ଭୟହୀନ ଓ ବଳବାନ ବାନର ହନୁମାନ ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିବା ଘର, ସୁନ୍ଦର ବାଗିଚା ଏବଂ ରାଜପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ। ସେ ବେପରୁଆ ଗତିରେ ଲାଫ ମାରି ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ ଏବଂ ବାୟୁ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଫ ମାରି ଗଲେ ଏବଂ ତାହାରେ ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ନିମିଷେ ଶେଷକାଳର ଅଗ୍ନି ଲାଗେ। ଏଭଳି, ବିର ହନୁମାନ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶୁକ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାରଣଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ବାନର ସେନାପତି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଳାଧାରା ଲଗାଇଲେ, ତାପରେ ଜମ୍ବୁମାଳି ଓ ସୁମାଳିଙ୍କ ଘରକୁ ଦହିଦେଲେ। ରଶ୍ମିକେତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ, ହ୍ରସ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଓ ରାକ୍ଷସ ରୋମଶଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲା। ଏହିପରି, ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ, ଭୟଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ଓ ହସ୍ତିମୁଖଙ୍କ ଘରକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗିଲା। କରାଳ, ବିଶାଳ, ଶୋଣିତାକ୍ଷ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଓ ମକରାକ୍ଷଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ଦହିଗଲା। ନରାନ୍ତକ, କୁମ୍ଭ, ଦୁଷ୍ଟ ନିକୁମ୍ଭ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ, ବ୍ରହ୍ମଶତ୍ରୁଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେଲା। କେବଳ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଘର ଛାଡ଼ି ହନୁମାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ସେଇ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଓ ଶୋଭାମୟ ମହଳଗୁଡ଼ିକୁ ହନୁମାନ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ, ଶ୍ରୀମାନ ବାନର ନାୟକ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନଶ୍ୱର କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଘର ଦହିଦେଇ, ବୀର ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ରତ୍ନଖଚିତ ଗୃହ ପ୍ରତି ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ମହାନ ଗୃହ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦରା ପର୍ବତ ସମ ଚମକୁଥିଲା, ଅନେକ ମଙ୍ଗଳମୟ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏଠାରେ, ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ପୁଛର ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ି, ବିଜୁଳି ଘୋଷ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ। ବାୟୁର ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଖପିଯିବାକୁ ଲାଗିଗଲା, ଯେପରି ଶେଷକାଳର ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିଯାଏ। ହନୁମାନ ତାହା ଅଗ୍ନିକୁ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ମହଳଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଲେ, ସୁନା, ମୁକ୍ତା ଓ ରତ୍ନର ଜାଳି ଦହିଦେଲେ। ମହାନ ରତ୍ନ ଖଚିତ ମହଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ମହଳର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଭୂମିକୁ ଖସିପଡ଼ିଲା। ଯେପରି ସିଦ୍ଧମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତାଙ୍କ ଉପାର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ଖସିଯାନ୍ତି, ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ—"ଏହି ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚୟ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସିଛି, ହାୟ!" ମହଳରୁ ମହିଳାମାନେ ଶିଶୁମାନେକୁ ଅଂକରେ ନେଇ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, କିଛି ଶରୀରକୁ ଅଗ୍ନି ଘେରି ରହିଥିଲା, ଚୁଲ ଖୋଲା ହୋଇ ତାଳ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମହଳରୁ ଖସିଯିବା ସମୟରେ, ମେଘରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଚମକୁଥିଲେ, ହୀରା, ପବ୍ର, ବେଦୁର୍ୟ, ମୁକ୍ତା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ମହଳରୁ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଝରିଯାଉଛି; ଯେପରି ଅଗ୍ନି କାଠି ଓ ଘାସରେ କେବେ ତୃପ୍ତି ମାନେ ନାହିଁ, ଏଭଳି ରାକ୍ଷସ ମହାନ୍ତମାନଙ୍କ ନାଶରେ ମଧ୍ୟ ହନୁମାନ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ହନୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖି ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଲା ନାହିଁ। ଏପରି, ତୀବ୍ର ଓ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ସଂପନ୍ନ ବାନର ହନୁମାନ ଲଙ୍କାକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତରହିଁ ତ୍ରିପୁରା ଦହିଦେଇଥିବା ପରି ଦହିଦେଲେ। ତାପରେ, ଲଙ୍କା ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ବ୍ୟାପି ଯାଇଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ, ବାୟୁ ସହ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଗଲା, ଧୂଆଁ ନଥିବା ତାର ରେଖା ମହଳରେ ଲଗି ରହିଗଲା, ରାକ୍ଷସ ଦେହର ଚର୍ବି ତାହାକୁ ପୋଷିଲା। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତରେ ସମଗ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ନେଲା, ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି। ଚିରଉଁଜା ଫୁଲର ମାଳା ଭଳି ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଲା, ମେଘମାନେ ନୀଳ କମଳ ସମ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗରେ ଧୂଆଁ ଓ ଧୂଳିରେ ମିଶି ଚମକୁଥିଲେ। ତେବେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ—"ଏହି ଅଶନିଧାରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, କିମ୍ବା ଯମ, ବାରୁଣ, ବାୟୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁବେର, କିମ୍ବା ସୋମ? ଏହି ବାନର ନୁହଁ, ଏହି ସ୍ୱୟଂ କାଳ।" "ଏହି କି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ, ଚତୁର୍ମୁଖ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ରୂପେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି? କିମ୍ବା ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅନିର୍ବଚନୀୟ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାକ୍ଷସ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି?" ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସ ଦଳ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ହଠାତ୍ ଦହିଯାଇଥିବା ନଗର, ତାହାର ପ୍ରାଣୀ, ଘର, ଓ ଗଛ ଦେଖି ଏପରି ଅନେକ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଲେ। ଏବେ ଲଙ୍କା, ଏହାର ରାକ୍ଷସ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ, ଓ ଗଛ ସହିତ ହଠାତ୍ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଓ ଦୁଃଖର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା। "ହାୟ, ପିତା! ହାୟ, ପୁତ୍ର, ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ! ହାୟ, ପ୍ରାଣନାଥ! ମୋର ଶରୀର, ଭାଗ୍ୟ ସବୁ ନଶ୍ୱର ହେଲା!"—ଏପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଅଗ୍ନିରେ ଘେରି ଥିବା ଲଙ୍କା, ଯୁଦ୍ଧା ମୃତ, ରକ୍ଷକମାନେ ପଳାଇଯିବା, ହନୁମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦଳିଯିବା—ଏହା ଅପଶକୁନ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମହାନ ଚିତ୍ତ ଧାରୀ ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ଲଙ୍କା ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଉଛି, ଭୟଭୀତ ଓ ନିରାଶ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରି ଯାଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ପୃଥିବୀ ଦଳିଯାଏ। ହନୁମାନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଗଛ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାନ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଶୋଭାମୟ ନଗର ଦହିଦେଇ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ହତ୍ୟା, ଅନେକ ଗଛ ଭଙ୍ଗା, ଘର ଦହିବା ପରେ, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ମନକୁ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ।