ହନୁମାନ୍, ଜଣେ ବାନର, ଯେତେବେଳେ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାମଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସୀତା ଅକ୍ଷତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସାକ୍ଷାତ ଦେଖି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହେବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଫେରିବା ପଥରେ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଛପନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ହନୁମାନ୍, ଶିଂଶପା ଗଛର ତଳେ ବସିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ସୁଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠି ଅକ୍ଷତ ଦେଖିପାଇଁ ମୋତେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲା।" ହନୁମାନ୍ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସୀତା ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଚାହିଁ, ନାୟକ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସ୍ନେହରେ ଭରିଥିବା କଥା କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଲାଗେ, ଏଠି ଏକ ରାତି ରୁହନ୍ତୁ, ପ୍ରିୟ ବାନର। କୌଣସି ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ, ଆଗାମୀକାଲି ଯିବେ।" "ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଅପାର ଦୁଃଖରେ ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଦେବ। ଆପଣ ଯିବା ପରେ, ଆପଣ ଫେରିବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ମୋ ଜୀବନରେ ଆଶା ରଖିପାରିବି ନାହିଁ।" "ନାୟକ, ଆପଣ ଯିବା ପରେ ମୋ ଦୁଃଖ ଆଉ ଅଧିକ ହେବ, ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବ। ମୋ ମନରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଆଛି—ଏତେ ବଳୀୟ ବାନର ଓ ଭାଲୁ ମିଳି ମଧ୍ୟ କିପରି ଏହି ବିଶାଳ ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବେ?" "ବାନର ଓ ଭାଲୁ ଦଳ ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ଏହି ଦୁର୍ଗମ ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବେ? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ତିନିଜଣ ଏହି ସାଗର ଉପରେ ଲାଫିପାରିବେ—ଗରୁଡ, ଆପଣ, କିମ୍ବା ବାୟୁଦେବ।" "ଏପରି ଏକ ବିପରୀତ ବାଧା ଆସିଛି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ କେଉଁ ଉପାୟ ଦେଖୁଛନ୍ତି? ଆପଣ ଉପାୟ ଖୋଜିବାରେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ।" "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆପଣ ଏକାଁ ଯଥେଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ ନାୟକ; ଆପଣଙ୍କର କୀର୍ତି ଆପଣଙ୍କର ସଫଳତାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।" "ଯଦି ରାମ, ଶତ୍ରୁସେନା ନାଶକ, ଲଙ୍କାକୁ ତାଙ୍କ ସେନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ମୋତେ ନେଇଯାଣ୍ତି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ।" "ସେହି ମହାତ୍ମା, ବୀର ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଯାହା ହେଉଛି, ତାହା ପ୍ରକାର ଆପଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।" ସୀତାଙ୍କର ଏହି ସମ୍ମାନଜନକ ଓ ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ନାୟକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମହିଳା, ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନାର ନାୟକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଫିବାରେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ।" "ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନର ନାୟକ, ହଜାର ହଜାର ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବାନର ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏଠି ଆସିବେ, ବାଇଦେହୀ।" "ଓ ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏକସାଥି ଲଙ୍କାକୁ ଆସି ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ଆଘାତ କରିବେ।" "ରାକ୍ଷସ ଓ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ସ୍ୱନଗରେ ଫେରିବେ, ଶୋଭାମୟ କଟିଅଳି ଅପସରା।" "ମନ ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତୁ, ଶୁଭ ହେଉ; ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଆଶା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶୀଘ୍ର ଆପଣ ଦେଖିବେ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।" "ରାକ୍ଷସ ନାୟକ, ତାଙ୍କ ପୁଅ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବଧ ହେବା ପରେ, ଆପଣ ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯେପରି ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବେ।" "ଶୀଘ୍ର କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ବାନର ଓ ଭାଲୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଳ ସହିତ ଆସିବେ; ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଶ୍ଟ କରି, ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ।" ଏପରି ଭାବରେ ବାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବାଇଦେହୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ରାକ୍ଷସ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନଶ୍ଟ କରି, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ବାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ନିଜ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ମୂଖ କରି, ନିଜ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ବାଇଦେହୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହନୁମାନ୍ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସାଗର ଉପରେ ଫେରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଏହି ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବାରେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ, ଅରିଷ୍ଟ ପର୍ବତ, ନୀଳ ଅରଣ୍ୟ ଏବଂ ଫୁଲ ରହିଥିବା ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତକୁ ଆରୋହଣ କଲେ। ପର୍ବତର ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ମେଘ ଉପର ଅଂଗବସ୍ତ୍ର ଭଳି ଲଗିଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚମକୁଥିବା କିରଣରେ ପର୍ବତ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉଥିଲା। ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଚକ୍ଷୁ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ପର୍ବତ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉଥିବା ଭାବରେ; ଗଭୀର ଝରଣାର ଶବ୍ଦ ତଥା ପର୍ବତ ଶ୍ରୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ଝରଣାର ଶବ୍ଦରେ ପର୍ବତ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ଦେଓଦାର ଗଛ ହଲାକୁ ହେଉଥିବା ପରି, ପର୍ବତ ଉଠା ହାତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପାଣି ପତିଥିବା ଝରଣାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ପର୍ବତ ସବୁ ପାଖରେ ଡାକୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ଶରଦ ପବନରେ ଅନ୍ଧାର ଅରଣ୍ୟ ହଲାକୁ ହେଉଥିବାରେ ପର୍ବତ କମ୍ପିଥିଲା। ବାଂଶ ଗଛ ଉପରେ ପବନ ଚାଲିଥିବାରେ ପର୍ବତ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ଭୟଙ୍କର ବିଷାଳ ସାପର ଶବ୍ଦରେ ପର୍ବତ କ୍ରୋଧରେ ଉଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିଲା। ଗଭୀର ଗୁହା ମିଷ୍ଟରେ ଗଭୀର ହୋଇଥିଲା, ପର୍ବତ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇଥିବା ପରି; ପର୍ବତର ପାଦ ମେଘର ଆଧାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା ପରି। ପର୍ବତ ମେଘରେ ଶିଖର ମୁକ୍ତା ଭଳି ଆକାଶକୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଅନେକ ଖଡ଼ ଓ ଗୁହାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ସାଲ, ତାଳ, କର୍ଣ୍ଣ, ବାଂଶ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ; ଫୁଲ ଲତାର ଛତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ବିଭିନ୍ନ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଦଳ, ଖଣିଜ ଝରଣା, ଅନେକ ଝରଣା, ପଥର ଦଳରେ ଭରିଥିଲା। ମହାଋଷି, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତ ଉପସ୍ଥିତ; ଲତା ଓ ଗଛରେ ଘନ; ଗୁହାରେ ସିଂହ ବସିଥିଲେ। ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା; ମଧୁର ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛରେ ଭରିଥିଲା; ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ପର୍ବତରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ପର୍ବତର ଶୋଭାମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ଳୋକ ଉପରେ ଦବାଇଲେ।