ହନୁମାନଙ୍କ ପଙ୍ଗା ଆଗିଉଠି ଲଙ୍କା ର ଘର ଘର ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ ଭାବେ ବିହାର କରୁଥିଲେ । ଭୟହୀନ ମହାବନର, ରାକ୍ଷସମାନେର ଘର ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଗ ଭିତରେ ଦୃଢ଼ ଚାଲି ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ । ବେଗବାନ୍ ହନୁମାନ ପ୍ରହସ୍ତ ର ଘରକୁ ଲାଘି ଆଗି ଲଗାଇ ତାଳ ହେଇ ତାହାଠୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ । ଏହିପରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ର ଘରକୁ ଲାଘି ଅନ୍ତିମ ପ୍ରଳୟ ତାଣ୍ଡବ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଆଗି ଲଗାଇଲେ । ତାପରେ, ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶୁକ, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାରଣଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଘି ଶକ୍ତିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଆଗି ଲଗାଇଲେ । ଏଭଳି, ମହାବନର ନେତା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ର ଘରକୁ ଆଗି ଲଗାଇ, ଜମ୍ବୁମାଳି ଓ ସୁମାଳି ର ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଳାରେ ଝରି ଦେଲେ । ରଶ୍ମିକେତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ, ହ୍ରସ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଓ ରାକ୍ଷସ ରୋମଶ ର ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗି ଲଗାଇଲେ । ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ, ଭୟଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ, ଏବଂ ହସ୍ତିମୁଖ ର ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗିରେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ । କରାଳ, ବିଶାଳ, ଶୋଣିତାକ୍ଷ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ମକରାକ୍ଷ ର ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗି ଲଗାଇଲେ । ନରାନ୍ତକ, କୁମ୍ଭ, ଦୁଷ୍ଟ ନିକୁମ୍ଭ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମଶତ୍ରୁ ର ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗି ଲଗାଇ ଦେଲେ । ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଘର ଛଡ଼ା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ଏକ ଏକ ଘରକୁ ଆଗି ଲଗାଇ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ । ସମୃଦ୍ଧି ର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲ ଭିତରେ, ବନର ନେତା ତାଙ୍କର ଆଗିରେ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ । ସବୁ ଘର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶୂର ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସମାନେର ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ମଣି ଓ ରତ୍ନ ରେ ଶୋଭିତ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା । ସେଠାରେ, ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ପଙ୍ଗା ର ଆଗି ଦେଇ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମେଘ ଭଳି ଦ୍ୱନି କରି ଝାଡ଼ି ଦେଲେ । ବାୟୁ ର ଶକ୍ତିରେ, ମହାଗ୍ନି ବେଗରେ ବଢ଼ି, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଆକାଶକୁ ପହଁଚିଲା । ହନୁମାନ ଏହି ମହଲ ଭିତରକୁ ଆଗି ଦେଇ, ସୁବৰ্ণ ଓ ମଣି ର ଝାଲର ଭିତରେ ଜ୍ୱାଳା ଲଗାଇଲେ । ମଣି ଭୂଷିତ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ, ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ମହଲ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲା । ଯେପରି ନିଷ୍ଠା ଶେଷ ହେଲେ ସିଦ୍ଧମାନେର ଦେବ ଗୃହ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ଭୟକର ଚିତ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଗି ଯାଉଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘର ରେ ନିଜ ଘରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ଦୁଃଖ ଭରା ଅବାଜ ଦେଇ କହୁଥିଲେ—“ଏହି ଆଗି ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ବନର ରୂପରେ ଆସିଛି—ହାୟ!” ଅନେକ ମହିଳା ନିଜ ଶିଶୁ ଚୁସାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଘରରୁ ଭଗି ବାହାରିଗଲେ, କିଛି ଶରୀର ଆଗିରେ ପରିବୃତ୍ତ, କିଛି ଚୁଲ ଖୋଲି ଭଗି ଯାଉଥିଲେ । ଉଚ୍ଚ ଦୁର୍ଗରୁ ଭଗି ଯାଉଥିବା ସେମାନେ ବଦଳ ଭିତରୁ ଚମକୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମଣି, ମୁଙ୍ଗା, ବିଦ୍ୟୁତ, ମୁକ୍ତା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଗୁଛ ରେ ଶୋଭିତ । ହନୁମାନ ଅନେକ ଧାତୁ ମହଲରୁ ଝରି ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ; ଯେପରି ଅଗ୍ନି କେବେ କାଠ କିମ୍ବା ଘାସ ରେ ତୃପ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସ ନାୟକମାନେର ନାଶ ଦେଖି ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଭୂମି ମଧ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ରାକ୍ଷସମାନେର ନାଶ ଦେଖି ତୃପ୍ତି ନାହିଁ । ହନୁମାନ, ବେଗବାନ୍ ଓ ମହାତ୍ମା ବନର, ତିନି ପୁର ଭସ୍ମ କରିଥିବା ରୁଦ୍ର ଭଳି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଆଗିରେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ । ତାପରେ, ଲଙ୍କା ପର୍ବତ ର ଶିଖରରେ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଅଗ୍ନି ଉପରକୁ ଉଠିଲା, ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ଜ୍ୱାଳା ଦୂର ଦୂର ପ୍ରସାରିତ ହେଲା । ଏହି ଅଗ୍ନି ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଆକାଶକୁ ପହଁଚି, ଧୂଆଁ ନଥିବା ରେ, ମହଲ ରେ ଲାଗି, ରାକ୍ଷସ ଶରୀର ର ଚର୍ବି ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱାଳା ବଢ଼ି ଚାଲିଥିଲା । ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଏହି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ରାହିଛି, ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନିରେ ମହାପ୍ରଳୟ ଭଳି ଅଣ୍ଡ ଫାଟି ଯାଉଥିବା ଭାବ ପ୍ରକାଶିତ । ଏଠାରେ, କପଡ଼ ଭିତରୁ ଅଗ୍ନି ବଡ଼ ଜ୍ୱାଳାରେ ଉଠିଲା, କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମେଘ ମାନେ ନୀଳ ଲଟୁସ୍ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଧୂଆଁ ଓ ଧୂଳି ରେ ଭରିଗଲା । ରାକ୍ଷସମାନେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଧାରୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତ ? କିମ୍ବା ଯମ ? ବରୁଣ ? ବାୟୁ ? ରୁଦ୍ର ? ଅଗ୍ନି ? ସୂର୍ଯ୍ୟ ? କୁବେର ? ସୋମ ? ଏହି କେବଳ ବନର ନୁହେଁ—ସେ ସ୍ୱୟଂ କାଳ !" "ଏହି କି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ର କ୍ରୋଧ, ଚତୁର୍ମୁଖ ଜଗତ ର ସୃଷ୍ଟା, ରାକ୍ଷସ ନାଶ କରିବାକୁ ବନର ରୂପରେ ଆସିଛି ?" "ଏହି କି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ବନର ରୂପରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅତୀତ, ଅନନ୍ୟ, ଅପ୍ରକାଶିତ, ଅସୀମ ଏବଂ ଏକାକୀ, ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ ନାଶ କରିବାକୁ ଆସିଛି ?" ଏପରି ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ବର୍ଗ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମେତ ଏଠାରେ ଏଭଳି କଥା କହୁଥିଲେ, ଲଙ୍କା ନଗର ଏକାଏକି ଜ୍ୱାଳାରେ ଭସ୍ମ, ଜନ, ଘର ଓ ଗଛ ସହିତ । ଏହି ଲଙ୍କା ଏକାଏକି ଆଗିରେ ଭସ୍ମ ହେଲା, ରାକ୍ଷସ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ଗଛ ସହିତ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା । "ହାୟ, ପିତା! ହାୟ, ପୁତ୍ର, ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର! ହାୟ, ପ୍ରାଣନାଥ, ମୋ ଶରୀର, ଭାଗ୍ୟ ନାଶ !"—ଏଭଳି ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନେକ ଭାବରେ କରୁଣ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନି ଉପଜିଲା । ଜ୍ୱାଳାରେ ଘେରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ହତ, ରକ୍ଷକ ଭଗି ଯାଇଥିବା, ହନୁମାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମିତ ଲଙ୍କା ଶାପିତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ହନୁମାନ, ମହାମନା, ଲଙ୍କାକୁ ଜ୍ୱାଳାରେ ଚିହ୍ନିତ ଦେଖିଲେ, ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ରେ ଭରିଗଲା, ଏହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ର କ୍ରୋଧରେ ଭୂମି ଭସ୍ମ ହେବା ଭଳି । ମହାମୂଲ୍ୟ ଗଛ ର ଅତି ଗଭୀର ଅରଣ୍ୟ ଭଞ୍ଜି, ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରାକ୍ଷସମାନେ ହତ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘର ରେ ଶୋଭିତ ନଗର ଜ୍ୱାଳାରେ ଭସ୍ମ କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦାଣ୍ଡି ରହିଲେ । ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ହତ କରି, ଅରଣ୍ୟ ଭଞ୍ଜି, ଘର ଭସ୍ମ କରି, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ମନକୁ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଆଣିଲେ । ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବାୟୁ ସମାନ ଗତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନର ନାୟକ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ ।