ତପସ୍ୟାରେ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଅଛି, ହେ ସ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହା ପରେ ତୁମେ ତୁମର ଭାଇକୁ ଦେଖିବା; ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ଶୁଭ ହେଉ।” “ମୁଁ ଯେ ପୁତ୍ର ପାଇବି, ତୁମ ପାଇଁ, ସେ ତିନି ଲୋକ ଜିତିବାରେ ତୁମ ସହ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାଗ ନେବ। ତୁମର ଅନୁରୋଧରେ, ତୁମର ପିତା ମହାତ୍ମା ଏକ ହଜାର ବର୍ଷରେ ମୋତେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି।” ଏଭଳି କହି, ଦିତି ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ନ ସମୟରେ ଘୁମ ଆସି ନିଜ ପାଦକୁ ମୁଣ୍ଡର ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ। ଦିତିଙ୍କୁ ଅଶୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚୁଲ୍ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।