ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଭିଡ଼ି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପର୍ବତ ଭଳି ଚାଲିଅଉଠି ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଦେଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ନିଜ ମୂଳ ରୂପକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ପରେ, ହନୁମାନ୍ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାର ନେଇ, ବାନ୍ଧନ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ଲିପ୍ କରି ଚାଲିଅଉଠି, ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପର୍ବତ ସମ ରୂପକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଚାରିପାଖ ଦେଖି ସେ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦେଖିଲେ। ତାହାକୁ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେକୁ ପୁନଃ ପ୍ରହାର କରି ମାରିଦେଲେ। ଏହିପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେକୁ ମାରି, ହନୁମାନ୍ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ପୂଛ ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଭଳି ଜଳୁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହନୁମାନ୍ ନିଜ କାମ ସଫଳ କରି, ଲଙ୍କାକୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏଠାରେ ଆଉ କ’ଣ କରିପାରିବି, ଯାହା ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ହେବ? ସେ ଭାବିଲେ—ବନ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି, ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏକ ଭାଗ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ବାକି ରହିଛି ଏହି ଦୁର୍ଗର ଧ୍ୱଂସ। ଯଦି ଦୁର୍ଗ ଧ୍ୱଂସ ହୁଏ, ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ ସଫଳ ହେବ, ଏବଂ ମୋର ପ୍ରୟାସ ଫଳବତୀ ହେବ। ତାଙ୍କର ପୂଛରେ ଯେଉଁଅଗ୍ନି ପୂଜା ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଜଳୁଛି, ସେ ଭାବିଲେ—ଏହି ସ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ତାଙ୍କର ପୂଛରେ ଅଗ୍ନି ଜଳୁଥିବାବେଳେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଅନ୍ଧକାର ମେଘ ଭଳି, ମହାବଳୀ ବାନର ଲଙ୍କାର ଘରମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଚାଲିଅଉଠିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଘର ଘର, ତାଙ୍କର ବାଗିଚା, ଏବଂ ରାଜପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଅଉଠିଲେ। ଏହିପରେ, ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଟିରେ ଲାଫି ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମହାବଳୀ ହନୁମାନ୍ ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ ଏବଂ ବାୟୁ ସମ ଶକ୍ତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ। ଏହିପରି, ସେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଘରକୁ ଲାଫି ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ତିମ ସଂହାର ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ୱା ଭଳି। ତେଣୁ ହନୁମାନ୍, ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସାହରେ, ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶୁକ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସାରଣଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ। ଏହିପରି, ବାନର ସେନାପତି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଘରକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇ, ଜମ୍ବୁମାଳି ଓ ସୁମାଳିଙ୍କ ନିବାସକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ପୁନି, ରଶ୍ମିକେତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ, ହ୍ରସ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ରାକ୍ଷସ ରୋମଶଙ୍କ ଘରକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ। ତେଣୁ, ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ, ମତ୍ତ, ଧ୍ୱଜଗ୍ରୀବ, ଭୟଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ ଓ ହସ୍ତିମୁଖଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କଲେ। କରାଳ, ବିଶାଳ, ଶୋଣିତାକ୍ଷ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମକରାକ୍ଷଙ୍କ ଘରକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ। ତେଣୁ, ନରାନ୍ତକ, କୁମ୍ଭ, ଦୁଷ୍ଟ ନିକୁମ୍ଭ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମଶତ୍ରୁଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଘର ବ୍ୟତୀତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରକୁ ହନୁମାନ୍ ଏଭଳି ଅଗ୍ନି ଲଗାଇ ଚାଲିଅଉଠିଲେ। ସେଇ ଚମତ୍କାର ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ମହଳମାନେ, ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଧନ ଦାହ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଘର ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବୀର ହନୁମାନ୍ ରାକ୍ଷସରାଜ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ମହାନ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନିବାସକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦରାଚଳ ସମ, ଅନେକ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ମୁଖ୍ୟ ଗୃହ ଥିଲା। ହନୁମାନ୍, ନାୟକ, ତାଙ୍କର ପୂଛର ଶିରାରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରଳୟ ମେଘ ଭଳି ଦହନ ଧ୍ୱନି କରିଲେ। ବାୟୁର ଚାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଫାଟିଉଠି, ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଅଗ୍ନି ଭଳି ବଢ଼ିଗଲା। ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଘର ଘରକୁ ଗଲା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଜାଳିକାକୁ ଦହିଦେଲା। ମହାନ ଏବଂ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ମହଳମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ତୋରଣ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହା ଦେଖି, ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେପରି ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ନିଜ ଘରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା, ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, କହୁଥିଲେ—'ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଅଗ୍ନି ବାନର ରୂପେ ଆସିଛି—ହାୟ!' ମହିଳାମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ତସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଚାନକ ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, କିଛି ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗିଥିଲା, ଚୁଲି ଖୁଲିଯାଇ ମହଳ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଏହା ପଡ଼ିଯିବା ସମୟରେ, ମେଘରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ, ହୀରା, ପ୍ରବାଳ, ବୈଦୂର୍ୟ, ମୁକ୍ତା ଓ ରୌପ୍ୟର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧାତୁ ଏହି ଚମତ୍କାର ମହଳମାନରୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି; ଯେପରି ଅଗ୍ନି କେବେ କାଠି କିମ୍ବା ଘାସରେ ତୃପ୍ତି ମାନେ ନାହିଁ, ସେପରି ହନୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି ରାକ୍ଷସ ନାୟକମାନେ ଧ୍ୱଂସରେ ତୃପ୍ତି ଲାଗିଲେ ନାହିଁ; ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ହୋଇଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବାନର ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଲଙ୍କା ନଗର ଦହିଦିଆଗଲା, ଯେପରି ଏକଦା ରୁଦ୍ର ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରେ, ଲଙ୍କା ପର୍ବତର ଶିଖରେ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବ କଲା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିର ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିନ୍ନ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଅଗ୍ନି ସମ, ବାୟୁରେ ବଢ଼ି, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା, ଧୂମ ଶୂନ୍ୟ କିରଣରେ ମହଳମାନେ ସଂଲଗ୍ନ ହେଲା, ରାକ୍ଷସ ଦେହର ଚର୍ବିରେ ଶିଖା ପୋଷିତ ହେଲା। କୋଟି କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏହି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାକୁ ଆବୃତ କଲା, ଏବଂ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭେଦ ହେଉଛି।